gmane.politics.region.albania.shqiperia http://blog.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia hourly 1 1901-01-01T00:00+00:00 Gmane http://gmane.org/img/gmane-25t.png http://gmane.org Nje kritike vetes http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14297 <pre>Armiqtë e kritikës http://www.zhurnal.mk/content/?id=1351313392127 &lt;http://www.zhurnal.mk/data/news/hamdi-nuhiu-210x210_34.jpg&gt; *Hamdi Nuhiju * Pas zgjedhjeve lokale në Republikën e Maqedonisë shumë njerëz u dëshpëruan. Ata humbën sensin dhe kuptimin e të kuptuarit të politikës. Thjeshtë gjithçka që ka të bëjë me politikë u shndërrua në gërdi. Edhe flakadanët e politikës u shuan në terrin e blasfemisë pas zgjedhore. Skenarë të përgatitura paraprakisht, sisteme të formuara në bazë të interesave, e asesi në bazë të konceptit të demokracisë e lirisë, rrugë që mbyllen në rrethin vicioz, janë vetëm disa reflektime që duken. Kritikët në vend që të merren me kritikimin e fenomeneve politike që po ndodhin në shoqëri, ata kthyen lapsat e tyre kah vet kritikët. Merren me biografitë e tyre, me gjithçkalogjinë e tyre, duke mos përmendur se në botën e gjithçkalogjisë po futen edhe vet ata. Duke u marr me biografinë e tjetrit, jep mundësinë që edhe tjetri të merret me biografinë tënde. Dhe pushtetit kjo gjë i konvenon. Një kritikë nga kritikët e për kritikët. Politikës i konvenon që lapsat t`i drejtohen njëri-tjetrit dhe të harrojnë vet politikën. Të merren me gjithçka përveç me pazarllëqet që bëjnë partitë politike shqiptare e maqedonase. Të merren me të gjitha fenomenet që kanë të bëjnë në sferën e kritikëve, ndërsa të harrojnë të përmendin brengat e popullatës e në këtë mënyrë duke u bërë zë i popullatës në raport horizontal e vertikal. Më shkurt e shqip, politik bërësve u konvenon që të përmenden përmendoret në sheshin e Shkupit, e të mos i shkoj ndërmend ndonjë kritiku të përmend se maqedonasit po ndërtojnë fabrika në Shtip, e në pjesën maqedonase, duke lënë gati se në vdekje pjesën shqiptare. Atyre i konvenon që ne të merremi me kushtëzimin ndaj njëri-tjetrit duke ndryshuar idealet e kritikës për shkak të dy trohëve të bukës që o në këtë mënyrë o në tjetrën patjetër që do t`i marrim. Jetojmë në një kohë kur njerëz tanë kanë ëndërr një vend pune, ndërsa disa njerëz tjerë mu në këtë kohë kanë arritur gjithçka në sferën ekonomike në kurriz të qytetarëve të këtij shteti. Kritika ka armiq të mëdhenj. Armiku më i madh i kritikës është vet kritiku. Ai e zhvlerësoi atë, e hodhi në treg dhe filloi që ta shesë. Myshterinjtë e saj janë njerëz të pushtetshëm, d.m.th njerëz të zgjedhur. Armiku i dytë i kritikës që është më i madh se vet kritika është egoja e kritikut. Mbërthehet në vetvete dhe armiku po qe se i fryu asaj, kritikën ta merr falas, pa asnjë gram ari të shpenzuar në këtë rrugë. Në këtë mënyrë bëhet dirigjimi i kritikës po edhe jeta e kritikut merr kahen e kontrollit dhe varësisë totale. Fryrja e egos së kritikut bëhet në mënyrën e bërjes hite të këngëve pavlerë. Një ditë dikush, për këngën:” Të ka lali shpirt” më pyeti: ‘A aq shumë vlera artistike ka kjo këngë që për çdo ditë gjithkund duhet ta dëgjojmë?’ Armiku i tretë i kritikës është pushteti. Nënkuptohet, e gjithë garnitura shtetërore përdor të gjitha mjetet e lejueshme dhe të palejueshme ose për ta zhdukur kritikën ose për ta kontrolluar tërësisht. Raste të këtilla kemi plotë, sidomos pas ardhjes në pushtet të partisë VMRO-DPMNE. Armiku i katërt i kritikës është zhvlerësimi i vijës ideologjike të kritikut. Njeriu i cili del në skenën e kritikës dhe për interesa të caktuara e të shkurtra, shet ideologjinë e tij, lëkund nga vija e tij ideologjike, i kthen shpinën, nuk i përmbahet, në këtë mënyrë dëmton kritikën po edhe vetveten. Kohët e fundit janë shpeshtuar termet komunist me petkun e demokratit. Ose edhe shpesh herë po dëgjojmë terme të tilla si ish politikanë të dalin në botën e kritikës dhe të përfitojnë nga kulaçi mediatik. Kritiku nuk duhet që të merret as me vijën ideologjike të krikëve, as me pozicionin e politikanëve ose rokadën nga politika në kritikë. Thjeshtë ai është zë i popullit dhe si i tillë nuk guxon që të zhvlerësoj këtë institucion të rëndësishëm. Kritiku në fillim është i panjohur, i pa autorizuar, por vazhdimësia dhe gjetja e vetes së njerëzve në kritikat e tij, e bënë atë zëdhënës besnik. E populli në rend të parë duhet që të ndëshkoj vet kritikët para se t`i ndëshkoje politikanët e tij. Kritikët janë ndër faktorët kryesor që devijojnë brengat e popullit dhe e paraqesin situatën vetëm me lule aromatike, retorikë boshe të premtimeve të politikanëve tanë. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-05-13T14:16:14 Syprina e mangësisë http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14296 <pre>Syprina e mangësisë http://www.zhurnal.mk/content/?id=13571133727 &lt;http://www.zhurnal.mk/data/news/hamdi-nuhiu-210x210_33.jpg&gt; *Hamdi Nuhiju* Sipas fjalorit elektronik shpjegues me mangësi nënkuptojmë:” Të qenët i mangët, e metë, zbrazëti”, ndërsa me mangët nënkuptojmë:” Që ka më pak se sa duhet, që nuk është i plotë, që ka mungesa”.Jeta në kurriz të tjerëve quhet mangë. Ndërsa, po sipas këtij fjalori, me syprinë nënkuptojmë:” Faqja e sipërme e diçkaje, pjesa që mbulon a vesh sipërfaqen e diçkaje, sipërfaqe”. Këto dy elemente mbulojnë dhe zbërthejnë njëra tjetrën. Ata gjenden tek njeriu, njëjtë si gjendet trupi, mendja, shpirti. Nuk mund të kesh idenë se ekzistojnë pa i perceptuar dhe parë. Por, je i bindur se pa prezencën e tyre nuk mund të funksionoj asnjë lloj sistemi në këtë botë. Mangësia është cilësi e njeriut. Ajo gjendet e mbjell qysh me krijimin e tij. Ai nuk është i krijuar i mangët, por mangësia që quhet dobësi është shkak dhe fryt i mbijetesës së tij në këtë botë. Njerëzit mund të synojnë të përsosurën, po asnjëherë nuk mund ta arrijnë në nivelin e përgjithshëm. Mangësia është ajo e metë e cila edhe njeriun më të pushtetshëm në këtë botë e gjunjëzon para pasqyrës, vetvetes, po shpesh herë edhe para masës. Mangësia nuk është ide e kritikës, e as kritikë e kritikës të kritikës. Ajo lind, po edhe mund të vdes duke kërkuar qenësinë, idealin, respektin. Njeriu gjithmonë vepron në drejtim të kundërt me mangësinë. Vet kjo qasje e jetës së tij është mangësi. Mundohesh të mbulosh, por duke mbuluar tregon cilësi ose ves mangësie. Dhe të jemi të qartë, se gati asnjëherë nuk mbulojmë të mirat, po vetëm të këqijat, veprat që bien në kundërshtim me vetveten dhe njerëzimin. Detyra e njeriut është që të mundohet ta kontrolloj këtë cilësi, e jo ta zhduk. Me mbjelljen e farës së epshit, egos, mangësia ka gjetur strehën e përhershme. Njerëzit kujtojnë se mund ta zhdukin, ta mbysin, ta vrasin, ta varrin, ta shkelin, ta përbuzin, ta injorojnë, ta maltretojnë deri në nivelin e skajshëm. Mangësia e ka një mangësi, se ajo dëshiron vetëm kontrollin e njeriut. Gjithçka që ka të bëjë me njeriun ka të bëjë edhe me mangësinë. Kafshët që janë në shërbim të njeriut, lidhen me mangësinë. Po ashtu edhe shtetet, kontinentet, divizionet ushtarake, klubet sportive, politike, kulturore, religjioze, janë pjesë e sistemeve të mangësisë. Ndonjë parti politike përgatit strategji kurthi kundër partisë tjetër politike. Kjo gjë bëhet e mundur duke hulumtuar në të metat e tjetrit, duke përqeshur, përbuzur e përdorur metodat më të pista të presionit e izolimit. Nëse në dorë ka pak pushtet, suksesi i saj në sferën e nënçmimit e përbuzjes është i garantuar. Po nuk është vetëm njëra parti që hulumton në mangësinë e partisë tjetër. As tjetra nuk rri rehat dhe përdor metodat e ndryshme për të sulmuar, izoluar e nënçmuar partinë tjetër. Qëllimi i krejt kësaj garniture është arritja në sa më shumë pushtet, zgjerimi i atij pushteti dhe sipas tyre qëndrimi në të deri në përfundim të jetës. Shtetet e caktuara përgatisin strategji e ide kurthi kundër shteteve tjera. Ata mbijetojnë në skenën botërore duke u kapur pas mangësive të tjetrit. Invazioni i këtillë ideologjik e çrrënjos idenë e bashkëjetesës. Kjo kapje pas mangësisë së tjetrit, shtetet e sistemet i bënë të pasigurta. Njerëzit që jetojnë në të janë gjithmonë klasa. Ata asnjëherë nuk ndihen të barabartë, të sigurt, në paqe. Gjithmonë me idenë e mbulimit të mangësisë tënde, shkon dhe sulmon më të dobëtin dhe e fajëson atë. Në kësi rrethana qysh mund njeriu t`i besoj sistemit të njeriut? Çfarë drejtësie siguron ai sistem i shkruar me dorën e njeriut dhe me kërkesat e epshit, egos e i mbjështellë me idenë e mangësisë? Është e kotë që tërë kohën të thirremi në sisteme të mangëta që nuk krijojnë siguri, drejtësi, jetesë. Defekti i këtyre sistemeve nuk është jetësimi por mangësia. Si është e mundur që në shtetin më demokratik në botë, të ndodhin krime të tilla, si krimet e mësuesve të shkollave fillore e të mesme që i abuzojnë seksualisht nxënësit e tyre? Në kësi raste sistemi ndërhyn, deri në momentin kur ai patjetërsueshëm duhet bërë i padrejtë. Gjithçka e brendshme reflekton edhe jashtë. Egoja nuk ndalet me kaq. Paradat gay, ndalen në Moskë, ndalen në Beograd, d.m.th. nuk lejohen, pasi që sipas sistemeve të shkruara me dorën e njeriut, ai grupim i njerëzve është jashtë vijës njerëzore. E i fuqishmi standard ekzistence ekonomike të dobëtit i vendos organizimin e paradave të këtilla. Të dobët jemi ne që kemi kthyer sytë kah komuniteti LGBT. Johan Tarçullovski me investimin e këtij shteti meriton meritat më të mëdha për shkak të krimeve që bëri ndaj bashkëqytetarëve të tij, ndërsa shqiptarët padrejtësisht dënohen në rastin ‘Monstra’ dhe etiketohen me diçka që nuk ka asgjë të përbashkët me to. Kjo prishje e ekuilibrit bëhet si rezultat i mangësive të njerëzve e shteteve, e aspak si rezultat i ndërhyrjes së një fuqie të madhe mbinatyrore. Është bërë gati e detyrueshme që njeriu të kërkoj mbështetje në diçka më të madhe sesa vetvetja. Nuk është dashamirësi të votohesh duke të premtuar punësim, pastaj punësimi jot të varet prej sasisë së parave që detyrimisht duhesh të japësh në emër të dhuratës asi korrupsionit. Nuk është sinqeritet të bësh marrëveshje me tjetrin në dëm të interesave kombëtare e fetare, me të vetmin synim që të qëndrosh gjatë kohë në pushtet duke qenë opozitë. Dora e njeriut depërtoi edhe tek sistemi. Ajo nuk arriti që ta bind njeriun se duhet që të bazohet mbi vlerat e drejtësisë, mirësisë, paqes, tolerancës e solidaritetit. Në botën e globalizuar standardi i dyfishtë nuk duhet që të ekzistoj. Ai duhet minimizuar ose zhdukur nga skena politike. Ky standard është dyfytyrësh, kromozom i sasive të mëdha të mangësisë. Prudon ka thënë:” Unë nuk e bëj sistemin; unë kërkoj fundin e privilegjit”. Atë gjë po kërkojmë edhe ne. Botën e bazuar në drejtësi, e jo arrogancën e mbështjell si syprinë e mangësisë. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-05-07T09:23:58 TURGUT OZALL, RONËLLD REGËN, MERGËRIT THEÇËR – MËSIME NGA POLITIKA E VITEVE 1980 http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14295 <pre>TURGUT OZALL, RONËLLD REGËN, MERGËRIT THEÇËR – MËSIME NGA POLITIKA E VITEVE 1980 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=1f85050c-b5c1-4e03-a49a-edc5d5aac9fc SHBA-të dhe Britania e Madhe, dy vendet aktore protagoniste të së Djathtës së Re neoliberale, si dhe Turqia e drejtuar nga Ozalli, i cili ndiqte politika paralele me ato të Uashingtonit e Londrës, në vitet 1980 ishin lokomotiva të vlerave si tregtia e lirë, ekonomia e tregut, privatizimi, liritë dhe të drejtat e njeriut. [image: Turgut Ozall, Ronëlld Regën, Mergërit Theçër – Mësime nga politika e viteve 1980] Postuar më 05.05.2013 07:40:20 UTC Përditësuar më 05.05.2013 07:52:03 UTC Ish-kryeministrja britanike, Mergërit Theçër, e njohur ndryshe me epitetin “Zonja e Hekurt”, e cila ndërroi jetë më datë 8 prill 2013, nuk ishte vetëm një nga emrat simbol të Anglisë, por i ndryshmeve të viteve 1980 nëpër botë. Ndërsa emrat e tjerë ishin ish-presidenti turk, Turgut Ozall dhe ish-presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Ronëlld Regën, të cilën u ndanë nga jeta respektivisht më datë 17 prill 1993 dhe 5 qershor 2004. Ata ishin udhëheqës të revolucioneve dhe reformave neoliberale në vendet e tyre dhe më gjerë në botë, gjë kjo që ishte njëkohësisht veçoria e përbashkët e liderëve në fjalë. SHBA-të dhe Britania e Madhe, dy vendet aktore protagoniste të së Djathtës së Re neoliberale, si dhe Turqia e drejtuar nga Ozalli, i cili ndiqte politika paralele me ato të Uashingtonit e Londrës, në vitet 1980 ishin lokomotiva të vlerave si tregtia e lirë, ekonomia e tregut, privatizimi, liritë dhe të drejtat e njeriut. Vendet e sipërcituara, në kuadër të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) dhe Bankës Botërore (BB), të udhëhequra nga parimet e globalizimit, që njihen si Konsensusi i Uashingtonit, realizuan përhapjen e liberalizimit. Paralelisht me këto politika ekonomike u përjetua një ndryshim i njëkohshëm edhe në politikën ndërkombëtare. Lufta e Ftohtë mori fund si rezultat i shpërbërjes së Evropës Lindore dhe Bashkimit Sovjetik, kështu në botë filloi një periudhë e re. U hodhën pretendime se do të përfundonin ideologjitë dhe historia, madje se do të formohej një rend botëror i ri. Vitet 1990 rezultuan një periudhë që nxorën nga rendi i ditës liderët e lartpërmendur. Në vend të Regënit, i cili qëndroi në detyrë për dy mandate, president i SHBA-ve u zgjodh Xhorxh Herbërt Uollkër Bush; Theçërin, e cila ishte kryeministre e Anglisë për tri mandate, e zëvendësoi Xhon Meixhër; ndërsa postin e Ozallit, i cili ndërroi jetë teksa kryente detyrën e presidentit të Republikës së Turqisë pasi e kishte drejtuar këtë vend për dy mandate edhe si kryeministër, e mori Sylejman Demireli. Për fat të keq, vitet 1990 u bënë skenë e kushteve aq negative, sa që periudhat e mëparshme mund të quhen më të paqme. “Në vend të rendit të ri filluan trazirat”, “konfliktet ideologjike ua lanë vendin konflikteve ndërmjet qytetërimeve”, kurse “Lufta e Ftohtë u zëvendësua nga luftëra të nxehta në Lindje të Mesme, Ballkan dhe Kaukaz”. Ndërkohë që gjatë viteve 1990 u vunë re lidershipe të qëndrueshme si Bill Klinton në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Toni Bleir në Britaninë e Madhe dhe Gerhard Shroder në Gjermani, Turqia, ndryshe nga këto vende me të cilat deri pak vite më parë ndiqte një linjë paralele, kaloi një dekadë plot lëkundje ekonomiko-politike. Pas vdekjes së Turgut Ozallit, ngjarje kjo që e ruan aktualitetin e saj ende sot, në Turqi u zhvillua një proces plot kriza dhe konflikte. Besoj se për ta vërtetuar këtë 10-vjeçar krizash në Turqi, mjafton të theksoj që në vitet 1990 Ankaraja ka ndryshuar 10 qeveri dhe 11 ministra të punëve të jashtme. Përfundimi që del nga zhvillimet e viteve 1980 dhe 1990, periudha këto që u mundova t'i përmbledh me pak fjalë, është ky: Rryma politike e quajtur “E Djathta e Re” dhe liderët kryesorë të saj kanë realizuar revolucione dhe reforma të suksesshme në vendet e tyre dhe më gjerë në botë. Ky sukses mund të matet me masa dhe kritere të ndryshme, por më e rëndësishmja ndërmjet tyre është se të tre liderët në fjalë kanë fituar të paktën dy herë radhazi zgjedhjet në vendet përkatëse. Zgjedhja dy herë e Regënit, tri herë e Theçërit dhe tri herë e Ozallit (kryeministër dhe president), tregon fare qartë sa të suksesshëm ishin këta liderë në shoqëritë dhe vendet e tyre. Për mendimin tim, arsyeja kryesore e rikonfirmimit të këtyre liderëve kishte të bënte jo vetëm me reformat ekonomiko-politike të realizuara në këtë periudhë, por edhe me progresin e shënuar në fushat e komunikimit, informatikës, transportit, arsimit dhe shëndetësisë. Pra rritja e standardeve të jetesës dhe kontributi i rëndësishëm, që solli zhvillimi i mjeteve teknologjike në këtë periudhë, në mirëqenien dhe liritë e njeriut. Shkurtimisht, tre liderët e sipërcituar janë rizgjedhur fillimisht për arsye se kanë ngritur në një nivel më të lartë stabilitetin, zhvillimin, demokracinë dhe cilësinë e jetesës në vendet përkatëse. Një tjetër tregues i suksesit të këtyre liderëve ka të bëjë me ndryshimet rrënjësore, që ata kanë realizuar në sistemin ndërkombëtar. Aleanca perëndimore, e udhëhequr nga ish-presidenti amerikan, Ronëlld Regën, dominoi politikën botërore. Politikat ekonomike neoliberale, revolucionet teknologjike, globalizimi dhe strategjitë e reja ushtarake nga njëra anë shtuan solidaritetin brenda aleancës perëndimore, kurse nga ana tjetër përshpejtuan shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik dhe Bllokut Lindor. Pas krizave të njëpasnjëshme politike në Republikat Socialiste të Bashkimit Sovjetik, në krye të shtetit erdhi Mihail Gorbaçovi, i cili filloi menjëherë të ndjekë politikat e famshme të quajtura Gllasnost (Transparencë) dhe Perestroika (Ristrukturim), që kishin për qëllim të arrinin ritmin e zhvillimit të Perëndimit. Gorbaçovi me të vërtetë u përpoq që të kapte Perëndimin dhe të fuqizonte Bllokun Lindor me anë të këtyre politikave, por rezultatet nuk ishin të suksesshme. Vendet e izoluara të Bashkimit Sovjetik dhe Bllokut Lindor dështuan në realizimin e reformave brenda një kohe të shkurtër dhe filluan të shpërbëhen vrullshëm në një drejtim krejt të kundërt. Lëvizjet për liri, që shpërthyen në fund të viteve 1980 në Poloni, u dhanë fund të gjitha regjimeve komuniste të Bllokut Lindor. Rënia e këtij të fundit me shembjen simbolike të Murit të Berlinit, solli me vete edhe fundin e Bashkimit Sovjetik. Ky rezultat pra ishte sukses i politikës së të Djathtës së Re neoliberale kundrejt politikës së centralizuar komuniste. Natyrisht që këto suksese nuk janë fare pa probleme dhe debate. Politikat neoliberale shkaktuan në shumë shtete dhe rajone pabarazi ekonomike, korrupsion dhe kriza sociale. Vendet dhe shtresat, të cilat nuk arritën dot të ecnin me hapin e procesit të globalizimit, u përballën me papunësinë, pabarazinë në shpërndarjen e të ardhurave dhe me trauma shoqërore. Ndërmjet cilësisë dhe standardeve të jetesës së vendeve dhe shtresave të shoqërisë u formua një humnerë, që u thellua gjithnjë e më shumë. Rendi ekonomik i ashtuquajtur “Kapitalizmi i Zi”, ashtu si përherë, “pasuroi akoma më shumë të kamurit dhe varfëroi gjithnjë e më tepër të skamurit”. Problemi tjetër i politikave neoliberale të së Djathtës së Re është se nuk kanë arritur dot t’u shmangen luftërave dhe konflikteve të nxehta: Lufta e Ishujve Malvine (Falkland sipas britanikëve) në kohën e Theçërit, luftërat e Regënit në Libi dhe vendet e Amerikës Qendrore, si dhe mbështetja që perëndimorët u dhanë muxhahidinëve në Afganistan dhe Bagdadit gjatë luftës Iran-Irak, janë vetëm disa nga këta shembuj. Megjithëse zyrtarisht apo de fakto nuk kanë marrë pjesë në asnjë konflikt të nxehtë dhe kanë ndjekur një politikë asnjanëse veçanërisht në luftën Iran-Irak, Turqia dhe qeveritë e Turgut Ozallit nuk ia kanë dalë dot t’u shpëtojnë plotësisht ndikimeve të strategjive të Uashingtonit dhe NATO-s. Si përfundim; vitet 1980, që janë bërë skenë e zhvillimeve nën ndikimin e liderëve si Ronëlld Regën, Mergërit Theçër dhe Turgut Ozall, duhen regjistruar si një periudhë me progres tepër rëndësishëm në politikat ekonomike botërore, por njëkohësisht edhe me konflikte serioze të panënvlerësueshme. Sidoqoftë, ashtu siç edhe shikohet në telenovelën me titullin “Vitet ‘80”, që transmetohet në ekranet e kanalit televiziv TRT 1, po të krahasohet me periudhat e mëparshme dhe mëpasshme, jam i mendimit se vitet 1980, me të mirat dhe të këqijat e tyre, ishin një dekadë e këndshme. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-05-07T08:52:56 Dashuria e Sulltan Jëlldërëm Bajazitit me Maria Olivera Despina http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14294 <pre>DASHURITË E MËDHA NË HISTORI 9 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=5a1aeabd-a43a-4238-a7bc-1844edcbf242 Dashuria e Sulltan Jëlldërëm Bajazitit me Maria Olivera Despina, vajza e Mbretit serb Llazar, që u vra në betejën e Kosovës. [image: Dashuritë e mëdha në histori 9] Postuar më 04.05.2013 08:31:04 UTC Përditësuar më 04.05.2013 08:31:04 UTC Për disa dashuria është një magji që e dëshirojnë fuqishëm. Sepse dashuria që përjeton njeriu ku bashkohet me të dashurën është entuziazmi më i ëmbël i gëzimeve. Njeriu lidhet me jetën dhe shijon çdo gjë të saj. Edhe sikur të mos bashkohen, ngandonjëherë të dashuruarit dinë të kënaqen madje me këtë veprim dhe të jetojnë duke ëndërruar të dashurën. Vetëm se përveç atyre që e sublimojnë dashurinë, që pretendojnë që ky zjarr e bën më të pjekur njeriun, e lartëson atë, ka edhe nga ata që e shikojnë dashurinë si humbje, si diçka të dëmshme. Po pra, sipas disa të tjerëve dashuria është humbje. Dashuria është një fatkeqësi që mbyll të gjitha dyert e lumturisë. Kur i dashuruari ‘bie në rrjetë’, ai privohet nga qetësia dhe gëzimi i jetës. Dashuria ia qep gojën njeriut, e bën atë skllav e rob të saj. Kjo është arsyeja që një pjesë e atyre që e dinë se sekreti i dashurisë është një provim i vështirë këshillojnë qëndrimin larg dashurisë, e dënojnë atë. Sipas atyre rënia në dashuri e mashkullit ose e femrës ka shumë anë të dëmshme. Në qoftë se njeriu është gati për të rënë në dashuri ai duhet të marrë urgjentisht masat. Duhet ta largojë mendjen nga historia dhe emocionet e dashurisë duke u orientuar tek bisedat me njerëzit e artit, mendimit dhe të shkencës. Në këtë pjesë të rubrikës tonë për dashuritë e mëdha në histori do të flasim për historinë e sovranit Sulltan Jëlldërëm Bajazit, i cili siç pretendojnë historianët ‘shkoi dëm’ për shkak të dashurisë dhe e çoi Shtetin e ri Osman në periudhën e ndërqeverisjes. Sipas disa historianëve dashuria e Jëlldërëmit ishte arsyeja e rënies së rij nga maja e qiellit në tokë, kurse sipas disa të tjerëve kjo është vetëm një gojëdhënë. Por ai që e dëgjon historinë është ai që nxjerr mësime edhe nga gojëdhënat. Nuk ka dyshim që sulltan Jëlldërëm Bajaziti (rrufeja) ka qenë një nga padishahët më të talentuar dhe të aftë të historisë osmane. Ai ishte i shkathët, mendjemprehtë, i zgjuar, i vendosur dhe besnik ndaj shtetit. Gjatë kohës që sundoi ai la gjurmë të forta me ngadhënjimet që kishte bërë, në zemrën e popullit ai kishte fituar respekt ashtu si të parët e tij, Osman dhe Orhan Beu. Por siç rrëfejnë historianët ajo që e rrëzoi përtokë Jëlldërëm Bajazitin ishte dashuria që i kishte verbuar sytë. Sukseset që kishte arritur gjatë të gjithë jetës i humbi si pasojë e dobësisë që kishte ndaj femrës që dashuronte. Jëlldërëm Bajaziti ishte djali i Sulltan Murat Hanit dhe nipi i Orhan Beut. Në fron ai kishte hipur pas vdekjes së babait dhe kishte shënuar shumë suksese, të cilat e shkruan me germa të arta emrin e tij në histori. Ai nuk ishte vetëm një komandant i mirë, por ishte edhe një burrë shteti i mirë. Llagapin “Jëlldërëm” (rrufeja) e kishte marrë falë aftësive superiore dhe shkathtësisë që kishte treguar nëpër betejat që kishte marrë pjesë që kur ishte princ i kurorës. Ai ishte i famshëm për hyrjen e rrufeshme në luftë nga një skaj dhe daljen shëndoshë e mirë nga radhët e ushtrisë së armikut. Pas vdekjes së babait ai u dha fund menjëherë grindjeve për fronin e padishahut duke vërtetuar edhe një herë se e meritonte titullin “rrufeja” që i ishte vendosur. Por ai nuk kishte dijeni se në Betejën e Kosovës, ku luftoi sërish si një rrufe dhe e mundi ushtrinë serbe, do të njihej me një bukuroshe, e cila më vonë do t’ia ndërpriste atij këtë vrull. Ai ishte aq i vendosur sa që për hir të kësaj dashurie të prishte marrëdhëniet me Emir Sulltanin, dijetarin e njohur të fesë islame në Shtetin Osman. Në Betejën e Kosovës nuk ishin mundur vetëm serbët, në këtë luftë ishte vrarë edhe mbreti serb. Jëlldërëm Bajaziti bëri paqe me serbët dhe në vend të mbretit të vdekur emëroi djalin e tij dhe e bëri këtë vend vasal të Shtetit Osman. Si nevojë e politikës së kohës marrëveshja kishte edhe një pikë të veçantë, sipas të cilës vajza e Mbretit Llazar, Princesha Maria Olivera Despina do ti jepej për grua sulltan Jëlldërëm Bajazitit. Pasi edhe Jëlldërëmi kishte rënë në dashuri me vajzën që kishte parë në çadrën e Mbretit Serb në fushën e betejës. Kjo dashuri do ta linte atë më vonë në situata shumë të vështira. Pas bërjes së kësaj marrëveshjeje Olivera u martua me sulltanin Jëlldërëm. Sovrani osman ishte i dashuruar marrëzisht pas kësaj princeshe. E merrte atë me vete në çdo vend që shkonte dhe siç rrëfejnë disa historianë ai nuk ia bënte asnjëherë fjalën dysh asaj. Aq sa ka historianë që thonë se sulltani e merrte me vete sa herë që shkonte në luftë. Sytë e sulltanit Jëlldërëm Bajazitit ishin verbuar nga dashuria që ushqente për këtë princeshë serbe. Madje ishte pikërisht princesha ajo që e kishte mësuar të konsumonte alkoolin dhe të humbiste veten në botën mashtruese të dëshirave deri sa e la (pijen) me presionin e kreut të çështjeve fetare të shtetit. Vetëm se Jëlldërëm Bajazi ishte i dashuruar marrëzisht me këtë grua. Kur zjarri i dashurisë ndizej në zemrën e dikujt, atëherë ajo (dashuria) bëhej mbreti i të gjithë trupit dhe gjymtyrëve të tij. Zemra vulosej dhe nuk ndriçonte më si më parë, mushkëritë digjeshin e shkrumboheshin, mendja dhe logjika tani i bindeshin vetëm urdhrave të dashurisë. Përveç gruas që dashuronte, në botë nuk ekzistonte asnjë gjë tjetër që ta bënte Bajazitin të lumtur. Despina ishte mjaft e zgjuar, ambicioze, e mençur dhe dinake. Kur u bë gruaja e sulltanit osman si vajza e Mbretit serb Lllazar që vdiq në betejën e Kosovës emrin e kishte ndryshuar në Sulltanesha Aishe. Por dëshirën e saj për të marrë hakun e babait të saj nuk e pengoi dot as dashuria absolute dhe e pafund e Jëlldërëmit. Ndërkohë që kishte një ndikim kaq të madh tek sulltan Jëlldërëm Bajaziti nuk e kishte aspak të vështirë ta orientonte atë në vendimet që merrte në shërbim të këtij qëllimi që i kishte vendosur vetes. Kur Timuri, një sundimtar tjetër turk, vendosi të vinte në Anadoll dhe të luftonte me osmanët, Despinës i kishte rënë në dorë një shans i mirë për të realizuar synimet e saj. Nëpërmjet burrit të saj, Sulltan Jëlldërëm Bajazitit, ajo ftoi vëllain e mbretit serb, Stefanin, dhe siguroi që Stefani të vinte në Anadoll me një ushtri me 20.000 mijë ushtarësh. Serbët do të luftonin përkrah Jëlldërëm Bajazitit kundër Timurit. Në prag të luftës bejlerët (prijësit) turkmenë që mbanin një qëndrim ndërmjet Timurit dhe Bajazitit, dërguan të urtët dhe përfaqësuesit e tyre për të biseduar me Sovranin Osman dhe i bënë këtij thirrje për pajtim. Vetëm se i ndikuar edhe nga Despina dhe xhaxhai i saj, Stefani, Sulltan Jëlldërëm Bajaziti përherë i ktheu pas ndërmjetësuesit duke u dhënë përgjigje negative. Për më tepër para dhe gjatë luftës sulltani osman kishte masakruar 200.000 turkmenë pavarësisht paralajmërimeve dhe qëndrimit opozitar të Emir Sulltanit. Duke i besuar edhe mbështetjes serbe në vitin 1402 Jëlldërëm Bajaziti u bë pjesë e një prej luftërave më të dhimbshme të historisë. Të dy sovranët turq bashkë me ushtritë e tyre i përveshën shpatat dhe luftuan kundër njëri-tjetrit. Beteja u zhvillua në fushën e Ankarasë dhe në momentet më të vështira të saj ushtarët serbë që kishin ardhur në ndihmë të Jëlldërëmit jo vetëm që nuk e ndihmuan atë por me sjelljet e tyre si para ashtu edhe gjatë luftës prishën moralin ushtrisë osmane. Fati i luftës ndryshoi kur në anën e Timurit kaluan edhe principatat e Kara Tatarëve dhe ato Turkemene, të cilat ishin të zemëruara me Jëlldërëmin. Fundi fatal rezultoi me fitoren e Timurit dhe disfatën e Jëlldërëm Bajazitit. Nuk dihet se sa korrekt janë historianët në përcaktimet e tyre që dashurinë e Jëlldërëmit ndaj Despinës e rendisin në mesin e shkaqeve që e çuan Shtetin Osman në periudhën e ndërqeverisjes, por rapsodët popullorë gjendjen e sundimtarit osman e kanë shprehur shumë bukur përmes këtyre vargjeve. *“Shpejtësia” ishte karakteri i tij, * *Shumë shpejt edhe jetoi, * *Me shpejtësinë e rrufesë fitoret i korri, * *Me shpejtësinë e rrufesë dashuroi, * *U ngrit në qiell si rrufe, * *Dhe ra po si rrufe. * </pre> Hamdi Nuhiju 2013-05-05T08:26:19 Pa fjalë http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14293 <pre>Pa fjalë http://www.zhurnal.mk/content/?id=1343010352332 &lt;http://www.zhurnal.mk/data/news/1.%20Hamdi.jpg&gt; * Hamdi Nuhiju* Pa fjalë ngelet ateisti i mbushur me urrejtje ndaj besimit. Ai beson në ekzistencën e materies, po nuk beson në ekzistencën e Krijuesit. Kapet pas të dukshmes dhe e mohon të padukshmen. Mendon se, pse ai vet nuk sheh me sytë e zemrës edhe të mendjes edhe të tjerët duhet që njëjtë si ai të veprojnë. Ateisti kapi për dore gjuhën e urrejtjes dhe filloi që të bombardoj botën me kërcënime. Në vend të mirëkuptimit dhe logjikës tek ai mbretëroi dëshira për ta nxjerr në pah reflektimin e epshit. E di se ai tash e përcjell edhe këtë reflektim. Prandaj atij po i shkruaj. I thash e po i them, njeriu që mohon Zotin nuk mund të jetë i mirë as për familjen e tij, as për shoqërinë në tërësi. Faraoni nuk ishte pa dije e pa fuqi. E vetmja gjë që i mungoi ishte besimi në Zotin. Edhe krerët tanë të sodit, të kësaj cope shteti, nuk janë pa dije dhe pa fuqi. Atyre i mungon besimi në Zotin, bindja e thellë në Të dhe frika nga Ai. Prandaj edhe e shtrëngojnë popullatën ashtu siç janë duke e shtrënguar. Ideologjia e dikujt është që në mesin e besimtarëve mysliman shqiptarë, të instalojë drejtimin ortodoks të krishterimit sllav. Kështu do ta bënte të pavdekshme ekzistencën e tij në skenën politike. Ndoshta edhe do të kapej pas kapistrës së mijëra shpirtrave të etur për tu shitur. Dikujt kandari nuk i punon drejtë. Mendon se do të jetoj përgjithmonë. I pavdekshëm është vetëm Zoti. Po jo Ai i shpjeguar nga duart e letrarëve. Një grup i njerëzve kanë monopolizuar letërsinë shqiptare. Me të, sipas tyre, nuk guxojnë që të merren djemtë e xhamisë. Grupi tjetër i njerëzve paska mbjell farën e urrejtjes dhe përçarjes. Për Dollnenin çmos dëgjova këto ditë. Dikush paska folur maqedonisht, e tjetri paska dhënë shpjegimet e ankesat shqip, ndërsa shqiptarët iu drejtuan kutive të votimit tek Kryqi. Kjo komedi shqiptare do të mbahet në mend gjithë kohën. Fjalët iu janë harxhuar edhe memecit. Ai në vend se të haj bukë, ka filluar që ti haj duart e tij. Çdo ditë po i numëron gishtat, një e nga një. Nuk guxon që për një ditë t`i haj të gjitha, pasi që pastaj ngelet edhe pa to. Kanibalizëm në vend të groshës. Edhe traktori në fushën e zbrazët ka ngelur i hutuar si pa fjalë. Si të ndezët e të funksionoj me dembelin? Fshatarët ia mësyn qytetit dhe harruan fushën. Thuaja se qyteti po ofron jetesë më të mirë. Në fakt, në këtë kohë krize është mirë që qytetarët ti kthehen fshatrave e tokës. Një popull i madh, i fuqishëm, i mençur e punëtor si gjermanët, bënë dy punë për ta rikthyer lavdinë e tyre: bashkuan Gjermanit, dhe iu kthyen prodhimtarisë së patateve ( d.m.th. iu kthyen tokës). Në ujin e turbullt gjithçka bëhet e paqartë. Edhe pse lumi është i vogël e jo i vdekur, ai shfrytëzohet në minimum për dobinë e njerëzve, ndërsa në maksimum për turbullim. Në botën e kanibalëve të funksionosh si njeri është vështirë. Frikësohesh nga hija, kapesh pas mendimeve dyshuese edhe pse e di se dyshimi është lojë e trefishtë e largqoftit. Fillon e flet me veten edhe pse e di se e ke obligim që ti flasësh shoqërisë. Rruga vetvetja dhe shoqëria duhet që të kaloj përmes rrugës së veprave dhe fjalëve. Për veten ruaji veprat, e nuk të duhen fjalët e tua, ndërsa për shoqërinë fjalët, se veprat ti marrin vet. I mbyllur në dhomë me largqoftin, fillove që ti bësh cytje. Botë e kthyer përmbys. Me sa ankesa e përshkrove rrugën prej Shkupit e deri në Beograd? Apo ndoshta destinacioni jot nuk është Beogradi, po Sofja? “Duro, zemër, e duro, Si duroi mali me borë.”- Jeronim De Rada Historia e durimit është më shumë histori e dhimbjes. Ajo shpreson se shpresa një ditë do të lind. Po asaj ia kanë nxënë frymën dhe e kanë mbytur. Durimi po zëvendëson patatet, groshën, orizin, buzëqeshjen. Shqiptarët e këtushëm kanë ardhur në derexhe që të mos dinë të bëjnë dallimin midis buzëqeshjes dhe durimit. Kujtuan se durimi është buzëqeshje. E kapëm për dore durimin dhe filluam që të luajmë me të. Po e hedhim herë tek njëri krah e herë tek krahu tjetër. Pa fjalë ka ngelur edhe oratori më i madh. Ai, po i ruan fjalët për ditët e vështira. Tash po merret me durimin. Mallkuar qoftë ky durim dembelizmi. &lt;http://www.zhurnal.mk/content/?id=1343010352332#&gt; </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-30T09:12:53 Shpresa e fundit-Claude Vigée http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14292 <pre>Shpresa e fundit Claude Vigée Ç’do të mbetet prej nesh më në fund, ndofta veç ky zjarr i mpakur mërqesh i mërdhirë që tymon akoma fare sheshazi gjatë ndoca netësh dimërore midis dy kërcunjve prej shelgjesh gri dhe të zinj, mbrapa pyllit të vogël të shtogjeve dhe aheve të varrosur nga moçalishtja e rëndë e Rhinit plak nën një qefin hëne, në mjegullimën e përjetshme. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-26T08:49:03 Mahmud Hydai http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14291 <pre>DETI I DITURISË SË ANADOLLIT 16 Mahmud Hydai http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=27528a57-0a53-403f-a0bd-4574f1d0f65b [image: Deti i Diturisë së Anadollit 16] Postuar më 25.04.2013 13:00:23 UTC Përditësuar më 25.04.2013 13:00:23 UTC Shteti Osman që ishte një shtet botëror e dinte fare mirë se rruga për të vazhduar sovranitetin shoqëror dhe politik që ai kishte vendosur, së pari kalonte mbi të drejtën ligjore, pra nëpërmjet vendosjes së drejtësisë. Është kjo arsyeja që për një ngjarje fare të thjeshtë, autoritetet nuk përdornin shkopin, pra forcën, por drejtësinë. Të drejtohej shteti me drejtësi, kjo ishte filozofia shtetërore që iu kishte mbetur atyre si trashëgimi nga të parët e tyre. Osmanët e kishin llogaritur mirë drejtësinë shoqërore duke e vendosur atë mbi themele ligjore, kurse hapin e dytë e hidhnin nëpërmjet të filozofisë shpirtërore , pra me anë të misticizmit, i cili ishte përhapur në tërë vendin. Mistikët ishin njerëz që nuk merreshin aspak me politikë, punë shtetërore apo tregti, por njerëz që përpiqeshin të avanconin vetëm drejtë “shkencës të të vërtetave “ –siç thoshin edhe vetë ata. Me dijet që kishin marrë për shkencën, me fjalët, qëndrimet, mendimet që shprehnin dhe artin e tyre, ata kishin nxjerrë në dritë një kulturë të thellë. Kështu me këto veçori të tyret, nëpërmjet të lidhjeve të brendshme që kishin formuar në shoqëri ata ishin fuqizuar aq shumë sa që bënin atë që nuk mund ta bënte kërkosh. Mistiku Aziz(Shenjtori) Mahmut Hydai ishte një njeri i cili ishte edhe jurist edhe një mistik mjeshtër dhe që ishte vendosur tërësisht në zemër të këtij procesi për të cilin po iu bëjmë fjalë. Gjatë gjithë jetës së tij Hydai Efendiu kishte parë 8 sulltanë të ndryshëm dhe me këshillat mbi moralin dhe virtytet që iu kishte dhënë shumicës prej tyre, ai pati treguar se si politika dhe njohuritë e thella mund të qëndronin pranë njëra tjetrës. Dëgjues të nderuar ! Në programin e sotëm, Deti i Diturisë së Anadollit,do t’ju bëjmë fjalë mbi jetën e këtij personi i cili ua gufonte njerëzve zemrat me entuziazëm. Aziz Mahmut Hydai lindi andej nga mesi i shekullit të 16-të. Qysh në fëmijëri ai mori një arsimim të mirë. Si përfundim kur ai u rrit dhe erdhi në moshën e rinisë i kishte të gjitha kushtet që të bëhej një pedagog i mirë. Arsimimin ai e mbaroi nën mbikëqyrjen e mësuesit Nazirzade Ramazanit dhe në sajë të emërimit që i bëri Nazirzadeja në shumë qytete dhe provinca ai arriti ta shtojë edhe më shumë diturinë dhe eksperiencën e tij. Kështu pas një kohe, kur mësuesi i tij vdes, atë e emërojnë si kadi në Bursa. Me arsimimin e plotë që ai kishte marrë, me inteligjencën dhe moralin që ai kishte fituar ishte shndërruar në një person ndaj të cilit të gjithë kishin respekt. Gjatë kohës që ai ishte me detyrën e kadiut, një çështje me të cilën ai u mor, bëri që atij t’i ndryshojë komplet jeta. Në këtë çështje , në qendër të saj qëndronte Hazreti “i rënë” për të cilin ju patëm folur javën që kaloi. Tek dëgjonte çështjen që kishte të bënte me ndarjen e një çifti, atij i patën rënë në sy disa detaje të mrekullishme ku gjithnjë përmendej emri i atij (“të renit”). Tek ai lind një ndjenjë simpatie që i vendoset në zemër, prandaj fillon e mendon që të njihet me të. Sepse fjalët e mrekullishme dhe vetë “i reni “ ishin si dy vëllezër. Kështu më së fundi, ai, Kadiu me famë i Bursës, Aziz Mahmut Hydai Efendiu pasi veshi kaftanin e qëndisur me ar, i hipën kalit dhe vete tek faltorja e Efendiut “të rënë”. Me një modesti të madhe ai i thotë atij se kërkon të bëhet nxënës i tij. Por Efendiu “ I rënë” i kundërvihet atij me këto fjalë: “Zoti Kadi. Rruga jonë është rruga e të varfërve. Porta jonë është porta e të skamurve. Kurse ajo e jotja është ndryshe, e njohurive , e një autoriteti , ti ke para dhe mall. Ke kaftanin si dhe një kalë të bukur të cilit i ke hipur. Ne nuk mund t’i japim ty të gjitha këto. Prandaj shko e shiko punën tënde. Sa është herët hiq dorë nga kjo iniciativë që të ka rrëmbyer. ” Tek i dëgjon këto fjalë, kadiu i ri turpërohet dhe pasi i merr dorën mjeshtrit dhe ia puth, ngul këmbë duke i thënë: “Unë e kam fiksuar mendimin tim. Nuk dua të kthehem nga kjo rrugë. Më lejo që të futem edhe unë në rrugën tuaj”. “Mirë atëherë”, thotë mjeshtri. Dhe për ta bërë nxënës të tij i ve disa kushte. Ai i shkruan një recetë tepër të hidhur nxënësit të ri ku i thotë: “ Do të heqësh dorë prej kadillëkut. Mbi këtë kaftanin plot qëndisma ari do të vendosësh mëlçi dhe çdo ditë do t’i shesësh ato nëpër rrugët e Bursës. Sigurisht kur të kthehesh në darkë nuk do harrosh të na sjellësh edhe neve prej tyre”. Dhe me të vërtetë ky Kadi kaq i njohur ,filloi të bëjë atë që ju tha. Banorët e Bursës të cilët nuk e dinin si ishte puna filluan ta ndjekin atë me një habi të madhe. Madje pati nga ata që filluan të mendojnë se ishte çmendur. Kurse tek ai në fakt qëndronte e kundërta. Ai ishte kthjelluar dhe kishte hapur sytë e zemrës. Atij i kishin ardhur mendtë e vërtetë. Aq sa për vite të tëra ai i zbatoi të gjitha ato që e urdhëronte mësuesi. Sepse ai e ndjente se të gjitha këto urdhra i jepeshin atij për t’ia hequr lakminë dhe për të vendosur në zemrën e tij një dritë fare të qartë. Për këtë arsye ai pa kundërshtuar fare e vazhdoi rrugën që kishte zgjedhur. Kur mësuesi i tij e sheh se me sa durim ai po i ndiqte urdhrat e tij, i jep sihariqin se tashmë mësimet kishin mbaruar. Tek Hydai Efendiu që tani kishte fituar një zemër të pastër kishte ardhur koha që të bëhej pasqyrë e të tjerëve. Atij i ishte caktuar detyra e parë si dhe pozita dhe vendi; Sivrihisari. Dhe ai e falënderoi këtë emërim me anë të vargjeve të Mevlanës: Ejani të falënderojmë , që halleve iu erdhi fundi, Të evokojmë të vërtetën , që shpirtrave tanë t’iu vijë gëzimi Mësuesi e dërgoi atë në vendlindjen e tij Sivrihisar, por Hydai Efendiun e morri malli shpejtë për mësuesin e tij. Atë e kishte marrë malli shumë për mësuesin. Thonë se dashura që ndjen zemra për mjeshtrin nuk mund të thuhet me fjalë. Shërbimi që ai i kishte bërë mjeshtrit ishte bërë shkas që ai të dilte nga batakllëku, dhe që t’u shërbente njerëzve të varfër për të ishte një kënaqësi e madhe. Përballë kulturës që ai kishte marrë prej mjeshtrit, ato pesë lekë që do merrte nga detyra as që nuk vlenin. Për këtë arsye ai me një dëshirë dhe kënaqësi të madhe fillon prapë shërbimin. Edhe Efendiu” I rënë” që ishte i kënaqur nga kjo gjendje, fillon e bën lutje për Hydai Efendiun. Të bësh lutje ka një rëndësi të madhe, është shkak i një gëzimi të madh. Kështu dijetarët e Anadollit siç ishte edhe Hydai Efendiu thoshin se njerëzimi ka mbijetuar në sajë të lutjeve që kanë bërë njerëzit për njeri tjetrin. Edhe Allahu tregonte më tepër mëshirë për ata që kishin bërë lutje për të tjerët. Sepse ata ishin bërë zemërgjerë duke i lënë mënjanë egoizmat dhe xhelozitë. Kjo ishte një zemërgjerësi që tregohej për të tjerët nëpërmjet të fjalëve, lutjeve dhe synimeve me qëllim të mirë. Ja pra edhe mësuesi i tij nuk e la pa e shpërblyer këtë zemërgjerësi që tregonte Hydai Efendiu. Ai i tha atij : “ Padishahët të ndjekshin pas o Hydai! “ Dhe kjo ishte një lutje konfidenciale që nuk deklarohej lehtë. I riu me emrin Mahmut, mësoi në një medrese dhe më pas u bë Kadi Efendi Mahmuti. Por ai nuk u mjaftua me kaq por me përpjekje të mëdha arriti të bëhej Aziz Mehmet Hydai (Shenjtori Mehmet Hydai). Me dijen e çmueshme që fitoi, ai i shpërndau ato nga brezi në brez: Ai na thotë kështu: Mos shiko nëpër vende të egra Mos e digj shpirtin nëpër zjarre Mos e bëj të bardhë çdo gjë që shikon Eja tek i vetmi Zot, eja Zgjohu nga padituria , Largoju kënaqësisë së rremë, Pi nga çezma e shenjtë e cenetit, Eja tek i vetmi Zot, eja Ai së pari i rekomandonte nxënësve që ta largonin zemrën dhe shpirtin nga padituria. Ai u përpoq që secili t’ja dorëzonte veten të vërtetës. Ai kërkoi që të ecej drejtë rrugës së vërtetë me një besim të patundur dhe të fuqishëm. Padyshim që edhe ai si të gjithë dijetarët e tjerë të Anadollit ishte besnik i fjalës që thoshte. Kështu që në sajë të këtyre virtyteve lutjet e mjeshtrit të tij të Efendiut “ Të rënë “ pranoheshin në katin e zotit. Aziz Mahmut Hydai gjatë tërë jetës së vet i dha mësime në prezencë pesë Sulltanëve ,mbështeti me këshilla një numër të madh kryeministrash dhe burra shteti. Bëri që ata të avancojnë në drejtimin shpirtëror. Madje edhe sot nuk e ka të vështirë që të krijojë lidhje me brezat e rinj. Ata që e ndjekin pas atë bëhen ndjekës nga të tjerë. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-25T20:58:32 Shemseddin Sivasi... http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14290 <pre>DETI I DITURISË SË ANADOLLIT 17 Shemseddin Sivasi... http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=47305b48-9d8e-469a-8750-c7512bc07c20 [image: Deti i Diturisë së Anadollit 17] Postuar më 25.04.2013 13:08:21 UTC Përditësuar më 25.04.2013 13:08:21 UTC “Shems” është një fjalë arabe që ka kuptimin “diell”. Për popullin e Anadollit kjo fjalë ku simbolizohen prarimet apo ndriçimet ,nuk është aspak e huaj. Sepse kjo fjalë përdoret edhe për të shprehur lëvdatat edhe si emër mashkulli. Por këtë emër e kanë bërë të famshëm tre personalitete të mëdha. Për të tre ata mund të thuhet se shihen si një diell që ka lindur në Anadoll. I pari prej tyre është Haxhi Akshemsedini (Shemsedini i bardhë)i cili njihet si person që e rriti Sulltan Mehmet Fatihun; i dyti është Shemsi nga Tebrizi mik i vjetër i Mevlanës dhe nxënësi i tij; dhe i treti Prof. Shemseddin Sivasi nga Tokati, i madhi i rrugës së vetmisë ose siç i thoshin ndryshe i famshmi “Kara Shems”. Dy të parët ishin bërë tepër të famshëm, kurse Kara Shemsi në krahasim me ta kishte fituar një famë më modeste kështu që tek masat e gjera nuk njihej edhe aq. Ndërkohë që ai me personalitetin e tij shpirtëror si dhe me veprat e shumta që pati shkruar përfaqëson njërin prej perlave më të rralla të Detit të Njohurive të Anadollit. Kështu të nderuar dëgjues edhe ne, programin e sotëm e rezervuam për të, për këtë dijetar të pashembullt. Shemsedin Sivasi, ky diell shpirtëror i Anadollit, dhe i vetmi i asaj kohe, ka jetuar në shekullin e 16-të dhe është një dijetar feje dhe mistik i madh. Për shkak se ishte ezmer dhe lëkuren e kishte si të djegur nga dielli i thoshin Kara Shems (Zijoshi Shems).Ai pati lindur në Tokat dhe duke qenë se i ati ishte një mistik i njohur, qysh në fëmijëri pati marrë një arsimim të mirë. Në rini vjen në Stamboll, ku për një farë kohe i vazhdon aty studimet duke marrë mësime mistike nga personalitete të rëndësishme të asaj kohe. Shumica e mësuesve të tij shihnin tek ai një talent dhe dijetar të madh dhe e kishin vënë re se tek shkencat e njohura dhe të panjohura ai do të arrinte në majat më të larta. Pasi u diplomua si një specialist në teologji, emërohet si mësues në njërën prej medreseve të Stambollit (që sot ka kuptimin e pedagogut). Thuhet se një ngjarje që jetoi ai kur ishte në këtë detyrë u bë shkak që atij t’i ndryshojë komplet rrjedha e jetës. Thuhet se në një polemikë që ishte jetuar midis burokratëve të nivelit të lartë dhe njerëzve të fesë, ai kishte vënë re se si njerëzit për të garantuar pozitat mund të bënin lëshime, fakt që e kishte tronditur atë pa masë. Kështu pra ai nga ky shkak e kishte lënë detyrën dhe për tu bërë haxhi kishte marrë rrugën për në tokat e shenjta. Pasi kthehet prej haxhillëkut në fillim vete në vendlindje, në Tokat, dhe pastaj me ftesë të një valiu ai kalon në Sivas ku do të qëndrojë gjatë gjithë jetës. Me kohë, ai krijon në Sivas një qendër besimtarësh përreth së cilës ndërtohet një lagje e madhe, një qendër ku për shkak të dijenive shkencore dhe të personalitetit të tij të madh, mund të thuhet se aty rrihte zemra e qytetit. Gjatë gjithë jetës së tij Shemsedin Sivasi bëhet një njeri aksionesh të mëdha. Ai ishte një personalitet që i ndiqte mendimet dhe lëvizjet politike të kohës, që bënte përpjekje të mëdha në fushën e shërbimeve sociale dhe ndërkohë një udhëheqës shpirtëror për mijëra njerëz që kishte përreth. Kur ishte në moshën 80 vjeç ai merr pjesë në fushatën e Eriut të Sulltan Mehmetit të III-të ku pasi kreu shërbime të mëdha kthehet në Sivas ku ndërron jetë. ”Thonë se kur vdes dijetari, ka vdekur edhe shkenca“. Ja pra edhe me vdekjen e tij një gjendje e tillë u krijua. Një masë e paparë ndonjëherë, mblidhet për t’i dhënë lamtumiren e fundit Kara Shemsit. Qysh nga krijimi i Hazreti Ademit e deri në ditët tona, tek bota e brendshme e njeriut është zhvilluar një luftë e madhe, një betejë midis arsyes dhe ambicies. Dijetarët kanë përgatitur taktika që në këtë luftë të dalë fitues arsyeja, pra ata janë si gjeneralë që kanë përgatitur strategji lufte. Luftëtarëve që luftojnë kundra ambicieve, ata i kanë mësuar si t’i përdorin armët dhe si ta njohin armikun. Praktika me e rëndësishme në këtë rrugë është që të pajisesh me një moral të bukur, pra me një moral të tillë i cili do t’i hapë dyert e fitores. Dhe Shemsedin Karai si një dijetar me të tilla bindje shkruan një numër të madh veprash. Ashtu si Junus Emreja ai shkruan një numër të madh poezish si dhe libra teologjie. Lexuesit, tek këto libra ai i drejtohet me fjalët : “O shpirt” ose “O vëlla “, kështu që ky sinqeritet ua fiton atyre zemrën menjëherë. Shemsedin Karai predikon : zemërgjerësinë, modestinë*, *kursimin, mirënjohjen dhe sinqeritetin. Edhe ai vetë tregonte sinqeritet ndaj njerëzve. Askënd që i trokiste në derë ai nuk e kthente mbrapsht, ai bënte lutje për secilin dhe për ata që ishin në gjendje të vështirë ai u gjente zgjidhje. Ai përdorte një gjuhë të ëmbël dhe dukej sikur derdhte një shi bereqeti ndaj njerëzve që i kërkonin ndihmë: Ai thotë : Ta rrëmbeva zemrën o e shkreta bukuri, Mbaje mirë zinxhirin e dashurisë, që të mos ndahen të dashuruarit, Për të devotshmit porositëm mesxhide dhe medrese Që t’i lutemi Zotit na mjaftojnë edhe gërmadhat. Shems Sivasi ka shkruar një libër që sipas gjuhës së vjetër titullohej “morali i mirënjohjes”, pra një libër mbi zakonet e mira. Në këtë libër ai pasi i lavdëron një për një këto sjellje të mira, i dënon edhe sjelljet e këqija. Si p.sh. zemërimin pa vend, ose ambiciet e tepruara, sjelljet e pasinqerta, neglizhencat apo pëlqimin e vetes. Shemsedin Sivasi na bën fjalë për katër virtyte: Drejtësia, dituria, zemërgjerësia dhe pasuria shpirtërore. Dhe kuptimin e moralit ai e vendos mbi këto katër virtyte. Drejtësia, –thotë ai,- i duhet çdo njeriu sepse njerëzit duke qenë se jetojnë brenda një strukture shoqërore, mos ekzistenca e drejtësisë krijon vështirësi serioze. Është kjo arsyeja që Kara Shemsi i kushton një rëndësi të madhe të drejtave të njeriut. Në librin që ai e shkroi në shek. e 16-të duhet qëndruar me kujdes mbi këtë temë sepse në qoftë se tani në kohët moderne bëhet fjalë “mbi të drejtat themelore të njeriut” dijetarët e Anadollit e kanë hedhur mendimin mbi këtë temë qysh në ato kohëra. Kara Shemsi thotë se tek njeriu duhet bërë një zakon i pashmangshëm të ecurit pas diturisë. “Sepse si mund ta njohë njeriu Zotin që është krijuesi i tij?”, thotë ai. Dhe nuk është vetëm kjo. Historia e botës është histori e çdo njeriu dhe injoranca bëhet shkas i katastrofave të mëdha. Prandaj që të mos përjetohen këto katastrofa Kara Shemsi rekomandon që të bëhemi nxënës të shkencës. Edhe zemërgjerësinë dijetari i madh e vlerëson shumë. Sepse sipas tij zemërgjerësia është një trimëri. Ajo sfidon ambiciet e njeriut. Po nuk sakrifikoi njeriu, deri ku mund të shkojë? Dhe në fund Shems Sivasi thekson pasurinë shpirtërore. Njeriu që nuk e ka zemrën të gjerë dhe të pastër edhe sikur të zotëroje gjithçka, duhet ta dijë mirë se ai është i tharë, pa shpresë dhe i varfër, –thotë ai. Ai thotë : Askush nuk e arrin dot zotin pa jetuar së bashku Porta nuk i hapet atij që nuk e ka zemrën e pastër. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-25T20:57:13 Faqja 72…! http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14289 <pre>Faqja 72…! *Hamdi Nuhiju* http://www.zhurnal.mk/content/?id=1342511303827 Romani ‘Malbrezet’ i autorit Adem Gajtani është një rrëfim i gjallë. Metaforat e puthura, esenca e jetës, e vërteta e shkurtër ose e madhe historike, e qasja e një sistemi ndaj ‘problematikëve’ është pasqyra e parë e tij. Malbrezet as që diktohen e as që diktojnë konceptin e lexuesit. Ata janë bërë gjellë ngrënëse e narkomanëve, hajdutëve, dilerëve, rrugaçëve, enciklopedistëve, intelektualëve, politikanëve, furrxhinjve, sharrëxhinjve. Gjatë së lexuari të tij është e njëjtë si gjatë të ngrënit të patëllxhanit. E shijon në vetvete hidhëtinë ose të mirën, ndërsa spërkat edhe të tjerët afër teje. Malbrezet janë patëllxhan në vete. Malbrezet iu afruan drogaxhiut në vend të drogës, ndërsa smirëxhiut ia hoqën copat e smirës për t`i zëvendësuar me gjendjen e thjeshtë të punëtorit të minierave. Llogaritni kokrrat e mendjemadhit ose pllakat e Martin Luter Kingut. Po qe se, mendjemadhësinë e copëzuam, ndërsa diturinë e pllakëzuam, do të dalim tek Adem Gajtani ose Malbrezet e tij. Shkronjat e tilla u shkruan në kohën kur ankesa ose smira ndaj teknologjisë ishte minimale ose thuajse nuk ekzistonte . Prandaj edhe botuesi rrezikonte edhe shtypte libra në tirazh që sot është ëndërr. Në gjuhën e drogaxhiut Malbrezët u shndërruan në ‘pakovk’ që dikur kishte vlerë edhe shitja e tij. Tek spiunët e sistemit, ajo u shndërrua në kod identifikimi ose dhënie informatash. Tek dashnorët u duk e doli në shesh këmbimi në stilin e ‘Këngës së kandarit’ të Anton Zako Çajupit. Politikanët e përdorën si faculetë për fshirjen e lotëve të krokodilit. Armiku shkeli mbi shkronja me një frikë respekt të veçantë. Para faqes 72 përmes ‘ Fillit të kuq’, Adem Gajtani rrumbullakon Malbrezet e qëndresës, ndërsa pas faqes 72, Malbrezet e dashunisë i nis me ‘Tregimet për fluturën’. Drogaxhiu librin e ndau në dysh, për të kryer shërbimet e tij. Faqja 72 mungon...!!! Ai e kreu shërbimin për vetveten, për të mbështjell drogën e për tu mos diktuar prej oficerëve të policisë, ndërsa drogaxhinjtë e librave nuk po mund të shërbehen me drogën e prodhuar të Adem Gajtanit. Nuk kemi të bëjmë me drogaxhi të thjeshtë. Ai është i kalibrit të një psikologu që e di saktë se si të krijoj varësi tek të tjerët. Sa mund të peshoj libri para faqes 72 dhe sa pas saj? Si mund të shërbehemi me gjellërat e aromat që afrohen në ato dy anë të lumit, ndërsa vrushkullin e lumit as që e shohim? Pse privohemi prej faqes 72? Çfarë nevoje ka pasur njeriu që ka shkulur vetëm këtë faqe? Me pyetje të këtij karakteri mund të vazhdojmë deri në mëngjes, po nuk mund të gjejmë as një gjurmë të drogaxhiut, po edhe të faqes 72. Adem Gajtani vazhdon rrëfimin e tij e thotë:” Komesari: - Unë jam për dënim. Te kanga- tollovi. S`mund t`i bajnë gja. Të lodhun. - Koha nuk na pret, si të gdhijë do të jetë shumë vonë. - Për hir të të plagosurve edhe unë jam për... - Por, burra nuk ban ashtu, unë nuk jam për dënim! Ishte nji ndër të parët n`aradhe. Ishte trim, ishte i guximshëm! - Askush nuk ia mohon meritat. Ai prapë do të jetë në mesin tonë. I dashtun dhe i paharruem kurr. - Të gjithë do ta bajmë si flakën në zemër! - Më besoni, se kjo më duket si me e dënue veten. Unë në këtë situatë, nuk kisha ba kurrgjë tjetër, por kisha dënue veten! - Përkundrazi....e të plagosunit? Kanga nuk këndon, por tash qan. Nuk e njef kërkënd, nuk e njef as veten...” Adem Gajtani bën sikur të ishte duke shkruar për Mitrovicën dhe këngën e Shkurte Fejzës me titull:” Jo nuk ndahet Mitrovica”. Kënga qan tek Malbrezet, po edhe në zemrat e miliona shqiptarëve që me huti po shohin se çka po ndodh midis Kosovës me Serbinë. Çfarë do marrëveshje e arritur midis këtyre dy shteteve që është në dëm të Kosovës, ose në copëtim të saj, është e dëmshme për të gjithë ne. Serbet janë populli i njëjtë i ledhatuar i Perëndimit edhe në masakrën e Srebrenicës. Ata përdorën fuqinë e ndërkombëtarëve për ta lënë të pazgjidhur çështjen boshnjake, ndërsa shqiptarët ia dhënë këngës. Serbet po shërbehen me Kosovën sikur drogaxhiu me faqen 72. Libri të mos binte në dorë të drogaxhiut, sot do të zbulonim misteret e 72-shit, ndërsa Kosova të ruhej nga shqiptarët nuk do të linte askënd t`i fus hundët në të. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-25T15:59:02 Alltun Xhan Hatunia http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14288 <pre>DASHURITË E MËDHA NË HISTORI 8 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=a10c3652-8cf0-401e-bf20-4054fd4239eb Alltun Xhan Hatunia, gruaja e Turrull Beut, ka zënë vend në histori si gruaja që ka shpëtuar nga rrënimi shtetin Selçukas. [image: Dashuritë e mëdha në histori 8] Postuar më 24.04.2013 06:48:29 UTC Përditësuar më 24.04.2013 06:48:29 UTC Në historinë turke ka shumë gra heroike, arkitekte të sa e sa punëve të rëndësishme, duke filluar nga mbrojtja e atdheut e deri në organizimin e popullit, nga arti e deri tek shkencat e natyrës si mjekësia etj. Por për fat të keq emrat e tyre nuk njihen shumë, për to nuk flitet aq sa duhet. Një prej këtyre grave të suksesshme është edhe Alltun Xhan Hatunia, gruaja e Turrull Beut, një nga sundimtarët e Shtetit Selçukas. E lidhur me një dashuri të thellë me Turull Beun, Alltun Xhan Hatunia për shkak të punëve që ka bërë me një dashuri të madhe që ushqente për burrin e saj ka zënë vend në histori si Gruaja që ka Shpëtuar Shtetin Selçukas. Alltun Xhan Hatunia para se të martohej me Turull Beun kishte bërë një martesë politike me Harzemshahun dhe nga kjo martesë kishte sjellë në jetë një djalë me emrin Enusirevan. Por me vdekjen e Harzemshahut ajo kishte mbetur vejush që në moshë të re. Banorët e fiseve endacake turke e donin dhe e respektonin shumë këtë grua me moral të bukur, të zgjuar dhe të kulturuar. Turrul Beu kur e pa një ditë Alltun Xhanen brenda një parie politike ishte impresionuar shumë jo vetëm nga karakteri e virtytet e saj të larta, por edhe nga bukuria që kishte. Sulltani Selçukas Turull Beu në kuadër të marrëdhënieve që u zhvilluan me kalimin e kohës ndërmjet fisit të Harzemshahëve dhe Selçukasve pati rastin ta njohë më nga afër Alltun Xhanen dhe ra në dashuri me të. Kur e pa se ishte i përshtatshëm edhe terreni politik me rastin më të parë i propozoi Alltun Xhanes të martohej me të. Alltun Xhan Hatunia ishte në dijeni të dashurisë dhe interesit që tregonte Sulltani Selçukas për të dhe e pranoi propozimin e Sulltanit dhe u martua me të. Pasi edhe vejusha e bukur kishte rënë në dashuri me Turull Beun. Alltun Xhan Hatunia ishte një grua turke që kalëronte e mbante shpatë me vete. Sipas traditës së trashëguar nga Azia Qendrore ajo jo vetëm që e ndihmonte Turull Beun në kryerjen e detyrave shtetërore duke e këshilluar atë, por ajo ishte aq trime dhe e zgjuar sa të komandonte e t’u printe ushtarëve në luftë kur e kërkonte nevoja. Qëllonte me shigjetë, kalëronte krah për krah me burrin në lëndinat e gjelbra. Të dy së bashku bënin një jetë besnike dhe të përkryer. Ndërsa martesa e Alltun Xhan Hatunes dhe Turull Beut vazhdonte me një dashuri të madhe, edhe Shteti Selçukas e rriste çdo ditë e më shumë fuqinë e tij. Tani fama e Shtetit Seluçukas ishte përhapur gjithandej. Por në qoftë se ky shtet ndodhej në periudhën e apogjeut, natyrisht që ai do të përballej edhe me provime të mëdha. Në kohën kur Shteti Selçukas ishte në periudhën më të zhvilluar të tij, Ibrahim Jënall, vëllai i gjetur i Turull Beut, gjeti rastin dhe organizoi një kryengritje. Shfrytëzoi kushtet kur posti i kalifatit të Turull Beut nuk gjendej në Bagdad dhe shkaktoi kryengritje në Hemedan duke u bashkuar me armiqtë e Shtetit Selçukas. Kur e mësoi tradhtinë Turull Beu la në Bagdad familjen dhe parinë e shtetit duke ia besuar mbrojtjen e tyre gruas së tij, Alltun Xhanes, dhe u nis menjëherë me ushtrinë e tij për të shtypur kryengritjen. Por duke ndërhyrë me nxitim dhe pa bërë përgatitjet e nevojshme dhe duke qenë se kryengritja mbështetej edhe nga armiqtë e tij nuk e pati të lehtë që ta shtypte atë. Për më tepër sipas lajmit që kishte mbërritur në Bagdad, Turull Beu ishte kapur rob. Alltun Xhania ishte rrënuar moralisht kur kishte marrë këtë lajm. Ishte çoroditur dhe nuk dinte si të vepronte përballë atyre që i kishin ndodhur burrit të saj, të cilin e donte me një pasion të madh. Një njeri tjetër që ishte shqetësuar po aq sa Alltun Xhan Hatunia për këtë lajm të rëndësishëm ishte edhe kalifi i Abasive. Kalifi më shumë se për gjendjen e Turull Beut shqetësohej për pushtetin selçukas, pra për të ardhmen e shtetit. Duke e vlerësuar situatën edhe me vezirët (ministrat) e Shtetit Selçukas u vendos që në postin e mbetur bosh të Turull Beut të ngjitnin urgjentisht djalin e Alltun Xhan Hatunes. Gruaja e Turull Beut, Alltun Xhan Hatunia e kundërshtoi me forcë këtë vendim, pra sjelljen e djalit të saj në vend të Turull Beut, edhe pse ishte djali i saj i vërtetë dhe pavarësisht fjalëve të përhapura sikur burri i saj ishte kapur rob, madje kishte vdekur. Ndërkohë që Alltun Xhan Hatunia falë sundimit të djalit të saj në mungesë të Turull Beut mund të bëhej më e fuqishme, madje duke qenë zëvendësja e tij mund ta drejtonte vetë shtetin. Por zemra e saj digjej nga malli dhe besnikëria qe kishte ndaj burrit. Alltun Xhania kaloi menjëherë në veprim kur dalloi ambicien e djalit të saj për t’u bërë sulltan duke marrë fuqi edhe nga kalifi i Abasive dhe duke pasur me vete edhe përkrahjen e disa vezirëve. Ajo arriti t’u bëjë ballë lojërave që luheshin për pushtet me besimin që kishte në dashurinë e madhe që ushqente për Turull Beun dhe duke menduar se ardhmja e shtetit varej nga burri i saj. Kur e pa që djali i saj do ti kërkonte të ngjitej në fron e mbylli atë në qeli. Pastaj me guximin dhe fuqinë që kishte krijoi një ushtri duke përdorur autoritetin dhe prestigjin që gëzonte tek turkmenët. Me një guxim të paparë vendosi shpatën në brez dhe doli në krye të kësaj ushtrie. U nis menjëherë në ndihmë të burrit të saj, Turull Beut duke vrapuar në radhët e para mbi kalë. Alltun Xhan Hatunia luftoi me heroizëm kur u përball me kryengritësit dhe arriti ti shpartallojë ata. Pastaj ndoqi një politikë të zgjuar falë vullnetit që ishte dhe atyre që kishte mësuar ndërsa ishte duke ndihmuar burrin e saj, Turull Beu. Më në fund arriti ta shpëtojë Turull Beun nga rrethimi. Kështu ajo jo vetëm që ia riktheu fronin të zotit, por parandaloi luftën për pushtet, një luftë që mund të kishte sjellë përçarjen e copëtimin e Shtetit Selçukas, duke penguar kështu edhe shkatërrimin e këtij shteti. Ajo që i kishte dhënë kaq shumë zemër Alltun Xhanes ishte se Turull Beu nuk ishte vetëm sovrani i Shtetit Selçukas, por edhe i zemrës së saj. Gjatë shkrimit të historisë dashuria zë një vend aq të rëndësishëm sa që rrjedhën, fatin e saj ajo e ndryshon pa u diktuar fare nga të tjerët. A nuk është pushteti i dashurisë ai që është më i mprehtë se tehu i shpatës, më i fortë se urdhri dhe më i fuqishëm se ushtritë. Dashuria e Alltun Xhanes ishte një dashuri aq hyjnore, sa që lartësinë e saj e vërtetoi edhe një herë para se të jepte shpirt. Kur e kuptoi se nuk do të shpëtonte nga kthetrat e sëmundjes që e kishte kapur, para se të vdiste kërkoi ti vinte pranë Sulltan Turull Beu. Megjithëse ishte shumë e dashuruar me Turull Beun dhe besnike ndaj shtetit, në emër të së ardhmes së shtetit kjo grua e lartë i la Turull Beut këtë testament: “Pas vdekjes time bëj të pamundurën dhe martohu me vajzën e Kalifit. Kështu do të gjesh edhe dashurinë e kësaj bote, edhe të botës tjetër të ahiretit”. A ishte dashuria ajo që kërkonte të mirën e atij (burrit) edhe në momentin që po ndahej nga i dashuri i saj? A mendonte dhe kërkonte e dashura në këto momente atë që kishte dashur më parë? A vazhdonte të ishte e shqetësuar për të dashurin e saj të zemrës edhe ndërsa ishte në shtratin e vdekjes? Alltun Xhan Hatunia të gjithë pasurinë pas vdekjes ia fali si dhuratë dasme vajzës së Kalifit, e cila më pas do të martohej me burrin e saj. Alltun Xhania ishte një nga gratë e dashuruara më tipike të atyre që sakrifikojnë çdo gjë për të dashurin e zemrës. Dhe ai që qante ditën e varrimit të Alltun Xhanes në qytetin Rej ishte pikërisht burri i saj, sulltani i madh i Shtetit Sekçukas, Turull Beu vetë. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-24T12:00:35 Pse çohen hund`t përpjetë? http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14287 <pre>Pse çohen hund`t përpjetë? *Hamdi Nuhiju* http://www.zhurnal.mk/content/?id=1342211115127 Poeti i madh shqiptar Agim Deva, e shkroi një poezi me titull ‘Si çohen hundt përpjetë?’. Në mënyrë elegante dhe të thjeshtë përshkroi përmes vargjeve një gjendje shoqërore, shpirtërore të fëmijëve të llastuar. Poezia në fjalë i rri taban edhe politikanëve tanë, pse jo edhe intelektualëve tanë që po merren me gazetari, me shkrime të ndryshme nëpër media, etj. Pse çohen hund`t përpjetë është vështirë të dihet saktë, po si çohen e deri në çfarë derexhe vjen njeriu pas ngritjes se hundëve përpjetë besoj se të gjithë e dimë. Pushteti i kësaj kohe, gati se pushtet absolut, me tipare të diktaturës ndoshta edhe e ka me të drejtë t`i çoj hund`t përpjetë. Zgjedhjet lokale kaluan dhe pushtetarët tanë ato zgjedhje i cilësuan si historike për faktin e arritjes së fitores së thellë. Jam i bindur se as vet ato pushtetar nuk e kanë besuar se populli edhe kësaj radhe do t`i besoj. Por popullsitë e këtij vendi ngelën pa alternativë politike. Gjithçka e rrënuar dhe e shkatërruar...! Si mund të zgjohen nga gjumi njerëzit e këtij shteti, kur me hapat e qetësimit i rri mbi kokë pushteti 24 orë? Johan Tarçullovski, nga mediat ndërkombëtare i cilësuar si kriminel lufte, lirohet nga Tribunali i Hagës dhe pritet si hero në Maqedoni. Po qe se ju bie rruga për në Shkup, prej kah Kumanova ose Tetova, në çdo skaj të rrugës do të gjeni fotografi të tij, duke i uruar mirëseardhje. Pushteti i këtushëm i çoi hund`t përpjetë edhe me Johanin. Po të mos ishin të çume hund`t përpjetë, këtë akt do ta kritikonin shqiptarët e këtushëm haptas dhe kritikën do ta manifestonin edhe në mënyra të protestës publike. Ironia më e madhe në këtë rast ndodh se në vend që shqiptarët zëshëm ta kritikojnë këtë akt të qeverisë së R.M., dalin vet maqedonasit dhe e kritikojnë. Ndërsa, mediat e huaja si Evropa e Lirë, në vend se të merren me problemet akute të shoqërisë njerëzore në Maqedoni, ata proklamojnë të drejta të një grupi jo njerëzor siç janë homoseksualët, duke reklamuar e publikuar edhe homot shqiptar të Maqedonisë. Bekim Asani i cili doli haptas në mbrojtje të grupit jo njerëzor të quajtur homoseksualët, edhe pse vet pjesëtar i atij grupi, nuk guxon që të jetë pjesë e brengës së medieve të huaja. Hapësira në media që i jepet këtij grupi të ashtuquajtur njerëz, duhet luftuar me çdo kusht. Hund`t përpjetë i çuan edhe disa analistë. Kanë publikuar e botuar tri katër libra dhe kujtojnë se bota është e tyre. Këta analist me çdo kusht dëshirojnë që të depërtojnë në çdo birucë të medieve elektronike, të shkruara e televizive. Janë në gjendje edhe të shesin shumë nga krenaria e tyre, me të vetmin qëllim që të përfitojnë pak nga shkëlqimi i rremë. Brenga e analistit duhet të jetë ndryshimi i shoqërisë e assesi shkëlqimi i rremë. Nëse mendojmë në shkëlqimin pa mos pasur parasysh dëshirën për të ndryshuar shoqërinë, atëherë jemi shndërruar në njerëz pa krenari, pa dinjitet. Profesorët tanë universitar jo vetëm që i çuan hund`t përpjetë, por edhe morën në dorë fatet e njerëzve duke i kërcënuar për 50 euro, duke mashtruar vajzat e reja me qëllim çnderimin e tyre për një notë në indeks, e duke dhënë deklarata të pabaza e që janë në dobi të armikut, vetëm për shkak të hapësirës që i afrohet në mediat në një gjuhë sllave. Hund`t përpjetë i çoi edhe i pasuri i cili tërësisht e harroi të varfrin. Në vend që t`i lajë hapësirë ankimi të varfrit, dorën e ankimit e ka kapur i pasuri. Pa fije turpi ai ankohet para të varfrit, bile shpesh herë përdor edhe gjuhën e arrogancës vetëm për ta përjashtuar prej rrethit njerëzor. Është krizë...!!! Këtë fjalë më shumë e përdorin të pasurit sesa të varfrit. Kriza lindi si rezultat i ankimit dhe rënkimit në kohën e bollëkut, ndërsa ankimi i përsëritur edhe pas bollëkut sjell fatkeqësi. As gruaja nuk u përjashtua prej këtij trendi modern. Duke marr leksione turke e spanjolle në televizion, ajo dirigjon komplet jetën familjare. Në momentin e ndërhyrjes së burrit për të sjell në normale jetën familjare, gruaja, në versionin e Agim Devës, i çon hund`t përpjetë. Fëmijët duke marr për model prindërit e tyre, pa pritur aspak, u dorëzuan në vesin e dëshiruar, filluan që të shprehin pa dëgjueshmëri e hund`t i çuan përpjetë. E t`i mos i ço hund`t përpjetë, se i pari në këtë botë që i çoi hund`t përpjetë është djalli, duke mos iu bindur urdhrave të Zotit. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-22T10:12:25 Për Muhammedin a.s. [1 Attachment] http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14286 <pre>Për Muhammedin a.s.   Ajni Sinani Bernard Show, në “The Genuine Islam, voll.1, nr. 81936“, për Muhammedin a.s. thotë: “Gjithnjë e kam çmuar lartë besimin e Muhammedit, thjesht për shkak të vitalitetit të tij të jashtëzakonshëm. Mendimi im është se, Islami është besimi i vetëm i aftë, që të drejtojë me sukses ndryshimet e shumta të jetës. Unë parashikoj që Evropa, më në fund, do të pranojë fenë islame. Teologët mesjetarë të krishterë nga padituria dhe animi fetar, besimin e Muhammedit, e kanë paraqitur në mënyrë krejtësisht negative dhe kanë konsideruar se Muhammedi ka ushqyer urrejtje ndaj Isait (Jezusit). Unë e kam studijuar jetën e Muhammedit a.s. Ai, është njeri i mrekullueshëm, e sipas mendimit tim, ai është larg nga të qenët antikrisht. Atë, duhet ta quajmë shpëtimtar të njerëzimit. Jam i bindur se, një njeri i ngjashëm me të, po të merrej me problemet e kohës moderne, do t`i kishte zgjidhur me sukses ato, duke i sjellë njerëzimit paqen dhe lumturinë e nevojshme. Kam parashikuar se besimi i Muhammedit a.s., do të jetë i pranueshëm për Evropën e nesërme, ashtu siç ka filluar të bëhet i pranueshëm, për Evropën e sotme“.[1]   Gëte, thotë: “Njeri i shkëlqyer, dritë e Zotit, u përpoq që, atë dritë, ta përhapte në botë, por bota u ngrit kundër tij. Detyrohet të bëjë kompromis, gjersa të vinte çasti që të influenconte tek ata. Në histori, kërkova shembullin e një njeriu të shkëlqyer, e atë e gjeta te Pejgamberi arab.“[2] “Ai është Profet dhe jo poet...“[3] “Mrekulli nuk mund të bëj, tha Profeti, Mrekullia më e madhe është që unë jam.“[4] “Kreu i qenieve të krijuara/ Muhammedi.”[5] “Jezusi ndjehej i pastër dhe qetësisht mendonte (për) Një dhe të Vetmin Zot; Kush atë vetë në Zot e shndërroi Ka fyer vullnetin e tij të shenjtë. Dhe kështu duhet e drejta të ndriçojë Atë që edhe Muhammedi mori; Vetëm me konceptin e (Zotit) Një Ai gjithë botën ka mbizotëruar.”[6] “Dhe tash më vjen ti, me një shenjë Varur, që mes të tjerash… Më tepër e përçmoj. Gjithë këtë çmenduri moderne Do të ma sjellësh në Schiras! U dashka që unë, në gjithë obsesionin e saj, Të këndoj për dy copa druri të kryqëzuara?” “Dashke të bësh për mua Zot atë figurë të mjerë në (atë copë) dru!”[7] “E ashtuquajtura rozare muhamedane, në të cilën, emri i Allahut, lartësohet me nëntëdhjetenëntë cilësi, është një litani e tillë lëvdimi. Cilësi pohuese e mohuese, tregojnë të pakonceptueshmen Qenie (Wesen); lutësi mbetet i mrekulluar, nënshtrohet dhe qetësohet.“[8]   Lamartini, njëri nga poetët më të mëdhenj të Francës, për madhështinë e Muhammedit a.s., në “Historia de la Turqiue“, shkruan: “Kurrë njeriu nuk i ka venë vetes, vullnetarisht apo detyrimisht, qëllim më të lartë... Të rrënohen besëtytnitë, që ishin vënë ndërmjet njeriut dhe Krijuesit... Që njeriu t`i kthehet Zotit dhe të përtërihet ideja e arsyeshme dhe e pakontestueshme mbi hyjninë, në kohën e kaosit, të materializmit dhe të vizioneve idhujtare rreth Zotit, të cilat ekzistonin atëherë. Kurrë njeriu nuk e ka pranuar, një detyrë aq të paarritshme, për aftësinë njerëzore, me mundësi aq të dobëta, sepse si në ide, ashtu edhe në zbatimin e atij plani të madh, nuk ka pasur kurrfarë përgatitje të veçantë dhe kurrfarë ndihme, përveç një grushti të thjeshtë njerëzish, që jetonin në skajet e shkretëtirës. Kurrë, njeriu nuk ka kryer një revolucion aq të madh dhe të vazhdueshëm në botë, pasi për më pak se dy shekuj pas shfaqjes së tij, Islami përmes bindjes dhe forcës, në emër të Zotit, ka dominuar përgjatë tërë Arabisë, Persisë, Horosanit, Transaksonisë, Indisë, Sirisë, Abisinisë, përgjatë të gjitha vendeve të njohura të Afrikës Veriore, ujdhesave në Mesdhe, Spanjë etj...”         “Nëse madhështia e qëllimit, thjeshtësia e mendimit dhe rezultatet e arritura, janë tri kritere të gjenialitetit njerëzor, kush mund të marrë guximin të krahasojë, cilindo njeri të madh, në historinë njerëzore, me Muhammedin a.s.? Njerëzit më të njohur kanë vendosur vetëm ushtri, ligj dhe shtet. Ata s`kanë formuar asgjë më tepër se potenciale materiale, të cilat shpesh u zhdukën para syve të tyre. Ky njeri, ka nisur jo vetëm armatat, legjislacionet, shtetet, dinastitë dhe popujt, por miliona njerëz,  1/3 e botës së banuar të asaj kohe, madje edhe më shumë, më tepër se kjo: ai ndryshoi altarët, zotat, fetë, idetë, besimet dhe shpirtrat. Në bazë të Kur’anit, me çdo shkronjë që bëhej ligj, ndërtoi nacionalizmin shpirtëror, që është i pranuar për njerëzit e çdo territori gjuhësor dhe racor. Ai na ka lënë, si karakteristikë të pashlyeshme të nacionalizmit musliman, urrejtjen kundrejt zotave të rrejshëm dhe synimin për një Zot të pamaterilaizuar. Kjo rezistencë e patriotizmit, kundër bastardimit të besimit në Zot, u ka dhënë fuqi ithtarëve të Muhammedit a.s. Marrja e një të tretës se botës, përmes fesë së tij, qe mrekulli nga ana e tij. Ideja e unitetit të Zotit, që e proklamoi midis trillimeve për zotat e ndryshëm, ka qenë e tillë, që mundi të rrënojë të gjithë tempujt e lashtë të idhujve, duke frymëzuar me fenë e tij një të tretën e botës. Jetën, përsiatjet dhe guximin e tij, ia kushtoi luftës kundër besëtytnive. Guximi i tij në kundërshtimin e idhujtarisë, qëndrueshmëria gjatë qëndrimit 13 vjet në Mekë, pranimi i njerëzve të përbuzur publikisht dhe gati të shtypur nga ana e bashkëkohësve, predikimi i tij i pandërprerë, lufta kundër pabarazisë, besimi i patundur në sukses, durimi mbinjerëzor gjatë sprovave, modestia në fitore, ambiciet e tij, të cilat kanë qenë të orientuara drejt një ideje, lufta e pafund dhe e vazhdueshme, bisedat mistike me Zotin, vdekja dhe triumfi pas vdekjes, të gjitha këto dëshmojnë jo për mashtrim, shtirje dhe gënjeshtër, por për vendosmërinë e tij të fortë, që të përtërihet feja. Kjo fe, ka pasur dy parime themelore: Zoti është Një dhe Ai nuk është material. Parimi i parë, tregon se çfarë është Zoti, kurse i dyti, se çfarë s`mund të jetë Zoti. Muhammedi qe përmbysës i zotave të rremë me shpatë, vendosës i idesë me fjalë. Filozof, orator, mësues, ligjvënës, luftëtar që luftoi për idetë e tij, përtëritës i besimit racional dhe adhurimit pa fotografi, themelues i 20 perandorive tokësore dhe i një perandorie shpirtërore. Ky është Muhammedi a.s. Duke marrë parasysh të gjitha kriteret, me të cilat mund të matet madhështia njerëzore, me të drejtë pyesim: A ekziston njeri më i madh se ai?“[9]    Leon Nikolajeviq Tolstoi, shkrimtar i madh rus, në traktatin "Pejgamberi urtiplotë Muhammed“, veç të tjerash, thotë: “Nuk ka dyshim, se pejgamberi Muhammed, është njëri ndër reformatorët më të mëdhenj të njerëzimit. Atij i takon lavdia më e madhe, që e udhëzoi njerëzimin në dritën e vërtetë, në drejtësi dhe paqe. Ai pengoi gjakderdhjen e të pafajshmëve dhe hapi rrugën e përparimit dhe prosperitetit. Këtë vepër të madhe, nuk ka mundur ta bëjë askush tjetër, përveç atij njeriu, i cili është i denjë për çdo respekt, admirim dhe konsideratë. Muhammedi a.s., është pejgamber i fesë islame. Ka lindur në Mekë, 571 vjet pas Isait a.s. (Jezusit). Në rini, ruajti bagëtitë. Që në fillim, qenia e tij qe dhënë pas meditimit për Krijuesin e Universit. Populli i tij qëndronte larg Zotit, duke iu lutur një numri të madh idhujsh, ata kishin shkuar deri aty, sa që i varrosnin të gjalla foshnjat femra. Muhammedi ngriti zërin kundër fesë së baballarëve dhe idhujtarisë së stërgjyshërve. Ai ftoi popullin e vet që të adhurojë vetëm Allahun, Zotin Një dhe të Vetëm. Udhëzoi në fenë e Zotit, ku Atij nuk i përshkruhet Zot tjetër. All-llahu është i drejtë dhe i Mëshirshëm. Njeriu është përgjegjës për jetën e vet. Kush punon sipas ligjit të Zotit, jeton i lumtur në këtë botë dhe në botën tjetër, ndërsa kush i rebelohet Zotit, atë e përcjellin probleme të rënda në të dy botërat. Çdo gjë është kalimtare. Vetëm Allahu është i Përjetshëm, i Madh dhe Fisnik. Pa besimin tek Allahu, pa vepruar sipas urdhrave të Tij, dhe pa u larguar nga mëkatet që i ka ndaluar Ai, është e pamundur, që në këtë botë të kalohet jetë e mirëfilltë. Allahu i Madhëruar, ka urdhëruar, që njerëzit ta adhurojnë Atë dhe t’i binden të Dërguarit të Tij dhe ndërmjet tyre të zotërojë dashuria. Adhurimi ndaj Allahut, manifestohet nëpërmjet namazit, kurse dashuria ndaj njëri-tjetrit, arrihet përmes shoqërimit reciprok, duke e ndihmuar njëri tjetrin në të mirë dhe gjatë vështirësive. Të mposhturit e pasioneve të dobëta dhe shmangia nga pijet dehëse, janë kushte të detyruara për çdo besimtar musliman. Gjithashtu, lufta kundër skllavërimit ndaj botës materiale, të punuarit, të përpjekurit dhe të qenit i durueshëm në fatkeqësitë e jetës, janë prej kushteve të besimit. Allahu dhe i Dërguari i Tij duhet të jenë për muslimanët më të dashur se vetvetja, fëmijët dhe pasuria. Muhammedi a.s. nuk ka thënë se ai është pejgamber i vetëm, por ka besuar edhe në shpalljen  profetike të Musait (Mojsiut) dhe Isait (Jezusit). Ai ka theksuar (ajetin kur’anor): “Në fe nuk ka dhunë, rruga e drejtë është sqaruar nga rruga e shtrembër.“(El Bakarah: 256) Në fillim të profetësisë, Muhammedi a.s., i përballoi të gjitha sprovat, dhe qe i durueshëm dhe këmbëngulës në përhapjen e Amanetit të dhënë."[10]   Volteri, mendimi i Volterit, mbi Muhammedin a.s., i cili më parë, në veprën poetike, shfaqet i  mjegullt në paragjykimet e  tij, më pas evoluon, në dy kaptinat e veprës së tij historike, në kaptinën e VI “Mbi Arabët dhe Muhammedin“ dhe kaptinën e VII “Mbi Kur’anin dhe ligjin musliman“. Volteri, nga paragjykimet që kishte, evuloi gradualisht mendimin e tij mbi Muhammedin a.s. “Nipi i Abdul Mutalibit, Muhammedi a.s., i cili më vonë do t’ia ndërrojë pamjen pjesës më të bukur dhe më të madhe të botës, që në moshën 40 vjeçare, barti shpatën në luftë përgjatë kufirit sirian. Ishte i ditur dhe modest, poet, astronom, reformoi kalendarin e arabëve, qe ligjvënës dhe mjek. Në një periudhë prej tre shekujsh, gjenialiteti i popullit arab, të cilin e vuri në lëvizje Muhammedi a.s. bëri përparim mahnitës. Gjithë këtë e bëri nga vetvetja. Sikur të mos ishte Charles Martela, Franca do të bëhej krahinë muslimane. Sundimtari musliman, Harun Reshid, e rigjallëroi dijen, ndërkaq bashkëkohësi i tij, Karli i Madh, i mbyti, në mënyrë mizore, 4600 saksonë të robëruar, në bregun e lumit Aller. Qysh në shek. e dytë sipas Hixhretit, arabët bëhen mësuesit e Evropës në dije dhe arte, kurse të krishterët mësonin në perëndim, tek muslimanët.“[11]     Napoleon Bonaparti, thotë: “Musai (Mojsiu), ia ka shpallur fenë e Zotit, popullit të vet, Isai (Jezusi) botës romake, kurse Muhammedi a.s., tërë botës. Arabia ishte vend pagan. Gjashtë shekuj pas Isait, Muhammedi e njohu botën me besimin në Një Zot të Vetëm, që është Zoti i Ibrahimit, i Musait dhe i Isait. Arianët dhe sektarët e tjerë, e çoroditën botën me diskutime për trinitetin: Atin, birin dhe shpirtin e shenjtë. Ndërkaq, Muhammedi, shpalli se Zoti është Një, kurse triniteti imponon idenë e idhujtarisë.“[12]   Princi Otto Von Bismark, politikan dhe burrë i madh shteti, themeluesi i Gjermanisë, i cili njihet në popull si “Udhëheqësi i Hekurt“, thotë: “Muhammedi a.s. është personaliteti i jashtëzakonshëm. Jo rastësisht, Zoti nuk nxori ndonjë tjetër në skenën e ngjarjeve botërore. Muhammed, më vjen keq që s`isha bashkëkohësi yt. Ky libër, mësues dhe përhapës i të cilit je ti, s`është libri yt. Ai është libër Hyjnor. Të mohosh burimin e tij është aq qesharake, sa edhe të pretendosh pasaktësinë e shkencave ekzakte. Prandaj njerëzimi, vetëm një herë, ka parë një figurë të tillë unikale, siç ishe ti dhe më s`do të ketë rastin të shohë (të ngjashëm). Unë, me respektin më të madh, përulem, para paraqitjes tënde të madhërishme.“[13]    Mahatma Gandi, në “Young India“ të botuar në “The Light“, Lahore, 16 shtator, 1924, thotë: “Kam dëshiruar të njoh sa më mirë jetën e njeriut, që sot, padyshim, ka ndikim të padiskutueshëm në miliona zemra njerëzore. Jam bindur, më shumë se asnjëherë më parë, se s’është shpata ajo që ia siguroi Islamit vendin në botë. Jo s’është shpata, por modestia e plotë, thjeshtësia e Pejgamberit, të qenurit rigoroz ndaj obligimeve, respekti i tij i thellë ndaj prindërve dhe miqve, guximi dhe trimëria, besimi i tij i patundur tek Zoti dhe bindja e paluhatshme në pejgamberinë e tij. Pikërisht këto, dhe jo shpata, përvetësuan njerëzit dhe iu dhanë fuqi atyre që të kapërcenin çdo vështirësi. Kur përfundova së lexuari pjesën e dytë të biografisë së tij, më erdhi keq që s’kisha të lexoja edhe më shumë për atë jetë  të madhe.“ [14]   J. Lal Nehro, politikan nga India, ka qenë kryetar i partisë kongresiste të Indisë. Ka pasur vend me rëndësi në ministrinë e Indisë. Ka lindur më 1889 dhe është takuar edhe me Gandin. “Mbase kanë përjetuar satisfaksion, ata perandorë dhe udhëheqës, nga ai njeri (Muhammedi a.s.), i cili, përmes mesazheve, i ftonte ata që t’i bindeshin. Dërgimi i mesazheve, tregon bindjen e paluhatshme të Muhammedit a.s., në misionin dhe vetveten e tij. Me një bindje dhe besim të tillë, ai ia parapërgatit Ummetit shkaqet e fuqisë, madhërisë dhe mirësisë. I bëri ata, nga banorë të shkretëtirës, në prijës, të cilët e çliruan gjysmën e botës. Muhammedi a.s. vdiq pasi i bashkoi fiset arabe, të armiqësuara mes vete, duke i bërë ata një bashkësi unike dhe kompakte.“[15]            Thomas W Arnold, orientalist dhe historian i njohur anglez, në librin e tij mjaft të çmuar “Historia e Përhapjes së Islamit”, thotë: “Është e vërtetë se Muhammedi a.s. ka qenë entuziast dhe ka poseduar dashuri dhe flakërim të zjarrtë fetar. Ai, këtë kualitet të shkëlqyeshëm, e ka përcjellë tek shumë ithtarë të vet… Nuk bën të hiqet nga mendja se haxhi është lidhja e Muhammedit a.s. me Ibrahimin, besimin e të cilit ky misionar e rimëkëmbi. Nuk ka mendjemprehtësi më gjeniale të ndonjë gjeniu fetar, që të ketë mundur të mendojë mjetin më të qëlluar për impresionimin e shpirtit të besimtarëve dhe t’i japë domethënie kaq të lartë jetesës dhe vëllazërisë së përbashkët, se sa lidhjet me anë të kësaj feje”.[16]   Edward Gibon, historian gjenial, në veprën e njohur “Historia dhe rënia e Perandorisë Romake“, veç të tjerash, shprehet kështu: “Muhammedi a.s. kishte memorie të shkëlqyeshme, sjellje humane, gjykim të drejtë dhe qëndrim të vendosur. Ishte i guximshëm në ide dhe aksione. Shpallja e parë, të cilën e pranoi nga Zoti, la vulë të thellë tek ai deri në fund të jetës.“[17]   Simon Ocklay dheEdvard Gibon, në “Historia e Perandorisë Saraçene“ Londër 1870, f. 54, shkruajnë: “Admirimin tonë e meriton besimi i përhershëm i Pejgamberit a.s., si para ashtu edhe pas fitores. Deri më sot, pas gjithë atyre shekujve zhvillimi e përparimi, ideja mbi Zotin Një, nuk ka mundur të errësohet me kurrfarë idhujsh dhe as jeta e tij e virtytshme nuk është vënë në dyshim, e përmbajtja e asaj jete është: Besimi në Zot dhe sjellja etike. Sa të padrejta janë vlerësimet e Perëndimit, ndaj Muhammedit a.s., i cili vetë, në atë kohë, në shkretëtirën e largët, insistonte në ato parime, duke përfshirë edhe objektivitetin dhe përpjekjen për dije.“[18] Ata gjithashtu thonë: “Ne besojmë tek Një Zot dhe Muhammedi, i dërguari i Ti, është shfaqja e thjeshtë dhe e pandryshueshme e Islamit.“[19]   John Davenport, dijetar i madh, në veprën “Apologjia për Muhammedin dhe Kur’anin“, thotë: “Muhammedi a.s. ishte dinjitoz me të mëdhenjtë, kurse modest me të vegjlit, duke shkaktuar mahnitjen e të dy palëve. Edhe pse i pashkolluar, ai ndikonte tek njerëzit, sikurse mësuesi tek fëmijët. Asnjëherë nuk dëshironte të ngrihej mbi të tjerët. Vazhdimisht e përsëriste barazinë në mes njerëzve si krijesa të Allahut dhe e ndante kafshatën me ish-skllevërit.“[20]   Washington Irving, në edicionin “Muhammedi dhe trashëgimtarët e tij“, për të dërguarin e Zotit thekson: “Muhammedi a.s. zotëronte cilësitë më të larta intelektuale, kishte imagjinatë të gjallë dhe një kujtesë të jashtëzakonshme. Ai nuk bënte kurrë dallim ndërmjet njerëzve, prandaj edhe njerëzit e thjeshtë e donin pamasë. Në çastet e triumfit më të madh, pas ngadhënjimit të tij, ndaj armiqve, atë nuk e kaploi mendjemadhësia. Asnjëherë, nuk lejonte, që p.sh. gjatë hyrjes së tij në dhomë, t`i bëhej ndonjë respekt i veçantë. Njerëzit i vlerësonte dhe çmonte vetëm, sipas thellësisë së besimit, manifestimit të tij në praktikë dhe kryerjes së veprave të mira.“[21] “Edhe pse ishte serioz dhe dinjitoz, ai nganjëherë bënte shaka dhe ishte i qeshur dhe plot humor. Thuhet se ka pasur buzëqeshje që të magjepste. Fytyra e tij ishte pak më e kuqe, siç janë zakonisht fytyrat e arabëve të tjerë. Ndërkaq, në momentet kur ishte i entuziazmuar, fytyra e tij merrte një shkëlqim të çuditshëm, që nxënësit e tij e shpjegonin si shkëlqim të mbinatyrshëm të Pejgamberit të Zotit... Ishte modest në mënyrën e jetesës, i matur në ngrënie dhe ithtar i rreptë i agjërimit.“[22]               Ndërkaq në veprën “Biografia e Muhammedit, f. 72“, ai shkruan: “Muhammedi a.s. ishte vula e lajmëtarëve dhe më i madhi i të dërguarve, të cilët Allahu i dërgoi që të ftonin njerëzimin që ta adhuronin vetëm Atë.“ “Sjelljet e Pejgamberit a.s., në Mekë, dëshmojnë se ai ishte lajmëtar, i dërguar, e jo udhëheqës fitimtar. Ai u tregua i mëshirshëm dhe tolerant ndaj bashkëqytetarëve, edhe pse tanimë posedonte fuqinë. Mirëpo, ai triumfin dhe fitoren e tij e kurorëzoi me mëshirë dhe falje.“ (po aty, f. 233.) “Profeti, gjatë përhapjes së Islamit, pësoi shumë tortura dhe sakrifikoi shumë. Madje, shumë dyshuan në vërtetësinë e thirrjes së tij. Kaluan disa vjet, duke mos pasur sukses të madh.“  (po aty, f. 95, 96.)  “Gjatë predikimit të Shpalljes, iu ekspozua nënçmimit, sulmeve dhe torturave, sa që u detyrua të braktisë vendlindjen dhe të mërgojë në një vend tjetër. Atje, braktisi kënaqësitë e jetës dhe përpjekjen për t’u pasuruar, për hir të përhapjes së besimit.“ (po aty, f. 300.) “Fitoret ushtarake, nuk nxitën mendjemadhësi dhe kryeneçësi tek Pejgamberi a.s.. Ai luftoi për hir të Islamit, e jo për interes vetjak. Madje, edhe në kulmin e famës, Pejgamberi a.s. ruajti thjeshtësinë dhe modestinë. Ai kishte për qëllim që të formonte një shtet madhështor, e ai ishte Shteti Islam. Qeverisi me drejtësi dhe asnjëherë nuk u mundua që sundimin ta bënte trashëgim për familjen e tij.“ (po aty, f. 302, 303.)[23]   James A. Michener, thotë: “Muhammedi a.s. qe njeri i inspiruar, që shpalli Islamin. Lindi në vitin 570 të erës sonë, në një fis arab, që adhuronte idhujt. I lindur jetim, gjithnjë qe i ndjeshëm, veçanërisht ndaj të varfërve, të skamurve, të vejave, jetimëve, skllevërve dhe të përbuzurve... Në moshën dyzetvjeçare, ai kishte siguruar një mënyrë të shkëlqyer jetese: grua të dashur, fëmijë të mirë dhe pasuri. Më pas, përmes një rrjedhojë ngjarjesh dramatike e tronditëse, përmes engjëllit Xhibril, ai filloi të pranojë shpalljen e fjalëve te Zotit... Propagandimi i Muhammedit, shkaktoi hidhërimin e arabëve të pasur, të cilët adhuronin idhujt, prandaj ai, së bashku me ithtarët e vet, u dëbua nga vendlindja e tij, Mekka. Në Medinë, ai u bë udhëheqësi i saj, madje edhe sipas pohimeve të armiqve të tij, ai, këtë qytet, e qeverisi me plotë urti. Para mbarimit të jetës, i ofrohet mundësia që të bëhet sundimtar, ose i shenjtë, por e refuzon edhe të parën edhe të dytën, duke insistuar në atë se, ai është vetëm njeri i rëndomtë, detyra e të cilit është që t`ia komunikojë botës shpalljen e Zotit.“[24] “Me vënien në jetë të Kur’anit, me personalitetin dhe shembullin e tij të jashtëzakonshëm, ai e ka revolucionarizuar Arabinë, e më pas tërë Lindjen, dhe duke shkatërruar idhujt e Qabes, ai vendosi besimin në Një Zot.“[25]   James H. Hart dhe James A. Michener, thonë: “Në çdo gjë, Muhammmedi a.s., qe thellësisht racional. Kur i vdiq i biri i i tij i dashur, Ibrahimi, pasoi zënia e diellit dhe populli filloi të flasë, se me këtë, Zoti po shpreh pikëllim. Sapo e dëgjoi këtë, Muhammedi a.s., tha: ’Zënia e Diellit (dhe Hënës) është fenomen natyror. Ajo nuk ka të bëjë me lindjen ose vdekjen e ndonjë njeriu.’ Kur ndërroi jetë Muhammedi a.s., u tentua që ai të ngrihej në shkallën e hyjnive, por njeriu, që do të bëhej pasardhës i tij administrativ (Ebu Bekër es- Sidiku), e shmangi këtë tendencë, në njërin nga fjalimet më madhështore në historinë e religjionit, duke thënë: "Nëse mes jush, ka nga ata që e adhurojnë Muhammedin a.s., le ta dinë se ai ka vdekur. Ndërsa ata që e adhurojnë Allahun, duhet ta dinë se Ai jeton gjithmonë (dhe nuk vdes kurrë).”[26]     Michael H. Hart, në “The 100: A Ranking of the Mos Influential Persons in Histori“, New York, Hart Publishing Company, Inc. 1988, f. 33, thotë: “Vënia e Muhammedit a.s. në krye të listës së personaliteteve më influencuese në botë, mbase mund t’i befasojë disa lexues, e të tjerët t’i bëjë të pyesin për një rangim të tillë, por ai ishte njeriu i vetëm në histori, i cili ishte bindshëm më i suksesshmi, si në aspektin fetar, ashtu edhe në atë profan.“[27]   Martin Lings, në librin “Muhammedi: jeta e tij bazuar mbi burimet më të hershme“, Londër, G. Allen Uniwin Ltd. 1983, f. 276, thotë: “Pejgamberi a.s. dhe familja e tij jetonin një jetë plotë kursime. Aisheja tregon se përpara marrjes së Hajberit, ajo nuk kishte ngrënë kurrë hurma aq sa të ngopej. E tillë ishte varfëria e këtyre njerëzve, sa që gratë e Pejgamberit nuk i kërkuan kurrë atij ndonjë gjë, përveç atyre gjërave më të nevojshme për jetën.”[28] Disa pyetje që i bënë idhujtarët Pejgamberit a.s. kishin të bënin me ndodhi të padëgjuara në Hixhaz, dhe u zgjodhën për të parë dhe për të provuar, nëse profeti i Zotit zotëronte ndonjë burim diturie, mbi gjërat e fshehta e të papara. Të Dërguarit a.s. iu desh të pres një kohë të gjatë, derisa i erdhi lajmi nga Zoti, ndërsa idhujtarët nisën të tallen dhe fjalët e tyre e mërzitën dhe e trishtuan shumë, pasi ndihma nuk erdhi ashtu si ai priste. Në lidhje me këtë, në veprën e përmendur, f. 77, thotë:  “Vonesa e Përgjigjes Hyjnore, ndonëse e dhimbshme për të Dërguarin e Zotit dhe pasuesit e tij, ishte me të vërtetë një forcë e madhe për të. Armiqtë e tij e mohuan domethënien e kësaj vonese, por për ata Kurejshë që ishin akoma të pavendosur, ky fakt, ishte një pohim i qartë i asaj se, Fjala e Shenjtë i vinte Muhammedit a.s. nga Qielli dhe se ai nuk kishte gisht, e as nuk mund ta kontrollonte atë. Është e kuptueshme se po të ishte se Muhammedi a.s., do t’i kishte trilluar të gjitha ato çfarë kishte thënë më parë, nuk do të ishte vonuar kaq gjatë për këtë trillim të ri, veçanërisht në një çast të tillë kur rreziku qe mjaft i madh.”[29]   Stanley Lane Pole, historian i njohur, në veprën “Fjalimi dhe kuvendimi i Muhammedit“, shkruan: “Muhammedi a.s. ishte entuziast, në kuptimin më fisnik. Tregohej aq i lumtur dhe i kënaqur, sa që ai disponim përcillej edhe tek të tjerët. Rolin e tij si Pejgamber i Zotit, e ka kryer në mënyrë dinjitoze, me urtësi dhe me tolerancë të madhe.“[30] “Dita e triumfit më të madh të Muhammedit a.s. ndaj armiqve të vet, ishte, në të njëjtën kohë, edhe dita e fitores më të madhe të tij ndaj vetvetes. Ai, me zemërgjerësi, ia fali kurejshitëve vitet e urrejtjes dhe mërive, dhe shpalli amnisti për të gjithë banorët e Mekkës. Ushtria e zbatoi urdhrin, dhe hyri në Mekkë, në mënyrë paqësore. Nuk u plaçkit asnjë shtëpi dhe nuk u shqetësua asnjë njeri. Vetëm një gjë, iu nënshtrua zhdukjes. Duke hyrë në Qabe, Muhammedi a.s. qëndroi para 360 idhujve dhe duke treguar, me shkopin e vet, tha (ajetin kur’anor) : ’Erdhi e Vërteta dhe u zhduk e pavërteta.’  Me këto fjalë, shokët e tij i përmbysën idhujt dhe shkatërruan njëherë e përgjithmonë zotat e Mekkës dhe të rrethinës së saj. Kështu, u kthye Muhammedi a.s. në vendlindjen e tij. Në të gjitha analet botërore, nuk ekziston ndonjë hyrje triumfale, që mund të krahasohet me këtë.“ [31]             “Ai ka qëndruar guximshëm, edhe pse me vite, ishte i vetmuar dhe i urrejtur nga bashkëfistarët e tij idhujtarë. Ai, asnjëherë, nuk e ka tërhequr i pari dorën gjatë përqafimit. Ishte i dashur me fëmijët dhe kurrë nuk kalonte, madje, as pranë grupit më të vogël pa buzëqeshjen e syve të tij të mrekullueshme dhe pa fjalët e dashura për ta... Ka qenë nga ata pak njerëz të fatshëm, për të cilët, kënaqësia më e madhe ishte që njerëzit t’i bashkohen të Vërtetës së Madhe. Ai ka qenë Pejgamber i Zotit dhe, kurrë që nga fillimi, e deri në fund të jetës së tij, nuk ka harruar se kush ishte dhe as porosinë, e cila ishte thelbi i misionit të tij. Ai porosinë, ia përcolli njerëzve me dinjitet të lartë, gjë që rezultonte nga vetëdija mbi misionin e tij të madh...“[32]     Majori A. G. Leonard, në “Islam, Her moral and spiritual value“, f. 20, 21, shkruan: “Lexuesi duhet ta kuptojë menjëherë, se Muhammedi a.s., nuk ka pasur një frymëzim shpirtëror të zakonshëm, nuk ishte një prijës i thjeshtë, apo për më tepër një endacak, por ai ka qenë një nga mendimtarët më të mëdhenj të të gjitha kohërave dhe epokave. Ishte njeri me qëllime të sinqerta dhe serioze, ishte jo vetëm i madh, por më i madhi ndër më të mëdhenjtë. Ishte njeri që njerëzimi nuk e kishte njohur kurrë më parë. Qe madhështor, jo vetëm si Pejgamber, por edhe si trim dhe burrë shteti. Qe frymëzuesi shpirtëror, që krijoi popullin më të madh, shtetin më të madh dhe për më tepër edhe fenë më të madhe. Ai ishte modest me njerëzit dhe tepër i përulur e i përkushtuar ndaj Zotit. Lexuesi duhet ta kuptojë se Islami ka domethënie të thellë dhe synon t’i nxjerrë, ithtarët e vet, nga terri i errësirës njerëzore, drejt sferave më të larta të Dritës të së Vërtetës.“[33]            G. W. Leitner, në "Mohamedanism", Lahore, 1893, f. 4. thotë:          “Muhammedi a.s. kurrë s’ka deklaruar për veten, se është i pagabueshëm. Në një çast, gjatë zbritjes së Shpalljes, ai u qortua rreptësishtë, sepse në kohën kur ishte duke folur me disa njerëz nga paria e Mekkës, ia ktheu shpinën dhe nuk iu përgjigj një të verbëri. Megjithatë, Muhammedi a.s. e komunikoi këtë shpallje, gjë që me siguri s’do ta bënte, sikur të ishte mashtrues, ashtu sikurse e konsiderojnë disa të paditur, në mesin e të krishterëve.“[34]   Edward Montet, profesor i Universitetit të Gjenevës, shpreh mahnitjen e tij ndaj Islamit, shpjegon dispozitat e tij, lavdëron Kur’anin dhe thotë se Muhammedi a.s., me reformat e tij, i ka bërë shërbim të pakufishëm njerëzimit, prandaj, meriton të numërohet, ndër mirëbërësit dhe reformatorët më të mëdhenj të njerëzimit. Në veprën e tij “Muhammedi dhe Kur’ani“, për Muhammedin a.s., veç të tjerash, thotë: “Muhammedi a.s. kishte karakter fisnik, sjellje të jashtëzakonshme, fjalë bindëse, të drejta dhe tërheqëse.“[35]                Rene Crouset, në veprën e tij “Civilizimi i Orientit“, shkruan: “Muhammedi a.s. kur filloi të komunikoi Islamin, ishte i ri dhe fisnik, i mbushur me fuqi për gjykim të drejtë. Ai qëndroi lart mjedisit, në të cilin jetoi. Në kohën kur i ftoi arabët, që të besojnë Një Zot, ata ishin zhytur në idhujtari. Ai kishte vendosur që, njerëzit t`i largonte nga idhujtaria, drejt monoteizmit të pastër.“[36]   John Austin, në “Muhammed the Prophet of All-llah“, në T.P. and Classels Wekly të 24 Shtatorit 1927, thotë:                      “Për më pak se një vit, Muhammedi a.s., u bë udhëheqës i vërtetë shpirtëror, prijës dhe sundimtar i Medinës. Pa përdorur aspak forcën, ia arriti shumë shpejt të tronditë mbarë botën.“[37]   E. Laris, historian i njohur françez, thotë: “Muhammedi a.s. qysh nga fëmijëria është dalluar për sinqeritet, sa që është quajtur: i drejti, i besueshmi .“[38]     Huston Smith, në “The Religions of Man“, Mentor Books, f. 203, thotë: “Ishte i sinqertë dhe i dashur për njerëzit e vet, njeri bujar dhe i dhembshur. Gjithnjë ka ndier dhembje ndaj vuajtjeve njerëzore dhe tregohej i gatshëm t’u ndihmonte të tjerëve, e veçanërisht të varfërve dhe të paaftëve. Për shkak të ndjenjës së tij të ndershmërisë, obligimit dhe të besimit, fitoi tituj të lartë si ’i drejti’dhe ’i besueshmi.’ Idhujtarët, të etur vazhdimisht për çudira, kanë kërkuar prej tij shenja dhe dëshmi nëpërmjet çudive, si dëshmi të pejgamberisë së tij. Ai këtë e ka refuzuar. Ai vazhdimisht deklaronte (ajetin kur’anor): ’Zoti nuk më dërgoi të bëj çudira, por t`i mësoj të tjerët. I lartësuar qoftë Krijuesi im. Unë nuk jam, asgjë më tepër, veçse njeri i dërguar si pejgamber.’ Prej fillimit, deri në fund, ai refuzoi çdo përpjekje të glorifikimit të personalitetit të tij, duke thënë (fjalët kur’anore): ’Nuk ju them se thesaret e Allahut janë në duart e mia, apo se i di sekretet e fshehura, ose se jam engjëll... Unë jam vetëm pejgamber i shenjave të Zotit, të cilat i kërkoni.’ Këto s’janë fjalët e Muhammedit, por fjalët e bartësit të porosisë së Allahut, drejtuar njerëzve. Mjafton vetëm të vëzhgosh me vëmendje trupat qiellorë, të cilët lëvizin pandërprerë nëpër gjithësi, rendin e përkryer të universit, shiun që bie për ta gjallëruar tokën, palmat që janë përkulur nga frytet e tyre, anijet që lundrojnë nëpër dete, duke u shërbyer njerëzve, - të gjitha këto, janë mrekulli për ata që i vështrojnë. A mundet që këto, të jenë krijuar nga një zot prej guri? Sa i pakuptimtë është kërkimi i shenjave, kur tërë bota është shenjë. Në kohën e besëtytnisë, Muhammedi a.s., propagandoi studimin e përkryeshmërisë së universit, gjë që e ngriti diturinë islame kundrejt diturisë së krishterë.“[39]                 Jules Meserman, në fragmentin “Ku janë prijësit“, botuar në revistën Time, më 15 Korrik, 1974. thotë: “Mbase, prijësi më i madh i të gjithë kohëve është Muhammedi a.s“ Edhe pse hebre, Jules Mesermen, profetin e vet, Moisiun (Musain a.s.) e radhit pas Muhammedit a.s., kurse Jezusin ( Isain a.s.) dhe Budën i vendos shumë më pas.[40]   Lafajet, filozof dhe njëri prej atyre që e patën përgatitur bazën ideore të revolucionit të madh francez të vitit 1789, ka shqyrtuar të gjitha sistemet juridike para se të botohet ‘Deklarata e të Drejtave të Njeriut’ dhe duke parë epërsinë e të drejtës islame, ka thënë kështu: “O Muhammed! Nivelin e arritur prej teje në zbatimin e drejtësisë, askush tjetër s’e arriti më!…”[41]   Dr. Laura Veccia Vaglieri, orientaliste e njohur italiane, shkruan: “Pejgamberi arab, i frymëzuar dhe i lidhur fortë me Krijuesin e vet, u ka predikuar monoteizmin me të pastër adhuruesve të fetishizmit, ithtarëve të Krishterizmit, dhe Judaizmit të degjeneruar. Ai doli në konflikt të hapur me tendencat e atëhershme të prapambetura të njerëzve, që shpinin në politeizëm. Në predikimet e tij, për t’i bindur njerëzit me besimin në Një Zot të vetëm, ai nuk shfrytëzoi fenomene të ndryshme natyrore, për të mashtruar njerëzit, duke i quajtur ato si mrekulli të tij. Ai nuk i detyroi kurrë njerëzit që të pranojnë verbërisht thirrjen e tij, duke i frikësuar ata me kërcënime qiellore, gjë që do të rrezikonte mjaft aftësinë e tyre për të menduar e gjykuar objektivisht. Ai i ka ftuar njerëzit me dashamirësi, jo që të braktisin bindjet e tyre, por, të meditojnë mbi universin dhe ligjet e tij. Bindja e tij, e palëkundur, në Një Zot, në Një të Vetëm dhe të Domosdoshëm, bënte që ai, vazhdimisht, t’u ofronte njerëzve të lexonin librin e jetës...“[42]    R. Dozy, orientalist i famshëm, në “Essai sur l`historie de l`islamisme“,1879, f. 31, thotë: “Mashtruesi nuk është në gjendje të formojë një religjion, të cilin e kanë pranuar miliona njerëz dhe i cili është shndërruar në fe universale. Pa bindje të fortë dhe të thellë, Muhammedi  a.s., kurrë, s’do t`ia dilte t’i bënte ballë tmerreve dhe rreziqeve për më shumë se dhjetë vjet.“[43]   R. Bosworth Smith, në librin e tij “Jeta e Muhammedit“, thotë: “Muhammedi a.s., ishte, në të njëjtën kohë, udhëheqës fetar dhe profan... por pa pretendime për të sunduar, pa pallate, pa ushtri, pa gardë personale dhe pa të ardhura të caktuara. Nëse mund të thuhet për dikë, se ka sunduar në saje të besueshmërisë dhe fesë, ky do të ishte Muhammedi a.s. Ai posedonte autoritetin më të lartë, duke mos shfrytëzuar për këtë qëllim mjetet e dhunshme, duke qëndruar jashtë etiketimeve dhe ceremonive oborrtare, në sajë të personalitetit të tij të shkëlqyer.“[44] “Ai ishte njeri i pashkolluar, mezi dinte të lexonte dhe të shkruante, por ka shkruar Librin, që është poezi, ligj, lutje dhe shkrim i shenjtë, të gjitha së bashku.“[45]      Henri De Kastro “Është vërtetuar se, Muhammedi a.s., nuk ka lexuar ndonjë libër të shenjtë dhe nuk i është referuar ndonjë doktrine fetare, para tij. E dimë se, Muhammedi a.s., ka ndier lodhje të shumta dhe ka përjetuar mundime të mëdha shpirtërore, para se të njoftonte për pranimin e shpalljes. Allahu e krijoi me natyrë të tillë, i cili iu përkushtua plotësisht fesë. Atij iu desh të veçohej nga njerëzit, duke iu shmangur adhurimit të idhujve dhe besimit në shumë zota, të cilin e kishin shpikur të krishterët. Urrejtja ndaj këtyre të dyjave, i ishte ngulitur thellë në zemër. Këto dy doktrina, ishin sikurse gjilpëra në trupin e tij. Ky njeri, i cili kishte arritur të dyzetat, kulmin e mençurisë, kërkonte nga lindorët, që karakterizoheshin për arsye të mprehtë dhe imagjinatë të gjallë, dhe me fuqi të lartë të të kuptuarit, që të përsërisnin, pa ndërprerë, fjalët: “Allahu është Një“, “Allahu është Një“. Këto fjalë, i përsërisnin të gjithë muslimanët pas tij. Ndërkaq, ne të krishterëve na mundon përmbajtja e tyre, për shkak të largimit tonë, nga ideja e monoteizmit... Në periudhën e parë (në Mekkë), nuk mund t’ia mohojmë, Muhammedit a.s., bindjen e plotë dhe sinqeritetin e besimit. Nuk i ishte luhatur besimi në zemër, madje as për një grimcë, edhe gjatë periudhës së dytë (në Medine). Nuk qe i dhënë pas stolive të kësaj bote dhe nuk ishte koprac. Ishte i përmbajtur dhe derisa u largua nga kjo botë, asnjëherë nuk u ngop me bukë elbi. Iu shmang ambicieve të kota, megjithatë arriti dhe ia doli të zërë vendin më të lartë, në vendet arabe. Por, ai nuk u dha pas totalitarizmit. Nuk pati fron, ministri dhe as gardë.“[46]                 Anie Besant, në “The Life and Teaching od Muhammed, Madras“, 1932, thotë: “Çdo njeri, që e studion jetën, karakterin, nivelin e të mësuarit dhe mënyrën e jetesës së përditshme të pejgamberit arab, Muhammedit a.s., është e pamundur të ndiejë diçka tjetër, përveç admirimit të jashtëzakonshëm ndaj tij, si njëri nga pejgamberët më të mëdhenj të njerëzimit.“[47]  “Edhe pse me këto, që ju parashtroj, do të përmend shumë gjëra, të cilat, për shumë njerëz, janë mëse të njohura, prapëseprapë, sa herë që i rilexoj ato, më kaplon një ndiejnë e re admirimi dhe respekti, ndaj mësuesit më të madh arab.“[48]                M. Watt “Karakteri i Pejgamberit dhe qëndrimet e tij njerëzore, madje edhe ndaj armikut, shprehin synimin e lartë të Shpalljes, me qëllim që t’i integronte njerëzit në idetë e reja. Pak kush, nga njerëzit e mëdhenj të historisë, është vlerësuar aq gabimisht, në perëndim, sikurse Muhammedi a.s. Jemi të obliguar t’i përmirësojmë këto shtrembërime, duke iu referuar karakterit virtuoz dhe të lartë të jetës së Muhammedit a.s., dhe këmbëngulësisë në thirrjen, të cilën Zoti ia besoi atij.“[49]   D. G. Hogart, në “Historia e Arabisë“, veç të tjerash thotë: “Muhammedi a.s. është i vetmi, ndër njerëzit më të shquar të njerëzimit, jeta e përditshme e të cilit është studiuar, është çmuar dhe është marrë si shembull, duke u zbatuar në jetë edhe sot nga miliona njerëz. Kjo gjë, nuk mund të thuhet për ithtarët e feve të tjera, të cilët, në jetën e tyre të përditshme, nuk praktikojnë mënyrën e jetesës së themeluesit të fesë së tyre.“[50]   E. Demerngem, orientalist francez, është njëri nga orientalistët më objektivë, që ka shkruar për Muhammedin a.s. Ka shkruar veprën “Biografia e Muhammedit“, “Muhammedi dhe Sunneti“, ka botuar një numër studimesh në disa revista të njohura. Ai thotë: “Mesihu a.s., në Kur’an, ka vend të ngritur. Lindja e tij nuk ishte e zakonshme, si e njerëzve të tjerë. Ai ishte i dërguari i Allahut, të cilit Zoti i foli me zë... Kur’ani e ka për qëllim Krishterimin e vërtetë kur thotë: Isa a.s., është rezultat i fjalës, që Zoti ia përcolli Merjemes dhe ai është njeri. Kur’ani e lufton doktrinën e atyre që besojnë Isain (Jezusin) për Zot... Ai nuk e lufton Krishterimin e vërtetë. Prandaj, i krishteri, duhet të jetë i kënaqur me sulmin, që Kur’ani i bën Trinitetit, i cili përbëhet nga Hyji, Jezusi dhe Maria. Muhammedi a.s. veten e konsideronte si instrument për komunikimin e Shpalljes. Përpjekja e Muhammedit a.s., konsistonte në atë që të jetë i besueshëm, dëgjues dhe regjistrues besnik dhe thënës i pagabueshëm, i asaj që dëgjonte nga fuqia ndriçuese dhe zëri i heshtur i fjalës së amshuar në formë të kësaj bote, i fjalës së Allahut, e cila është ajka e Librit. Fjala, të cilën e ruajnë engjëjt fisnikë, në qiellin e shtatë. Çdo pejgamber, duhet të ketë argument për mesazhin e tij. Secili, duhet të ketë mrekulli, me të cilën sfidon të tjerët... Dhe Kur’ani është mrekullia e vetme e Muhammedit a.s. Stili i tij, është i mrekullueshëm, fuqia e tij mahnitëse vazhdon edhe në ditët tona. Ai e ngacmon lexuesin edhe nëse ai nuk është prej adhuruesve të devotshëm. Muhammedi a.s., e sfidoi njerëzimin dhe xhindët, nëpërmjet Kur’anit, duke kërkuar prej tyre që të sjellin një të ngjashëm me të. Kjo sfidë, është dëshmia më bindëse, për besueshmërinë e mesazhit të Muhammedit a.s. S’ka dyshim, se çdo ajet kur’anor edhe nëse flet për ndonjë ngjarje të caktuar të jetës, gjë të cilën e bënë me saktësi të plotë, në vete, përmban nga mrekullia mendore atë, me çka e trazon shpirtin. S’ka dyshim, se në ato ajete, ka diçka, ku duhet kërkuar fshehtësia e ndikimit dhe madhështia e suksesit. Muhammedi a.s., i cili është larg të qenit përpilues dhe sajues i Kur’anit, nganjëherë, më kot, e priste zbritjen e Shpalljes dhe mallëngjehej për të, pasi dëshironte që Engjëlli t`i vinte në mënyrë të pandërprerë.“[51]   Andrin Serve, orientalist francez, shprehet: “Ky Pejgamber, flet për femrën me respekt dhe konsideratë. Gjithnjë, bëri përpjekje për përmirësimin e pozitës dhe personalitetit të saj, në shoqëri. Para ardhjes së tij, gruaja nuk gëzonte të drejtën e trashëgimisë, ajo ishte objekt që trashëgohej nga të afërmit, sikur të ishte skllave. Ndërkaq, Pejgamberi me ardhjen e tij, e ndërroi këtë bindje, e emancipoi femrën dhe i dha të drejtën e trashëgimisë. Vërtet, Muhammedi a.s,. bëri emancipimin e femrës dhe ai që dëshiron të thellohet në këtë fushë, le të lexojë fjalimin e tij lamtumirës, në Mekë, ku porosit që të tregojmë mirëkuptim dhe konsideratë ndaj femrës. Këtë, mund ta lexojmë edhe në thëniet, hadithet e tij.“[52]   Eduard Perroy, studiues bashkëkohor francez, prof. në Universitetin e Sorbonës, thotë: “Erdhi Muhammedi, i biri i Abdullahut, Pejgamberi arab dhe vula e pejgamberëve, i cili u solli sihariq, arabëve dhe mbarë njerëzimit, një fe të re. I ftoi ata, që të besonin se, Allahu është Një dhe i Vetëm. Sheriati (ligji isalm), nuk ndryshon nga besimi. Ligji islam, gëzon pushtet hyjnor të obligueshëm dhe rregullon jo vetëm çështjet fetare, por edhe ato shekullare. Ai i obligoi besimtarëve zekatin, xhihadin kundër politeistëve... Muhammedi a.s., përhapi fenë e pastër... Kur ndërroi jetë, në vitin 632 të erës sonë, ai e kishte përmbushur thirrjen e tij dhe kishte vendosur sistemin shoqëror, i cili qëndronte shumë lart karshi sistemeve fisnore, në të cilat jetonin arabët, para Islamit. Ai i miqësoi ata dhe arriti një unitet të fortë mes tyre. Gadishulli arabik, arriti një njësim të fuqishëm fetar, që nuk e kishte njohur asnjëherë më parë.“[53]             John India “Modestia e Pejgamberit, dashuria ndaj së vërtetës, devotshmëria e shokëve të tij, guximi, besimi i paluhatshëm në Një Zot, të Vetëm, misioni që i ishte ngarkuar, ishin të gjitha këto virtyte dhe merita, dhe jo shpata, që bënë të mundur që feja dhe qytetërimi të ecnin përpara, duke mposhtur, çdo pengesë të kundërshtarëve të së Vërtetës.“[54]    Prof. Bevan “Ajo që është shkruar, për Muhammedin a.s. dhe Islamin, në Evropë, në të shumtën e rasteve, duhet të merret si kuriozitet letrar. Të flasësh për Muhammedin a.s., si mashtrues dhe përdorues të forcës, më shumë shkakton probleme, se sa i zgjidh ato. Në Perëndim, asnjë figurë e madhe, gjatë gjithë historisë, nuk është vlerësuar me aq tendenca dashakeqe, sikurse është vepruar me Muhammedin a.s.“[55]   W. Montogomery, në veprën "Mohammed at Mecca“, Oxford, 1953, f. 52, thotë: “Gatishmëria e tij për të përjetuar persekutime për shkak të besimit, karakteri i lartë, morali i njerëzve që i besonin dhe që e konsideronin udhëheqës, si dhe madhështia e të arriturave të përnjëhershme, dëshmojnë për personalitetin e tij të jashtëzakonshëm. Të konsideruarit e Muhammedit a.s., si mashtrues, më shumë hap probleme, se sa i mbyll ato. Për më tepër, që në Perëndim, asnjë personalitet i madh historik, nuk është ndriçuar më zbehtë, se sa Muhammedi a.s.“[56]   Henri Servy “Muhammedi a.s., nuk mbolli, në shpirtrat e arabëve, vetëm parimin e Njësisë (monoteizmit), por solli edhe civilizimin dhe edukatën. Muhammedi a.s. është personalitet historik i vërtetë. Sikur të mos ishte i tillë, as që do të përhapej Islami. Ai nuk pushoi së përsërituri, se është njeri sikurse të tjerët, të cilin e pret vdekja. Kërkonte mëshirë dhe falje nga Allahu xh.sh. Para vdekjes, deshi ta pastrojë ndërgjegjen, nga çdo njollë e mundshme, prandaj qëndroi në minber dhe iu drejtua masës me këto fjalë: ’Muslimanë, nëse e kam qëlluar dikënd, ja ku është shpina ime. Nëse dikujt i kam ndonjë borxh, pasuria ime është e tij.’ U ngrit një njeri, duke thënë se, Pejgamberi i kishte borxh atij tre dërhem. Pejgamberi a.s. i përgjigjet, duke thënë: Më mirë, njeriu të ndiejë turp, në këtë botë, se në botën e ardhme. Menjëherë, ia pagoi borxhin. Civilizimi i vërtetë mendor dhe intelektual, nuk u shfaq dhe nuk u paraqit tek arabët, veçse me ardhjen e Muhammedit a.s.“[57]   Pater Hijacint, prift i njohur, thotë: “Unë jam prift i krishterë dhe nxënës besnik i Jezusit, por konsideroj, se nuk e përul Jezusin (Isain a.s.) kur them se Muhammedi a.s., është i dërguar i Zotit. Vetëm nëpërmjet inspirimit nga Zoti, ai mundi të themelojë një religjion të madh- Islamin, të cilit, sot, i besojnë miliona e miliona njerëz edhe pas njëmijë (e më shumë) vjetësh, që nga shpallja e tij.“[58]   Dr. Stringas, autor i fjalorit anglisht-arabisht, botuar në Londër më 1884, thotë: “Drejtësia e Muhammedit a.s., veprimet dhe vendosmëria e tij për të gjetur të vërtetën, këmbëngulja e vazhdueshme për t’i komunikuar urdhrat Hyjnorë, besimi i tij i paluhatshëm në çdo situatë, aftësia për t’i bërë që të dëgjojnë të vërtetën e amshueshme edhe ata që nuk donin ta dëgjonin, - të gjitha këto janë argumente bindëse dhe të pamohueshme, se ky Pejgamber, sipas mendimit tim, është vula e pejgamberëve.“[59]   D. V. Bodly, gjeneral amerikan, thotë: “Muhammedi a.s. e studioi botën dhe problemet e saj. Në parimet e fesë, nuk la pas dore aspektin e kësaj bote. Bëri kompromis, në mes të kërkesave të njerëzve në këtë botë dhe nevojave të fesë së tyre. Ai nuk ra në gabimet e atyre, të cilët u përpoqën t’i shpëtojnë njerëzit në mënyrë joadekuate. Ai e përshkoi jetën me një karvan udhëtarësh, i cili është nën mbikëqyrjen e Allahut, qëllimi final i të cilit është Xheneti.“[60]   Selwyn Gurney, sipas M. D. dhe Doroty “Short readings from World religions“, Londër 1951, thotë:         “Muhammedi a.s. ka shpallur fenë, të cilën e pasojnë miliona njerëz. Që nga fillimi, ndikimi i kësaj feje, vazhdimisht, është gjithnjë në rritje. Tiranët, që i besojnë vetëm forcës dhe mbështeten vetëm tek ajo, s’janë në gjendje të ndikojnë në gjeneratat e mëvonshme, ndikimi i tyre, ndihet vetëm gjatë jetës së tyre. Ne, ndërkaq, pas vdekjes së Muhammedit a.s., shohim shembujt më të ndritshëm të fitoreve, që bota s’i ka parë kurrë më parë.“[61]   Enciklopedia Angleze, volumi 12, shkruan: “... Një shumë detajesh, nga burime të hershme, tregojnë se ai ishte njeri i drejtë dhe i ndershëm, i cili pati fituar respektin dhe besnikërinë e të tjerëve, që ishin njerëz të ndershëm dhe të drejtë.“[62]   Diven Çand Sharma, në “The Prophets of the East, Calcuta“, 1935, f. 122, thotë: “Muhammedi a.s. qe shpirt i dashamirësisë. Ndikimi i tij, vazhdimisht, është ndier dhe kurrë nuk u harrua nga ata që e ndien afër.“[63]   A. C. Bouquet, në veprën “Fetë komparative“, thotë: “Muhammedi a.s., ndonëse jetonte jashtëzakonisht thjesht, nuk ishte asket. Nuk turpërohej të punonte çfarëdo pune, puritan në esencë, refuzonte të barte ose të dëfrehej me ar dhe argjend.“[64]   Robert L. Gulick “Muhammedi a.s., në të vërtetë, është një edukator, një pemë udhëzimi për drejtimin e njerëzimit, drejt një lirie dhe lumturie më të madhe.“[65]   Dr. M. H. Duran, nën influencën e një shkolle misionare bëhet i krishterë. Kalon një kohë në kishën angleze. Nga viti 1939, deri më 1963 punon si prift. Në vitin 1963, ashtu sikurse vjen pranvera, atij i erdhi e Vërteta, Islami, dhe u bë musliman. “Mund të them, me gjithë forcë, se s’ka asnjë musliman të ri, i cili nuk ndien mirënjohje ndaj Muhammedit a.s., për dashurinë, ndihmën, frymëzimin dhe udhëzimin që na ka dhuruar. Kjo, është një fuqi e mirë, që na ka dërguar Allahu i Gjithëfuqishëm, si shenjë dashurie dhe mëshire ndaj nesh, në mënyrë që ne të ndjekim rrugën e Tij. Në fund fillova të studioj biografinë e Pejgamberit, Muhammedit a.s., dhe u binda se një prej mëkateve më të mëdha, është të tregohesh mospërfillës ndaj atij njeriu, të inspiruar nga Zoti, i cili, e ngriti pushtetin e Zotit në mes një populli, i cili më parë kishte qenë në luftë mes vete. Ai popull, nuk udhëhiqej nga ndonjë ligj, adhuronte idhujt, bënte vepra të rënda. Ndërkaq, Pejgamberi a.s., ia ndryshoi të menduarit, jo vetëm kaq, madje ia ndërroi traditat dhe moralin. Ai i mblodhi ata rreth një flamuri, një ligji, feje, kulture, civilizimi dhe një qeverie. Ky popull, i cili nuk kishte nxjerrë, gjatë historisë, asnjë njeri të madh, meritoi të përmendet që prej shekujsh. Nën ndikimin dhe udhëzimin e Muhammedit a.s., ai popull, nxori me mijëra e mijëra njerëz fisnikë, të cilët shkuan, deri në skajet më të larta të botës, për t`i ftuar njerëzit në parimet dhe moralin islam. I ftuan ata, që të pranojnë sistemin islam të jetës. Njerëzit pranuan dhe mësuan çështjet e fesë së re. Pejgamberi, u bëri ballë torturave të vazhdueshme, gjatë 13 vjetëve, në Mekë dhe 8 vjetëve, në Medinë. Ai, të gjitha këto, i duroi dhe nuk u hamend nga qëndrimi i tij, as për një fije floku. Ishte i vendosur dhe këmbëngulës, i pathyeshëm, në qëndrimet dhe qëllimet e tij. Populli i tij, i ofroi sundimin dhe gjithë pasuritë e vendit, që të jenë nën këmbët e tij, vetëm e vetëm që të tërhiqej nga thirrja e fesë së re dhe përhapjes së misionit të vet. Por, ai i refuzoi gjithë këto oferta, dhe në vend të tyre zgjodhi më të vështirën, për hir të misionit të besuar. Pse veproi kështu? Pse nuk pranoi kurrsesi pasurinë, famën, pushtetin, madhështinë, rehatinë, komoditetin dhe mirëqenien? Njeriu, duhet të mendojë, doemos, përse Muhammedi a.s., veproi ashtu, nëse dëshiron të marrë përgjigjen e duhur, për këtë çështje. A mundet njeriu të përfytyrojë një shembull të sakrificës së jetës, dashurisë dhe mirësisë ndaj të tjerëve, më të lartë se ky shembull?! Ne shohim këtu, një njeri, i cili flijon lumturinë e tij personale, për të mirën e të tjerëve. Ndërkaq, populli, për përmirësimin e gjendjes së të cilit, ai bën përpjekje maksimale, ngrihet dhe e gjuan me gurë, sillet keq me të, e izolon dhe nuk i jep mundësinë për të kaluar një jetë të qetë, madje, as në izolim. Përkundër gjithë kësaj, ky njeri, refuzon që të pushojë së punuari për të mirën e tyre. A mundet që një mashtrues, njeri i pasinqertë, të tregojë një këmbëngulje dhe vendosmëri të tillë, ndaj parimeve dhe besnikëri ndaj tyre, deri në momentin e fundit, pa kurrfarë frike? Ai u nuk u tregua i dobët, përballë rreziqeve dhe persekutimeve të ndryshme, të cilat s’mund të imagjinohen. I gjithë vendi, u ngrit kundër tij dhe kapi shpatën, për ta luftuar atë. Vërtet, ky besim dhe kjo përpjekje e vazhdueshme, këmbëngulësia dhe vendosmëria me të cilën e udhëhoqi Muhammedi a.s., luftën e tij deri në fitoren përfundimtare, është argument i qartë i bindjes së tij të plotë në thirrjen e tij. Sikur, të kishte në vete, madje, vetëm një fije dyshimi ose të hamendej, kurrë s’do të arrinte të qëndronte përpara stuhisë, e cila vazhdoi për njëzet (e tre) vjet. Pas kësaj, a duhet të kërkojmë ndonjë argument tjetër, i cili do të dëshmonte për vërtetësinë dhe sinqeritetin e plotë të qëllimit, moralit të drejtë dhe lartësisë shpirtërore. Gjithë këta faktorë, padyshim, çojnë në një përfundim, nga i cili s’mund të shmangemi: Ai njeri, vërtet, është i dërguari i All-llahut. Ai, Muhammedi a.s. është i dërguari i ynë. Ai qe personalitet, me cilësitë të rralla, shëmbëlltyrë e përkryer për virtytin dhe mirësinë, argument i besueshmërisë dhe sinqeritetit... Padyshim, jeta e tij, të menduarit, sinqeriteti, udhëzimi, devotshmëria, bujaria, besimi dhe arritjet e tij, të gjitha këto, janë dëshmi unike për vërtetësinë e pejgamberisë së tij. Çdo njeri, që studion pa paragjykim, jetën dhe misionin e Muhammedit a.s., do të dëshmojë se ai, vërtet, është i dërguar nga Zoti dhe se Kur’ani, i cili ka ardhur (udhëzim) për njerëzimin, është libër i  Zotit. Çdo mendimtar objektiv dhe serioz, që kërkon të Vërtetën, rrjedhimisht, do të përfundojë në këtë gjykim të vyer.“[66]   H. Masse, ka ligjëruar në Universitetin e Algjerisë, është anëtar i shoqatës së shkrimtarëve dhe poetëve arabë, me seli në Damask. Ka shkruar një libër, me titull “Islami“ dhe ka botuar shumë studime, në fushën e orientalistikës. “Me ndihmën e reformave fetare dhe politike, që bëri Muhammedi a.s., e që ishin reforma fundamentale dhe unike, arabët u bënë të vetëdijshëm dhe dolën nga errësira e injorancës dhe anarkisë, duke realizuar hyrjen përfundimtare në historinë e civilizimit. Muhammedi a.s. ishte ligjdhënës i frymëzuar dhe gjeneratori i parë, në unifikim fetar në mes të gjithë popujve. Ai ishte modest dhe i vendosur.“[67]   George Sarton “Pejgamberi a.s., u paraqit me thirrjen e tij, në vitin 610, kur ishte në moshën 40 vjeçare, sikurse edhe vëllezërit e tjerë të mëparshëm pejgamberë. Ai ishte më i mirë se ata në mënyrë joproporcionale, ishte asket, fakih, ligjvënës dhe njeri praktik. Asnjë pejgamberi, para tij, nuk iu mundësua që të korrë fitore të plotë, si fitorja e tij. Muhammedi a.s., nuk qe vetëm Pejgamber i Islamit, por edhe i gjuhës dhe civilizimit arab, me gjithë të qenurit heterogjen, të atyre që e flisnin gjuhën arabe dhe që ishin të shpërndarë në popuj dhe fe të ndryshme.“[68]   R. V. C. Bodley, në “The Messenger“, Londër, 1946, f. 338, thotë: “Veçantia e paraqitjes së Muhammedit a.s., në historinë e religjioneve, qëndron në atë se, ai qe i frymëzuar për çdo gjë dhe nuk ishte (emëroi veten) as i shenjtë dhe as engjëll. Ai kishte cilësi, që ishin krejtësisht njerëzore. Përveç personalitetit të tij të madh njerëzor, ai s’kishte asgjë, që e veçonte atë nga muslimanët e tjerë.“[69]   N. Schmidt, në “Enciklopedia e Re Ndërkombëtare“, duke theksuar se e mahnit sinqeriteti i Muhammedit a.s., veç të tjerash, thotë: “Sado që, tani, e vlerësojmë në mënyrë kritike historinë e asaj periudhe, duke kërkuar të vërtetën e plotë, në kohë dhe hapësirë të largët për ne, është e pamundur që të mos mahnitemi me qëndrimet e Muhammedit a.s., mënyrën e jetesës, qëllimet dhe parimet, për të cilat ka luftuar pa kurrfarë frike, i nxitur nga fuqia e brendshme e misionit të tij Hyjnor. “[70]   H. George Wells, shkrimtar dhe poet i njohur anglez, thotë: “A ke dëgjuar se një njeri, pa cilësi të mira të mund të merret për shok? Ata, që e njohën më së miri Muhammedin a.s., ishin po ata, që e besuan më së tepërmi. I besoi Hadixhja r.a., e cila, tërë jetën, qe bashkëshorte e dashur. Ebu Bekri r.a., dëshmoi për këtë. Ai, asnjëherë, nuk u hamend në besnikërinë e tij ndaj Pejgamberit a.s. dhe e besoi atë. Është e vështirë, për çdo njeri, që të lexojë për ato ditë, e të mos e besojë Ebu Bekrin r.a. dhe Aliun r.a., i cili në ditët më të vështira, rrezikoi jetën për hir të Pejgamberit a.s. Muhammedi a.s., e bëri haxhin e lamtumirës, një vit para vdekjes. Me atë rast, mbajti para popullit fjalimin madhështor. Gjëja e parë, të cilën e shpalli të pavlefshme ishte vjedhja dhe plaçkitja, si dhe hakmarrja dhe gjakderdhja. Në pjesën e fundit të fjalimit, solli parimin e barazisë së plotë, në mes një muslimani të zi dhe halifit. Kjo, më vonë, influencoi imitime të madhërishme për veprimtari të drejtë dhe fisnike dhe kaliti tek njerëzit frymën e fisnikërisë dhe tolerancës. Ishte ky, një realizëm shumë i lartë, që arriti të sendërtohet në jetë. Kështu, u themelua një shoqëri, me më pak totalitarizëm dhe me më pak padrejtësi shoqërore, se cilado shoqëri tjetër e mëhershme. Arabët i ofruan botës një kulturë të re, një fe, e cila edhe sot e kësaj dite, vazhdon të jetë, një nga fetë më të fuqishme dhe më e madhërishme në botë. Njeriu, i cili e ndezi këtë flakadan, ishte Muhammedi a.s.“[71]   Le Comte De Boulainvilliers, në “La Vie de Mohammed, Amsterdam“, thotë:             “Muhammedi a.s., sistemin e tij religjioz e vendosi, jo vetëm në pajtim me ndjenjat e popullit të vet dhe konceptit dominues të vendit të tij, por më tepër se kaq, në një drejtpeshim të pranueshëm me konceptin e përgjithshëm të gjinisë njerëzore. Kështu, ai arriti që, mendimit të tij, t’ia bashkojë gjysmën e njerëzimit, dhe këtë e bëri, për më pak se dyzet vjet. Na duket se, do të ishte e mjaftueshme vetëm të mundësohej dëgjimi i asaj doktrine dhe ajo, menjëherë, do të pushtonte shpirtin e njerëzimit.“[72] Po në të njëjtën vepër, ai gjithashtu thotë: “Nëse e shqyrtojmë jetën e udhëheqësit të madh, Muhammedit a.s., ose shokëve të tij, që ishin të jashtëzakonshëm, sjelljet e tyre, gjatë marrjes së vendeve të ndryshme, virtytet, guximin dhe ndershmërinë e tyre, atëherë, duhet të theksojmë: Ngjarjet, që i hasim në jetën e muslimanëve të parë, nuk mund t’i gjejmë as në ngjarjet, me të cilat krenohet historia botërore.“[73]   Sir William Mur, në “The Life of Mohamed introduction“, f. 18, thotë:                              “Muhammedi a.s. dallohet për fjalë përmbledhëse dhe për shpalljen e një feje të lehtë (të kuptueshme). Jeta dhe vepra e tij, janë shembull që admirohen nga të gjithë. Nuk përmendet, në histori, ndonjë reformator, që të ketë tronditur shpirtrat, të ketë gjallëruar moralin dhe të ketë lartësuar virtytin, sikurse veproi Muhammedi a.s., Pejgamberi i Islamit.“[74]   Prof. Montet, prof. i gjuhëve lindore në Universitetin e Gjenevës, ka shkruar librin: “Muhammedi dhe Kur’ani“, dhe ka bërë një përkthim të mirë të Kur’anit. “Religjioziteti i Muhammedit a.s., e fascinon çdo studiues objektiv, që ka qëllim të pastër dhe që reflekton sinqeritet të fuqishëm. Muhammedi a.s., ishte reformator me besim të fortë. Pas një meditimi të thellë, kur ai arriti  moshën e pjekurisë së plotë, filloi me këtë thirrje të madhërishme, e cila e bëri një nga fanarët më ndriçues të njerëzimit, në fushën e religjionit. Në luftën e tij, kundër idhujtarëve dhe veseve të këqija, të cilat qenë përhapur në mesin e njerëzve, ai qe i ngjashëm me pejgamberët e Beni Israilëve, të cilët ishin të mëdhenj, në historinë e popullit të tyre. Shumë njerëz, e injoruan Muhammedin a.s. dhe i anatemuan meritat e tij, edhe pse ai, është një prej reformatorëve të paktë, jeta e të cilit është e njohur në detaje. Muhammedi a.s. ishte i pajisur me moral të lartë, sjellje fisnike, të folur të ëmbël, gjykim të drejtë, elokuencë të qartë. Cilësi dominuese, tek ai, ishin rezonimi i drejtë, shprehja e qartë dhe bindja e plotë, në atë që e bënte dhe e thoshte. Janë të rrallë, ata reformatorë, jeta e të cilëve është e njohur në detaje, sikurse jeta e Muhammedit a.s. Me ndikimin e tij, në përkryerjen e moralit, lartësimin dhe fisnikërimin e shoqërisë, konsiderohet njëri prej mirëbërësve më të mëdhenj të njerëzimit. S`ka dyshim në sinqeritetin e Pejgamberit a.s. dhe frymëzimin e tij fetar, me të cilin është frymëzuar qenia dhe mendimi i tij.“[75]   David de Santilana, ka lindur në Tunizi dhe ka studiuar në Romë. Ka doktoruar në fushën e jurisprudencës. “Muhammedi a.s., nga një shoqëri arabe, e cila ishte e rrënuar nga themeli, ngriti një shoqëri të re. Kjo punë e shkëlqyeshme, nuk i ka shpëtuar syrit të mprehtë të Ibn Haldunit. Muhammedi a.s., e çrrënjosi kultin e fisit dhe familjes së asaj kohe, dhe e zhduku kultin e individit (gentes). Kush e përqafon fenë islame, duhet të ruajë lidhjet familjare dhe farefisnore me ata, që e pranojnë fenë islame (ata konsiderohen vëllezër prej feje), ndërkaq ata që vazhdojnë në besimin e tyre të vjetër, atyre u thotë ashtu, sikurse i ka thënë Ibrahimi a.s., familjes së vet: “Kur Ibrahimi i tha babit dhe popullit të vet: Unë jam i larguar prej asaj që adhuroni ju, përveç Atij që më krijoi, dhe  Ai që do të më drejtojë!“ (ez Zuhruf, 26) Muhammedi a.s., është i dërguari i Zotit për të gjithë popujt, ashtu sikurse është i dërguari i Zotit edhe për të gjithë arabët.“[76]   Rainer Maria Rilke “Kurrë s’ka lexuar, kurse tani-shiko! Një fjalë e tillë, edhe për dijetarin, është e paarritshme.“[77]   Luis Sudju “Erdhi koha dhe të gjitha vështrimet u drejtuan kah ai popull, i cili, ndonëse, në një kënd të Azisë, ishte i panjohur më parë, arriti të ngrihet në stadin më të lartë. Emri i tyre pushtoi horizontet e botës, plotë shtatë shekuj. Burim i kësaj mrekullie, ishte vetëm një njeri- Muhammedi a.s. Muhammedi a.s. nuk e konsideronte veten gjë tjetër, veçse vulë të pejgamberëve të Zotit. Ai ka proklamuar se Isait, birit të Merjemes, i ishte dhuruar dhuntia për të bërë mrekulli, ndërsa, Muhammedit a.s., nuk i qe dhuruar një mrekulli e tillë. Ai ka vërtetuar amshueshmërinë e shpirtit. Ky është një nga parimet më të fuqishme të moralit dhe mburrjes së Muhammedit a.s. Ai, këtë e bëri më fuqishëm, se cilido ligjvënës tjetër.“[78]   Nasri Selheb “Në Mekkë... pa dritën një fëmijë. Në çastin e lindjes së tij, nuk i shkoi ndërmend askujt, se ai do të bëhet njeriu më i madh në botë, madje në histori, dhe mbase njeriu më i madhërishëm, në mënyrë absolute. Madhështia e Muhammedit a.s., arriti që gjatë asaj periudhe të shkurtër, të formojë një legjislacion moral, shpirtëror dhe shoqëror. Askush në histori, nuk ia ka arritur të bëjë një gjë të tillë, me një shpejtësi të tillë marramendëse. Ky njeri, i cili nuk diti për qetësi, rehati dhe stabilitet, arriti, që mes një mase të tillë njerëzish, të vejë rregulla për shtet, të vendos ligjin dhe të ngrejë sisteme. Thesari yt, o bir i Abdullahut, duhet të gjallërohet, jo vetëm në shpirt dhe zemër, por edhe në realitetin e jetës, për shkak të krizave, që po përjeton njerëzimi dhe vështirësive, me të cilat po përballet. Thesari yt është shkollë, nga minberët (e xhamive) çdo ditë jepen këshilla dhe mësime. Çdo pyetje, ka përgjigjen e saj dhe çdo problem, zgjidhjen e vet. Çdo problem, sado i vështirë dhe i komplikuar të jetë, në traditën tënde gjen zgjidhje. Pejgamberi a.s., nuk ishte vetëm i dërguar, i cili i udhëzonte njerëzit në besim, por ishte lider dhe udhëheqës i popullit. Ai kishte vendosur, që atë popull, ta shndërronte në Bashkësinë (Ummetin) më të mirë, për mbarë njerëzimin, dhe vërtet arriti atë që deshi.“[79]    Ahmed Suse, thotë: “Cili synim është më fisnik dhe më i afërt për njerëzimin, se sa feja e Zotit dhe synimi i Pejgamberit, për njësimin e zemrave dhe triumfin e së Vërtetës? Le të parafytyrojmë Muhamedin a.s., duke u diktuar ithtarëve të Librit, shpalljen e Allahut: ”Thuaj: O ithtarë të Librit, ejani të biem në një fjalë të përbashkët edhe për ne edhe për ju, që të mos adhurojmë tjetër përveç Allahut, dhe asgjësend të mos ia bëjmë shok dhe të mos e trajtojmë njëri-tjetrin si zotër, në vend të Allahut. E nëse ata, kthejnë kryet anash, thuani: Dëshmoni, se ne njëmend jemi muslimanë.” (Ali Imran, 64). Muhammedi a.s., ishte shembull për jetën njerëzore, me jetën e tij, të besuarit e sinqertë, të thellë, dhe të fuqishëm. Ai është shembull i përkryer për ruajtjen e amanetit dhe udhëzimit. Sakrifikicat, për përhapjen e misionit të tij Hyjnor, janë argumenti më i fuqishëm, që dëshmojnë mbi përkryeshmërinë e qenies, qëllimin fisnik, madhështinë e personalitetit dhe shenjtërinë e pejgamberisë së tij. Historia, na tregon se Muhammedi a.s., ka sakrifikuar çdo gjë, për hir të misionit të vet. Disa herë, atij, i është ofruar rasti për të zgjedhur në mes dy mundësive: jetës së qetë, komode dhe të pasur, me kusht që të braktiste thirrjen e tij, - dhe jetës së vështirë dhe përndjekjes, nëse vazhdon misionin e vet. Ai preferoi të dytën, sepse besimi i tij, në misionin e besuar, ishte i paluhatshëm. Atij, i ishte shpallur se Allahu e kishte obliguar që t’ia përhapë misionin pejgamberik mbarë njerëzimit. Prandaj, ai preferoi atë që kishte zgjedhur Allahu për të.“[80]     Lightner, studiues anglez. Ka doktoruar në legjislaturë, filozofi dhe teologji. “Nga ajo që di për dy fetë, për Krishterizmin dhe Hebraizmin, them se ajo, që ka predikuar Muhammedi a.s., nuk është plagjiat, por relavatë, që i është shpallur atij. Për këtë, nuk duhet të dyshohet, përderisa besojmë se, edhe më parë, ka ardhur Shpallja nga i Gjithëfuqishmi dhe i Gjithëdituri Allah. Unë, me respekt të plotë dhe me përulje, them se vetitë sikurse janë: ‘sakrifikimi personal, besueshmëria e qëllimit, besimi i fortë dhe i paluhatshëm, vështrimi i saktë dhe i thellë në hollësitë dhe fshehtësitë e të gabuarit’ - të gjitha këto, janë prej argumenteve të qarta, që dëshmojnë për pejgamberinë e Muhammedit a.s. dhe për atë, se atij i është shpallur Kur’ani. Në moshën njëzetepesëvjeçare, ai u martua me një femër dyzetvjeçare... Ajo, ishte e para, e cila besoi misionin e tij të shenjtë. Profeti, së bashku me të (Hadixhen), qëndroi njëzet vjet dhe nuk u martua me ndonjë tjetër, derisa ajo vdiq. S’është e drejtë dhe e vërtetë, që t’i përshkruajmë diçka, e cila nuk i ka hije njeriut të madhërishëm, i cili gjithë jetën e kaloi me modesti dhe në mënyrë të ndershme. S’ka dyshim, se të martuarit e tij në një moshë kaq të thellë, ka qenë për shkaqe të tjera, jo për atë çfarë shkruajnë të krishterët. Shtrohet pyetja se, cilat ishin shkaqet e vërteta të martesës, në një moshë kaq të thellë? S’ka dyshim, se një gjë të tillë, e bëri për shkak të dhembshurisë, që kishte ndaj grave të shokëve të vrarë. Një herë, Zoti e qortoi në mënyrë të rreptë, përmes Shpalljes që ia zbriti, sepse ai e largoi fytyrën e tij nga një njeri i verbër varfanjak, në kohën kur ishte duke biseduar me parinë e pasur. Muhammedi a.s., këtë gjë, ia komunikoi njerëzve. Sikur të ishte mashtrues, ashtu siç pretendojnë të krishterët, ai në të vërtetë, nuk do ta komunikonte një gjë të tillë. Unë them, me zërin tim të lartë, dhe shpresoj se do të vijë dita, kur të krishterët, do të shprehin, në mënyrë të madhërishme respektin e tyre, ndaj Isait a.s., duke nderuar Muhammedin a.s. S’ ka dyshim, se çdo i krishterë, i cili e pranon misionin e Muhammedit a.s. dhe beson atë që solli ai, do të jetë i krishterë i vërtetë.“[81]   Dr. Nadhmi Luka, i krishterë nga Egjipti, thotë: “Muhammedi a.s., me virtytet dhe cilësitë e tij, nuk ishte sikurse edhe të tjerët. Tek ai, qenë tubuar të gjitha shenjat e pejgamberëve dhe guximi i guximtarëve, prandaj, është detyrë, për çdo studiues objektiv, që të shprehë respekt ndaj një shëmbëlltyrë të tillë dhe të tregojë konsideratë ndaj tij. Ai, ishte njeriu i vetëm, i cili qe gjuha e qiellit, sipër tij qëndronte vetëm Zoti dhe askush tjetër, nën të ishin besimtarët, adhuruesit e Zotit... Edhe përkundër kësaj, ai asnjëherë nuk tregoi mendjemadhësi... Këtij Pejgamberi, të cilit i ishte dhuruar udhëzimi i njerëzve, i cili ka arritur madhështinë, lartësimin dhe pushtetin, - edhe sikur të mburrej me gjithë ato, nuk do t’i merrej për të madhe. Ndërkaq, edhe përkundër kësaj, ai thotë: Mos më madhëroni mua, ashtu sikurse e madhërojnë të krishterët, të birin e Merjemes. Me të vërtetë, unë jam rob i Allahut. Prandaj, thuani (për mua) robi i Allahut dhe i Dërguari i Tij. Një herë, kur doli para një grupi besimtarësh, ata u ngritën në këmbë, duke e madhëruar atë, por ai e ndaloi një gjë të tillë, duke thënë: Mos u ngritni në këmbë, sikurse ngrihen të huajt, duke e madhëruar njëri- tjetrin. Cili njeri, meriton që biografia e tij, të jetë larg çdo paragjykimi, ashtu siç meriton ky Pejgamber, i cili miliona njerëz i shndërroi, nga adhurimi shkatërrues ndaj idhujve, në adhurues të Zotit, Krijuesit të gjithësisë, i cili i largoi nga humbja dhe devijimi dhe i shpuri në lartësinë e besimit. Nga lufta që bëri, nuk përfitoi asgjë, as ai dhe as familja e tij, prej atyre gjërave, për të cilat luftojnë përfituesit e kësaj bote.“[82]   Gustav Lebon “Muhammedi a.s., i bashkoi arabët para vdekjes, formoi një bashkësi (Ummet) të bashkuar, që përqafoi një fe dhe u udhëhoq nga një udhëheqës. Kjo është shenjë e madhe. Muhammedi a.s. e arriti atë sukses, të cilin nuk e arriti asnjë nga fetë e mëparshme, të cilat u shfaqën para tij, në tokat arabe, as Hebraizmi dhe as Krishterizmi. Prandaj, kontributi i tij, qe madhështor. Nëse madhështia e njerëzve matet me madhështinë e veprave të tyre, atëherë Muhammedi a.s. është nga më të madhërishmit që ka njohur historia. Tanimë, dijetarët perëndimorë kanë filluar të tregohen objektivë, edhe përkundër asaj, se fanatizmi fetar, historianëve ua ka verbuar mjaft shumë sytë, dhe të pranojnë superioritetin e Muhammedit a.s., kundruall të tjerëve.“[83]   Lord Hidhu, thotë: “Pejgamberi arab, Muhammedi a.s., ka pasur një personalitet të jashtëzakonshëm, një karakter të fortë dhe një burrëri të tillë, që u pasqyrua në çdo hap të jetës së tij, duke bërë të qartë se, në botë, nuk ka si ai. Nëse do të ndienim nevojën për të pasur një shembull, që do ta udhëhiqte jetën tonë, atëherë, unë me bindje do të shprehesha: Muhammedi a.s. e lartëson jetën e njerëzve, pasi jeta e tij, është si një pasqyrë që reflekton në mendjekthjelltësinë, bujarinë, burrërinë, guximin, durimin, krenarinë, faljen e gabimeve, modestinë dhe të gjitha sjelljet e shkëlqyeshme, që e pajisin njeriun me virtytet më të larta e më të shkëlqyera. Nuk do të lë pa përmendur se, Pejgamberi ka qenë plotësisht i bindur ndaj së Vërtetës, lutej më tepër se të tjerët, falej natën, derisa i enjteshin këmbët dhe agjëronte aq shumë sa që shokët e tij thonin: ky agjëron vazhdimisht! Kurse, nganjëherë, nuk agjëronte sa që ata thonin: ky nuk agjëron kurrë (veç ramazanit)! Prandaj, tek Muhammedi a.s., shohim një jetë plotë drita, që mund të ndriçojë jetën njerëzore.“[84]    R. Landau, kritik anglez: “Në asnjë ditë prej ditëve të jetës së tij, Muhammedi a.s. nuk i përshkroi vetes cilësi hyjnore, ose fuqi çudibërëse. Përkundrazi ai ishte i kujdesshëm për faktin se ishte vetëm i dërguar, të cilin Zoti e kishte krijuar për t’ia komunikuar shpalljen njerëzimit.“[85]                                ________________________________ [1]Sejjid Muxhteba Musavi Llari, op. cit., f. 81. Pamfleti Ç’thonë të tjerët për Islamin. [2]Mendimet e njerëzve eminentë botëror për Muhammedin a.s. Dituria Islame, Prishtinë 1991, nr. 25, f. 24. [3]Divani, Wa I, 7, 32, shih: Shejh Abdulkadir Al Murabit, op. cit., f. 23. [4]Gëte theksoi hedhjen poshtë të sfidës së mosbesimtarëve ndaj Muhammedit a.s., të cilët kërkonin që të bënte mrekullira, Paralipomena III, nga Divani, WA I, 41, 307, Shejh Abdulkadir Al Murabit, po aty,  f.17. [5]Kështu shkruan Gëte në një dorëshkrim të Paralipomena III, 31, më date 27. 01. 1816, WA I, 6, 482, ibid, f. 18. [6]Gëte hedh poshtë pikëpamjen e krishterë rreth Jezusit dhe pohon njëshmërinë e Allahut, në njërën nga poezitë e tij në West-Ostlicher Divan, ibid, f. 7. [7]Gëte ndien shumë përçmim ndaj simbolit të kryqit, ibid, f. 8.  [8]Në kapitullin e “Divanit...“, për Rumiun, Gëte përshkruan të drejtuarit me lutje e lëvdime, ndaj Allahut dhe bekimin për këtë, ibid, f. 9, 10. [9]Ulfe Aziz-us- Samed, op. cit., f. 25-26. [10]Muharrem Omerdiq, Tolstoi për Islamin dhe Muhammedin a.s. op. cit., f. 7-9. [11]Volteri, në letrat, që ua dërgon miqve të tij, shprehet në mënyrën më të mirë dhe më të sinqertë. Që nga koha e shkruarjes së tragjedisë së tij, për Muhammedin a.s,. ai jo vetëm që justifikohet para miqve të ngushtë, por edhe përmirësohet dhe pranon se ka gabuar rëndë mbi të vërtetën historike ndaj Muhammedit a.s., jo vetëm duke sajuar disa "fakte", por edhe duke paraqitur, në mënyrë të rrejshme, karakterin e tij. Shih Enver bin Tahir, Volterova (Voltaire) tragedija “Muhamed ili fanatizam” i neka njegova kasnija djela, op. cit., f. 262-263. [12]Veliki Ljudi o Muhamedu a.s., Glasnik, nr. 1-2, janar-februar, Sarajevë, 1965, f. 19. [13]Shih Rinia Islame, op. cit., nr. 10, f. 11. [14]L.S.B. Jomuslimanët për Muhammedin a.s., op. cit., f. 106. [15]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 140. [16]Thomas W. Arnold, Historia e Përhapjes së Islamit, Prishtinë, 2004, f. 410-412.  [17]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 38. [18]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 41. [19]Pamfleti: A e njihni këtë njeri? [20]Ibid, f. 37. [21]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 38. [22]L.S.B., Jomuslimanët pë Muhammedin a.s. op. cit., f. 107. [23]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 95-96. [24]Pamfleti Ç’thonë të tjerët për Muhammedin a.s. [25]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 41. [26]Pamfleti Ç’thonë të tjerët për Muhammedin a.s. [27]Ç’thonë të tjerët për Muhammedin a.s. Dituria Islame, Prishtinë, prill 1991, nr. 24, f. 16. [28]Hamza Mustafa Njazi, op. cit., f. 16. [29]Ibid, f. 37. [30]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 37. [31]L.S.B , op. cit., f. 107. [32]Ulfe Aziz-us-Samed, op. cit., f. 24. [33]Ulfe Aziz-us-Samed, op. cit., f. 24. [34]L.S.B., op. cit., f. 104. [35]Preporodi, Sarajevë, 1982, f. 6. [36]Preporodi, Sarajevë, 1982, f. 6. [37]L.S.B., op, cit., 105. [38]Muhammedi a.s. në dritën e kritikës europiane, Dituria Islame, Prishtinë, 1997 op. cit. f. 27. [39]Ulfe Aziz-us-Samed, op. cit., f. 23-24. [40]Ahmed Dedat, op. cit., f. 32. [41]Osman Nuri Topbash, Islami, Besimi dhe Adhurimi, Stamboll, 2002, f. 34. [42]Ulfe Aziz-us-Samed, op. cit., f. 52. [43]Enver bin Tahir, op. cit., f. 170. [44]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 38-39. [45]Ahmed Dedat, op. cit., f. 31. [46]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 108-109. [47]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 40. [48]Pamfleti Ç’thonë të tjerët për Muhammedin a.s. [49]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 40. [50]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 40-41. [51]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 60-61. [52]Mendimet e njerëzve eminentë botërorë për Muhammedin a.s. Dituria Islame, Prishtinë, 1991, nr. 25, f. 24. [53]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 97. [54]Ishte shpata që përhapi fenë islame apo e vërteta e saj, Drita Islame, Tiranë, 1996, nr. 11 (94), f. 4. [55]Ibid, f. 4. [56]Pamfleti Ç’thonë të tjerët për Muhammedin a.s. [57]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 118-119. [58]Osman Nuri Haxhiq, Muhammed a.s. i Kur’an, osvrt na historiju islamske kulture, Zagreb,1986, f. 111. [59]H. Hoxha, op. cit., f. 109. [60]Mendimet e njerëzve eminentë botërorë për Muhammedin a.s. Dituria Islame, nr. 25, op. cit., f. 24. [61]L.S.B., op. cit., f. 103. [62]Pamfleti: A e njihni këtë njeri? [63]Imam Vehbi Ismaili, Michigan, 1987, op cit., f. 48. [64]Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 38. [65]Robert L. Gulick, op. cit., f. 103. [66]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 105-106. [67]Ibid, f. 138-139. [68]Ibid, f. 113-114. [69]L.S.B., op. cit., f. 106. [70]Dr. Fadlurrahman Ensar, op. cit., f. 40. [71]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 144. [72]T. Nelaj, Për Muhammedin a.s., Edukata Islame, Prishtinë, 1972, nr. 4. f. 25..0 [73]L.S.B., op. cit., f. 106, 107. [74]H. Hoxha, op. cit., f. 108. [75]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 139-140. [76]Ibid, f. 107. [77]Islamska Misao, v. IV, nr. 48, dhjetor, Sarajevë,1982, f. 6. [78]Dr. Imadudin Halil, op. cit., f. 116-117. [79]Ibid, f. 115. [80]Ibid, f. 115-116. [81]Ibid, f. 133-135. [82]Ibid, f. 136-137. [83]Ibid, f. 135-136. [84]Dr. Muhammed A. Jemani, Edukoni fëmijët tuaj me dashuri për Profetin Muhammed a.s. Shkodër, 1996. f. 94-95. [85]Dr.Imadudin Halil, op.cit., f.136,137. </pre> ajni sinani 2013-04-22T09:41:49 KONJA http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14285 <pre>UDHËTIM NËPËR TURQI 2 Mevlana Xhelaletin Rumi: “Konja është një qytet shenjtorësh, ku shpata e armikut nuk pret”. http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=8302b0c6-872d-4717-ad27-5c63e6290cd0 [image: Udhëtim nëpër Turqi 2] Postuar më 15.04.2013 11:13:20 UTC Përditësuar më 15.04.2013 11:13:20 UTC Parafytyroni një qytet, në erërat e të cilit dëgjohet melodia e fyellit, në gjethet e të cilit ndjehet era e trëndafilit. Kjo është Konja, që sipas Mendimtarit Mevlana, me të cilin ajo krenohet që e mbajti në gjirin e saj dhe e smaltoi atë përbrenda, Konja është “Një qytet shenjtorësh, ku shpata e armikut nuk pret”. * * *Nuk arrita të shoh mirësinë e botës,* *Bylbyli është burgosur në Sarajin e Konjës*... Ju ftojmë të ndaleni pak për t’u çlodhur në këtë kryeqytet, ku jeta e ngulitur i kalon të 9 mijë vjetët, dhe ta thithni përbrenda këtë kryeqytet. Ju bëjmë thirrje të shëtisni rrugicat e ngushta të qytetit, fshatrat, kasabatë, qytezat përreth; të shihni lulet dhe insektet; të njihni njerëzit e të ndjeni bukuritë e ndryshme të çdo stine... Repartet pararojë që dërgoheshin për të marrë qytetin, para se ky të ngadhënjehej nga Kutallmëshollu Sulejman Shahu (Kutalmışoğlu Süleyman Şah) në vitin 1076, ranë dëshmorë kur iu zbulua identiteti. Vendi ku u varrosën,-pas varrezës së sotme të dëshmorëve, përmendet me emrin “Gropa e Parajsës”, një emër që e meritojnë. Në lutjet, *Fatiha* që dalin nga buzët, mëshira përzihet me ndjenjat e mirënjohjes dhe falënderimit. [image: Varrezat e Dëshmorëve të Pavarësisë] Krahas që qenit Kryeqytet i Selçukëve për një periudhë më tepër se 200 vjeçare, Konja ka qenë edhe burimi i Shtetit Luftarak Osman dhe më pas ka qenë edhe një burim ndriçimi për Republikën e Turqisë. Lideri i madh, Ataturk, se si është ndikuar dhe se si është frymëzuar nga ky qytet në një farë mënyre nga fjalët që Hazreti Mevlana ia drejtoi tërë njerëzimit duke thënë: “Ne jemi të bukur, zbukurohuni dhe ju, zbukuro veten...Shqetësohu me shqetësimin tonë, mësohu me ne e jo me të tjerët...” e shpreh kështu: “...Sa herë që vij në këtë qytet, shpirtërimi i Mevlanës më kaplon të gjithin...” [image: Pamje nga qyteti i Konjës]Ngushtica Blu, që për nga bukuria nuk të lë për të dëshiruar Luginën Ëhlara (Ihlara) që gjendet brenda kufijve të qytetit të Aksarajit, Kalaja Zenginbar në Bozkër, Ujëvara e Jerkëprysë (Yerköprü) që formohet nga rrjedhja e Lumit Gëksu (Göksu) dhe që është një bukuri e rrallë natyrore, Kriporja Meke në Karapënar (Karapınar), Kallamishtja Akgël (Akgöl) në Ereli (Ereğli) dhe Përmendorja e Begatisë Hitite në Ivrizde, si të thuash e veshin qytetin e Konjës dhe rrethinat e saj me bukuri të pakrahasueshme duke ju nxjerrë juve në një udhëtim nëpër thellësitë e natyrës dhe historisë... Qyteti i Akshehirit, ju buzëqesh me Hoxhë Nastradinin, i cili është i famshëm me të drejtë në botë me personalitetin e tij humoristik. Kurse kur dilni nga Akjokushu (Akyokuş) dhe merrni rrugën për në Bejshehir (Beyşehir) shihni liqenin artificial Alltunabja. Në rrugën që ndahet në të djathtë të liqenit, ju zënë sytë tabelën e Bashakavakut, çifligut të rritjes së kuajve të Sulltanëve Selçukas; më pas shikoni luginat dhe tokat pjellore që zgjaten deri tek Hani Këzëllëren (Kızılören) dhe përshëndesni ndërsa kaloni pranë Jataanit (Yatağan), i cili është ndërtuar si një fshat karakteristik Selçukas. Më pas e gjeni veten buzë liqenit Bejshehir, ku ju pret një peizazh i mrekullueshëm... Tani nisemi për në qytetin e Konjës dhe trokasim në derën me tre tokmakë të një shtëpie që pasqyron qytetërimet Osmane dhe Selçukase. Shtëpitë Selçukase një ose dykatëshe janë të ndërtuara me qerpiç, me tarracë, me çati të drejtë të rrumbullakët dhe ngjyrë tulle. Këto janë shtëpi ku krahas krenarisë që ndjen ende për bereqetin e vreshtave, pirjen e çajit nën shoqërimin e bisedave në divanët me minderë të vendosur në oborr, pekmezin që zien, tandërin (një lloj furre që bëhet duke hapur gropë në tokë për të pjekur mishin), ekziston edhe hidhërimi për shtëpitë që kanë mbetur fare vetëm. [image: Muzeu i Mevlanës]Duke u strehuar tek begatia e një lutjeje (Fatiha) të thënë gjatë lutjes nën Kubbe-në Hadra, vizitoni Xhaminë dhe tyrben Shems, xhamitë Sherafeddin dhe İplikçi, Xhaminë e Aladinit dhe tyrbet e Sulltanëve dhe mund të shëtisni edhe Muzetë Karataj dhe Inceminare që ndodhen përgjatë rrugës. Duke vizituar nga brenda Medresenë Sërçallë (Sırçalı) dhe Kompleksin Social Otoman Sahib Ata mund të bëni një udhëtim në të kaluarën dhe mund të ndaleni për t’u çlodhur e të vështroni nga lart qytetin në urën historike në Meram. Kurse po të mbyllni sytë ndërsa jeni duke soditur pamjen, mund të ëndërroni, fushën e paanë të Konjës si një fushë qiellore. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-17T12:53:27 Renesanca dhe margjinalizimi i fesë http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14284 <pre>Renesanca dhe margjinalizimi i fesë   Zelli për krijimtari shkencore gjatë Mesjetës frenohej nga pushteti që impononte Kisha. Përkthimi i veprave të autorëve muslimanë si të Ibn Sinës, Ibn Razit, Ibn Rushdit, Kajamit, el Hejthemit, që do të bëheshin alfa dhe omega e dijeve evropiane, do të nxisnin një lëvizje intelektuale në Evropë.  Evropa mori dijet nga muslimanët, por ajo refuzoi të merrte edhe Islamin.   Ajni Sinani Krishterizmi nuk është feja origjinale që solli Isai a.s. Shumica e autorëve atë e konsiderojnë si fe të Palit. Bibla nuk është shkruar në kohën e Isait a.s. por u mor prej apostujve. Më saktësisht ajo është një sintezë e mbeturinave të fesë së vërtetë të përziera me shume elemente pagane dhe ndryshime që bëri Kisha. Në Mesjetë njerëzit e Kishës ushtronin një pushtet të fuqishëm në emër të fesë. Në botën islame ekzistonte një atmosferë tolerante dhe e favorshme për njerëzit e dijes dhe shkencëtarët ishin të pavarur dhe inkurajoheshin që të merreshin me studime, ndërkaq në Evropë ata që merreshin me dije ishin anëtarë të klerit, dhe si rrjedhim, studimi në tërësi kontrollohej nga Kisha. Për intelektualin musliman soditja dhe studimi i gjithësisë dhe fenomeneve të saj e përforconte besimin e tij tek Krijuesi. Përdorimi i mendjes për studim të natyrës dhe dukurive të saj sipas klerikëve të krishterë do të thoshte keqpërdorim i saj! Gjithë ajo që kërkonte Kisha ishte bindja absolute ndaj dogmave krishtere dhe besimi i verbër dhe pa kundërshtim në autoritetin e saj.             Historia e Evropës është shënuar gjatë shekujve të fundit nga një betejë e pareshtur ndërmjet forcave të fesë dhe atyre të shekullarizmit që arriti ta ndajë filozofinë dhe shkencën nga universi i kuptimit fetar. Shkenca islame është e rrënjosur thellë në dije të mbështetur në njësinë e Allahut, kurse krejt ndryshe prej saj, shkenca perëndimore mbështetet në të konsideruarit e botës natyrore si realitet të ndarë nga Krijuesi. Dhuna që ushtroi Kisha në çdo fushë të jetës si dhe qëndrimi i saj kundër shkencës bëri që bartësit e renesancës të punonin që ta largonin dogmatizmin shkatërrues të Kishës dhe obskurantizmin e klerit dhe për të gjetur një burim iu kthyer traditës greko/romake. Pra u bë rilindja e elementeve të paganizmit greko/romak, sepse në veprat e tyre në plan të parë ishin natyra dhe njeriu, kurse zotat ishin thjesht njëfarë dekori interesant i ngjarjeve! Kështu që nga Renesanca, Perëndimi ka lëvizur në drejtim të shekullarizmit dhe humbjes së influencimit të fesë në jetën e përditshme. Pra, lufta për ta çliruar njeriun nga tutoria e Kishës solli deri te margjinalizimi dhe më vonë edhe deri te flakja e ndikimit të fesë. Krishterizmi si fe e shtrembëruar e fesë së shpallur nga Krijuesi, me dogma sikurse ishte mëkati i trashëguar, larja e mëkateve në kryq, dhe Triniteti kishte ndikuar që besimi i shumë intelektualëve të Evropës të mos mbështetej në Shpalljen e Zotit, por në përsiatje dhe në vrojtimin e natyrës. Si rezultat i këtyre dogmave, shumë njerëz jo vetëm që do të largoheshin nga Kisha e tyre por edhe nga vetë religjioni. Kisha e kishte ngulfatur jetën intelektuale në mesin e ithtarëve të saj. Ajo e luftonte dijen dhe e frenonte mendimin e lirë duke e nënçmuar atë dhe duke e çuar Evropën në një errësirë të vërtetë. Urrejtja e klerit ndaj shkencës u përpoq t’i shuajë dritat e dijes, dhe kjo do të arrihej sikur të mos ishin kontaktet me botën islame dhe shkencat e saj të cilat ndikuan që Evropa të dalë nga ajo ngurtësi intelektuale, duke e ujitur truallin e saj të thatë, ashtu sikurse shiu lulen e vyshkur. Mirëpo ndërmjet shkencës perëndimore dhe asaj islame nuk ekziston vetëm vijueshmëri, por edhe një mosvazhdimësi e thellë. Në Perëndim, krejt ndryshe me botën islame, filloi një kundërvënie ndaj autoritetit të fesë e veçanërisht ndaj katolicizmit dhe në një masë edhe vlefshmërisë dhe legjitimitetit të fesë. Feja e krishterë duke predikuar murgërinë dhe abstenimin nga kjo botë predikonte pasivitetin dhe nuk përpiqej për përmirësimin e gjendjes së njerëzve dhe luftimin e padrejtësive. Madje ishte vetë kleri i saj që ushtronte dhunë dhe që predikonte të durohej ndaj vështirësive të kësaj bote sepse “Kush iu shërben dy zotërinjve në këtë botë është më i mirë se ai që i shërben një zotërie!” Kisha me hegjemoninë e saj absolute ishte bërë pengese për zhvillimin dhe përparimin e njerëzve. Prandaj, Rilindja erdhi si reagim dhe kundërveprim ndaj Kishës dhe shtypjes që ushtronte ajo. Duke mos arritur ta kuptonte fenë e vërtete – Islamin, Evropa në rrugën e saj për t’u liruar nga dhuna dhe terrori i Kishës, iu kthye trashëgimisë së saj të vjetër romake. Hyjnitë e romakëve ishin imitim i zbehtë i mitologjisë greke. Ajo u ngrit kundër ndikimit të fesë në përgjithësi, duke iu kthyer një injorance dhe dhune madje edhe më të madhe. Kisha kërkonte që njerëzit të punonin vetëm për jetën e ardhshme duke e anashkaluar dhe nënçmuar këtë botë. Evropa si kundër reagim ndaj këtij qëndrimi të Kishës filloi që në vend të mësimeve fetare të vendoste mësimet njerëzore. Në vend të burimit hyjnor njeriu do të mbështetej në mendjen e tij, duke punuar vetëm për këtë botë dhe duke injoruar botën tjetër dhe mësimet metafizike. Si reagim ndaj absolutizmit të Kishës dhe për shkak të dhënies pas filozofisë greke, karakteristikë dhe shenjë dalluese e mendimit evropian që nga Rilindja është lufta kundër Kishës dhe në një masë edhe kundër vetë fesë. Kështu gjatë kohës së sundimit të Kishës në jetën e njerëzve dominonte mendimi se njeriu nuk duhet të mendojë vetë, por duhet t’i marrë mendimet e gatshme nga Bibla dhe komentimet e njerëzve të Kishës. Çfarëdo përpjekje jashtë tyre do të cilësohej si e papranueshme dhe blasfemi! Në anën tjetër si kundër reagim ndaj kësaj kemi një mendim krejt të kundërt sipas të cilit njeriu duhet të jetë autonom, i pakufizuar dhe i pavarur. Kështu njeriu gradualisht filloi të zërë vendin e Zotit, duke menduar vetë dhe duke përdorur mendjen e tij për çdo çështje larg ndikimit të fesë. Mendja njerëzore filloi të shihej si masë për të gjitha çështjet dhe ajo në mënyrë të pavarur duhet të merrte vendime. Ashtu si Kisha që mundohej ta mbante të nënshtruar dhe nën diktatin e saj   mendjen njerëzore duke mos lejuar që ajo të luante rolin e saj, madje as edhe në ato fusha ku mendja është kompetente, edhe klasa intelektuale në Evropë kur filloi të lirohej nga absolutizmi dhe nga prangat e Kishës kërkoi që të zaptonte çdo fushë larg ndikimit të fesë në tërësi madje edhe ato fusha ku mendja nuk është kompetente. Kështu gjitha ajo që kishte të bënte me Zotin, fenë dhe me botën metafizike u kuptua si projeksion dhe iluzion që kishte krijuar mendja njerëzore në kohën kur ajo nuk kishte mendim të lirë, prandaj kishte ardhur koha që mendja e lirë ti flakte ato e t’ia linte religjionin shtresave të ulëta!      Lufta për t’u çliruar nga tutoria e Kishës edhe pse ishte me karakter antikishtar dhe jo me karakter antifetar me kalimin e kohës do të shprehte pasiguri ndaj çdo gjëje metafizike që nuk mund të dëshmohet në mënyrë empirike. Prandaj sikurse konludon edhe Murad Hoffman Perëndimi do të bëhet i vetmi qytetërim që beson se mund të ekzistojë pa Transcendencën, duke bërë eliminimin e plotë të religjionit nga jeta publike. Një mohim i këtillë i fesë dhe një mosinteresim i njeriut ndaj religjionit do të rezultonte me një zbrazëti shpirtërore për Perëndimin, një pjesë e së cilës është evidente edhe në pjesë të tjera të botës. Përfaqësuesi i botës islame jeton në një botë ku është i pranishëm dimensioni transcendental. </pre> ajni sinani 2013-04-13T21:36:16 Rexhep Qosja dhe Ismail Kadare http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14283 <pre>   Rexhep Qosja dhe Ismail Kadare Ajni Sinani   Shkrimi “Identiteti evropian i shqiptarëve”, nga Ismail Kadare, vlerëson Rexhep Qosja me çka pajtohemi edhe ne “është i mbështetur në premisa të gabuara në përpjekje për të dëshmuar, në njërën anë kundërshtitë kulturore midis Evropës e Lindjes muslimane, kurse, në anën tjetër, sipërinë e identitetit evropian ndaj identiteteve të tjera, para së gjithash, ndaj identitetit musliman!” Kohëve të fundit nuk janë të rralla rastet kur Kadare vlerësohet për ide raciste. Dhe sigurisht se edhe shkrimet e tij ndaj Islamit dhe muslimanëve kanë përmbajtje raciste. Gjykimet e padrejta të Ismail Kadaresë në adresë të Islamit, për njohësit e veprës së tij, nuk janë edhe gjithaq befasuese. Ato mund të shihen edhe si reflektim dhe interpretim i një raporti acarues politik dhe fetar të kohës së sotme. Është evidente se ekziston një klimë dyshimi ndërmjet SHBA-së dhe shumë vendeve muslimane, veçanërisht pas pushtimit të Afganistanit dhe të Irakut. Disponimi  antiamerikan sa vjen e rritet në shumë vende muslimane. E njëjta gjë është duke ndodhur edhe me disponimin kundërmusliman në vende të ndryshme perëndimore. Jo rrallë analistët muslimanë fjalët e Bushit pas 11 shtatorit dhe gjithë mobilizimin e tij ndaj disa vendeve muslimane në luftë kundër terrorizmit, i përshkruajnë si një kryqëzatë moderne. Nuk ishin të rastësishme as karikaturat blasfemuese ndaj Muhammedit a.s. Kjo madje vlerësohet se ishte bërë për të matur impulsin e botës muslimane. Çdo ditë mund të lexojmë se si muslimanët dhe xhamitë e tyre në perëndim shkaktojnë dhe ngjallin dyshim si tek qarqet shtetërore njashtu edhe tek popullata civile.    Disa madje profetizojnë epokën e konflikteve dhe luftërave ndërmjet civilizimeve e veçanërisht ndërmjet Krishterizmit dhe Islamit. Propaganda e shfrenuar dhe e pandershme ndaj Islamit ka arritur apologjenë e saj.   Teologë të shumtë protestantë, katolikë dhe ortodoksë në mënyrë neveritëse dhe shumë të ultë shpifin duke shkruar dhe propaganduar gjithfarë të pavërtetash kundër Islamit. Me qindra e qindra milionë dollarë jepen për një propagandë të tillë antiislame. Se popët, priftërinjtë dhe pastorët, gënjeshtrat e tyre ndaj Islamit mund t’i vlerësojnë si “shërbim ndaj fesë dhe Zotit” kjo është e kuptueshme. Por nuk është gjithaq e kuptueshme se përse Kadare merr rolin e një telalli kundër identitetit musliman të shqiptarëve?! Janë të paktë ata që kanë marrë guximin për t’iu kundërvënë ideve dhe përfytyrimeve  shpërfytyruese të Kadaresë ndaj Islamit. Është për çdo lëvdatë veprimi i Rexhep Qoses i cili pa hamendje, është ngritur kundër tij.    Me punën e tij për të hedhur poshtë idetë dhe përfytyrimet e gabuara të Kadaresë zotëri Qosja ka fituar simpatinë e gjithë dashamirësve të së Vërtetës Hyjnore. Po të krahasonim pozicionimin e Qosjes mbase do të ishte deri diku i ngjashëm me qëndrimin e Ebu Talibit, xhaxhait të Muhammedit a.s. Ndërkaq, Ismail Kadare me qëndrimet e tij ndaj Islamit na duket se është më afër poetit arab të injorancës Velid bin El Mugire. Velidi kur kishte dëgjuar Kur’anin i magjepsur kishte deklaruar se ai nuk është fjalë njeriu. Por interesi ia kërkonte që megjithatë të pozicionohej dhe të ishte kundër Islamit. Velid bin El Mugire edhe sot e kësaj dite përmendet si një njeri që pati rastin të jetë në anën e së Vërtetës Hyjnore, por që vdiq si një idhujtar injorant dhe kundërshtar i Islamit. Me sa kuptohet edhe Kadare preferon që në të  ardhmen, meqë dëshiron të përmbyllë jetën e tij ashtu sikurse edhe Velid bin El Mugire, të përmendet si një kundërshtar injorant ndaj Islamit. Kurse zotëri Qosja, është pro Islamit sikurse thotë jo sepse e ka emrin musliman Rexhep. Jo, pse shkon në xhami, e as që fal pesë vaktet e ditës! Jo. As nuk shkon në xhami për t’u lutur, dhe as nuk fal asnjë vakt të ditës. E bëni këtë sikurse thotë për hir të perëndive të tij: të Vërtetës dhe të Drejtës. Edhe Ebu Talibi, as nuk kishte shkuar në xhami dhe as që kishte falur ndonjë vakt, madje as që arriti të pranonte Islamin. Megjithatë ai deri në çastet e fundit e mbrojti Muhammedin a.s. Ne do të donim që Rexhep Qosja megjithatë të bënte edhe një hap tutje dhe të ndiqte shembullin e Omerit r.a. i cili jo vetëm që u bë një luftëtar i denjë dhe i përkushtuar i Islamit deri në çastet e fundit të jetës së tij, por edhe vdiq si musliman i devotshëm.   </pre> ajni sinani 2013-04-13T21:25:42 Horhe Giljen - S’kam ardhur të këndoj http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14282 <pre>Horhe Giljen - S’kam ardhur të këndoj S’kam ardhur të këndoj, mund ta merrni kitarën. As të mbush dosjen time s’kam ardhur, që pas vdekjes shenjtor të më bëjnë. Kam ardhur të shoh fytyrën time në lotët që rrjedhin drejt detit me lumin e me retë. Në lotët që fshihen në fund të pusit nëpër natë e nëpër gjak. Kam ardhur të shikoj fytyrën time në gjithë lotët e botës të vë një pikël zhive, vajtimi, një pikël hequr prej lotëve të mi mbii këtë pasqyrë të paskaj ku të mund të më shohin e vetveten të njohin ata që do të vijnë. Kam ardhur të dëgjoj sërish atë sentencë të vjetër në terr: Me djersën e ballit bukën ta fitosh dhe dritën me dhimbjen e syve të tu. Burim lotësh e burim drite janë sytë e tu. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-12T12:12:09 Zymbyl Efendiu http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14281 <pre>DETI I DITURISË SË ANADOLLIT 11 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=d1f3e55a-2ae7-4e5b-bc54-019aeb65a0ea Këtë javë në serialin Deti i diturisë së Anadollit do të flasim për Zymbyl Efendiun, i cili ka parë kurorëzimin e 4 sulltanëve otomanë dhe gjatë jetës së tij ka qenë një nga dijetarët më të respektuar të perandorisë. [image: Deti i diturisë së Anadollit 11] Postuar më 09.04.2013 07:34:18 UTC Përditësuar më 09.04.2013 07:54:38 UTC Në hapësirën gjeografike të Anadollit, ku për disa qindra vjet pas shekullit të 10-të mbizotëruan trazirat dhe luftërat, ekuilibrat e reja filluan sërish të zënë vend duke filluar nga shekulli i 16-të. Shteti osman nisi të zhvillohej e zgjerohej brenda një organizimi të shëndoshë dhe të vendoste fuqishëm sigurinë e paqen. Krahas sukseseve të shtresave drejtuese dhe ushtarake, në mbështetje të qetësisë publike funksiononin edhe punimet e shtresës intelektuale. Ashtu si në çdo periudhë të historisë, kur në plan të parë del ideja për një jetesë të virtytshme, edhe asokohe mënyrën e jetesës së shoqërisë e orientonin dijetarët dhe udhëheqësit shpirtërorë. Një nga këta prijës të mëdhenj fetarë, që brumosnin me kujdes të jashtëzakonshëm kujtesën, ndërgjegjen dhe botëkuptimin e shoqërisë, ishte edhe Jusuf Sinanedini, i njohur ndryshe si Zymbyl Efendiu (Sümbül Efendi). Lagjja Koxhamustafapasha është një nga qendrat më të rëndësishme të aspektit shpirtëror të Stambollit, sepse atje ka jetuar evliaja i shquar Zymbyl Efendiu dhe çdo rrugicë e saj pëshpërit fjalët e tij magjepsëse. Falë temperamentit, gojëtarisë dhe humorit të tij goditës e tepër mbresëlënës, Zymbyl Efendiu është shndërruar në një burim frymëzimi edhe për dy nga emrat më të mëdhenj të letërsisë moderne turke, Ahmet Hamdi Tanpënar e Jahja Kemal Bejatllë. Në romanin e tij të famshëm “Qetësia” (Huzur), Tanpënari shpjegon epërsinë dhe lartësinë shpirtërore të Efendiut. Ndërsa Bejatllëja, me anë të vargjeve të mëposhtme, ku përshkruan në detaje lagjen Koxhamustafapasha të Stambollit, i bën temena këtij mjeshtri të madh disa shekuj më vonë: *Sa e bekuar kjo natë deri në agim* * Kur shpirti i Zymbyl Sinanit si xhevahir shndrin* Dhe me të vërtetë që Zymbyl Sinani është një gur i çmuar, vlera e të cilit nuk mund të matet me karatë. Epërsia e tij shpirtërore është shquar që në vitet e fëmijërisë së tij. Sipas gojëdhënave, ai e ka shpenzuar përherë kohën e tij pranë dijetarëve të vaktit edhe kur normalisht duhet të vraponte pas lojërave, ashtu siç bënin shokët dhe bashkëmoshatarët e tij. Zymbyl Efendiu është lindur në Merzifon, është arsimuar në Sparta dhe ka ndërruar jetë në Stamboll. Ai pranohet si një nga dijetarët më të mëdhenj të periudhës së Mehmet Ngadhënjimtarit, Bajazitit II, Selimit I dhe Sulejman Ligjbërësit të Madhërishëm. Falë autoritetit të tij shpirtëror, që shfuqizon nocionin kohë, Zymbyl Efendiu konsiderohet një fanar udhërrëfyes si për dashamirësit dhe ndjekësit e tij, ashtu edhe për të gjithë njerëzimin, jo vetëm gjatë jetës së tij, por edhe pas vdekjes sot e kësaj dite. Dhe prova kryesore e kësaj janë vjershat e tij magjepsëse, vargjet e të cilave sfidojnë distancat shekullore: * Erdhi nga miku sërish lajmi* * Sprapsu o zemër tani* * Prapë e rrëkëlleve zeherin e epshit të zi* * E gjakosur zemër sprapsu tani* Manastiri i Shën Andreas, që osmanëve u ka mbetur trashëgim nga Perandoria Bizantine, pas ngadhënjimit të Stambollit është shndërruar në xhami dhe përreth saj është ndërtuar një mensë për të varfrit. Duke qenë se një rol të madh në restaurimin e objektit kishte luajtur veziri i atëhershëm Koxha Mustafa Pashai, kësaj xhamie të re iu dha emri i tij. Një ditë prej ditësh, Sulltan Selimi I urdhëron i inatosur shembjen e kësaj xhamie dhe mensës për të varfrit rreth saj, që i kishte ndërtuar me dijeni të tij veziri Koxha Mustafa Pasha. Të gjithë mbetën të çuditur, nuk arritën dot t’i jepnin shpjegim këtij veprimi, por askush nuk pipëtiu. Punëtorët rrëmbyen kazmat dhe lopatat e u nisën drejt xhamisë. Porsa mbërrijnë në oborrin e xhamisë, punëtorët e ngarkuar me detyrën e shembjes së objektit shikojnë atje një njeri flokëverdhë dhe fytyrëbardhë. Ai ishte Zymbyl Sinan Efendiu, hoxha i xhamisë në fjalë. Zymbyl Efendiu u hodhi punëtorëve një shikim zhbirues dhe nxori nga goja vetëm dy fjalë: *“Çfarë kërkoni?”* Kur fjalët burojnë nga thellësia e zemrës, edhe efekti i tyre tek njerëzit, që i dëgjojnë, është i papërshkrueshëm. Punëtorët jo vetëm që nuk mundën ta kundërshtonin autoritetin shpirtëror të Zymbyl Efendiut, por nuk guxuan as të lëviznin as gishtat. Ata u larguan nga ky njeri me ndikim të madh pa thënë asnjë fjalë dhe shkuan drejt pallatit perandorak. Mirëpo urdhri i sulltanit nuk ishte kryer. Kur kjo ngjarje iu tregua Selimit I, ai u inatos jashtë mase dhe menjëherë i hipi kalit për të shkuar tek xhamia e Koxha Mustafa Pashait. Por Zymbyl Efendiu ishte i përgatitur edhe për këtë. Sepse zemrat e dervishëve nuk flenë kurrë. Ata nuk jetojnë në të kaluarën dhe s’ngushëllohen me ëndrrat e të ardhmes. Evliatë janë bijë të çastit dhe nuk përgjumen nga rrjedha e kohës. Natyrisht që edhe zemra e Zymbyl Efendiut ishte më se e kthjellët. Ai e kishte hamendur se pas largimit të këtyre punëtorëve do të vinin njerëz të tjerë, me pushtet. Dhe bashkë me 4-5 nxënës të tij ai do t’i përvishej sërish punës për të prashitur tokën në oborrin e xhamisë. Kur Zymbyl Efendiu vuri re se sulltani ishte duke ardhur drejt tij, ai e ktheu shikimin e tij therës nga Selimi I dhe nga goja nxori përsëri vetëm dy fjalë: “Ja Hak!” Ja pra, në atë çast sulltanit të madhërishëm i mbetën fjalët në grykë dhe nuk mundi të bëjë asnjë hap përpara. Fjala “Hak” po i kumbonte brenda kokës dhe aty për aty kuptoi se në këtë çështje ai nuk po i bindej aspak Hakut. Sulltani nuk arriti dot as të përsëriste urdhrin dhe as të fliste ndonjë fjalë tjetër. Selimi I e uli vështrimin përtokë, sepse në vete po gjente dot guximin e duhur për ta parë Zymbyl Efendiun në sy. Pastaj i thotë atij se xhamia nuk do të shembej dhe i dhuron gëzofin e shqarthit, që kishte mbi supe. Sulltani tashmë kishte fituar një mik për kokë, pranë të cilit do ta mbante frymën sa herë që do të kishte nevojë për këshilla dhe për të lehtësuar shpirtin. Nga ajo ditë e tutje Zymbyl Efendiu nuk do të ishte vetëm një dijetar i dashur dhe i respektuar vetëm nga populli, por edhe nga shtresa drejtuese e Portës së Lartë. Zymbyl Efendiu ishte një model finese dhe mirësjelljeje. Ai nuk hiqte dorë kurrë nga takti, xhentilesa dhe delikatesa as kur përballej me sjelljet më vulgare, arrogante dhe të rëndomta. Në çdo lëvizje të tijën binte në sy përmbajtja, gjakftohtësia. Shembulli më i mirë për këtë daton gjatë viteve të shkollimit të tij. Thuhet se Hoxhë Halife Çelebiu, dijetari pranë të cilit është arsimuar, e donte Zymbyl Sinan Efendiun më shumë se të gjithë nxënësit. Dhe natyrisht që kjo situatë ngjallte reagimin e nxënësve të tjerë të tij. Një ditë të bukur mësuesi u jep nxënësve një detyrë: *“Shkoni në livadhe, shëtitni, luani sa të dëshironi dhe kur të ngryset më sillni lulen më të bukur, që secili prej jush do të gjejë.”* Nxënësit u shpërndanë të gjithë në drejtime të ndryshme, kush nëpër kodra e lëndina, kush nëpër fusha të mbjella, e kush nëpër lugina e pllaja, për të kërkuar lulen më të bukur. Dhe pa mbaruar dita të gjithë dervishët e rinj ishin kthyer në teqe me lule të ndryshme në duar. Ata i vendosën mësuesit përpara bukuritë e rralla, që kishin gjetur. Pasi i kundroi me vëmendje të gjitha këto lule, Hoxhë Halife Çelebiut i bie në sy Zymbyl Efendiu, i cili qëndronte i druajtur prapa dervishëve të tjerë, dhe e pyet: *“Ej Sinanedin, cilën lule më prure ti?”* Ashtu i druajtur dhe me turp, Jusuf Sinanedini i jep mësuesit një lule zymbyli të vyshkur, që e kishte shtrënguar në duar. Shokët e tij dervishë çuditen jashtë mase dhe i hedhin njëri-tjetrit vështrime pyetëse. Pikërisht në atë çast Zymbyl Efendiu bën sqarimin e nevojshëm dhe thotë: *“I dashur mësues, kur unë shkova në lëndinë dëshmova që të gjitha lulet po i bënin ziqër Perëndisë, po përmendnin emrin e Tij dhe nuk desha t’u bëhem pengesë. Por në çastin që vendosa të kthehem në teqe duarbosh, më ra në sy kjo lule e rënë vetiu nga dega dhe vetëm këtë munda t’ju sjellë.”* Ja pra, kjo përgjigje bëri që edhe dervishët e tjerë të kuptojnë finesën e jashtëzakonshme të Zymbyl Efendiut dhe t’i japin të drejtë mjeshtrit të tyre në lidhje me dashurinë e veçantë, që ai shfaqte për të. Është fare e qartë që Zymbyl Efendiu zotëronte një finesë, të cilën shumë pak të vdekshëm arrinin ta vërenin. Dhe të gjitha sjelljet e tij ai koordinonte sipas këtyre cilësive. Madje edhe mirësjellja, që populli i Anadollit tregonte ndaj Zymbyl Efendiut, mund të vlerësohet si një shenjë nderimi ndaj delikatesës së tij. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-10T23:51:57 Merkez Efendiu http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14280 <pre>DETI I DITURISË SË ANADOLLIT 12 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=0109dfd7-8260-4470-871b-1d3b1fc788a1 Këtë javë në Detin e diturisë së Anadollit do të flasim për Merkez Efendiun, një monument i modestisë, dijetar dhe mjek tepër i suksesshëm i shekullit të 16-të. [image: Deti i diturisë së Anadollit 12] Postuar më 09.04.2013 07:49:11 UTC Përditësuar më 09.04.2013 07:49:11 UTC Nëse një ditë dikush do t’ju pyeste: “Çfarë do të ndryshonit po të ishte e mundur ta krijonit botën nga e para?” Si do t’i përgjigjeshit ju kësaj pyetjeje? Me shumë mundësi pjesa dërrmuese e njerëzve do të shpjegonin se do të eliminonin ligësitë e kësaj bote. Ndërsa pjesa tjetër do të përgatisnin një listë tepër të gjatë të mbushur me mirësi nga më të ndryshmet. Rreth 400 vite më parë e njëjta pyetje u ishte drejtuar nxënësve nga mësuesi i tyre në një teqe të Stambollit. Mësuesi ishte Zymbyl Efendiu, me të cilin ju prezantuam në serinë e javës së kaluar. Pothuajse të gjithë nxënësit u përgjigjen pak a shumë ashtu si thamë pak më sipër, pra të shtohen mirësitë dhe të eliminohen ligësitë. Ndërsa ai që u përgjigj i fundit ishte Muslihidin Musai, nxënësi më i heshtur i grupit. Ja se si u përgjigj Musa Efendiu: *“Unë nuk mund ta krijoj botën nga e para. Por nëse supozojmë që mund ta bëja një gjë të tillë, atëherë do ta lija çdo gjë siç është, pra në qendrën e saj. Nuk do ta lëvizja asnjë centimetër më tu dhe as më tutje... Sepse Perëndia e ka krijuar botën me një rend aq të përsosur, sa që çfarëdo të ndryshonim do të ishte e gabuar...”* Përgjigjja, që Muslihidin Musai i dha kësaj pyetjeje, të cilën shumë prej nesh do ta vlerësonin si një gjimnastikë për trurin, është shembulli më i mirë i thjeshtësisë së njeriut përballë Krijuesit. Ky dervish i ri, i cili nga respekti, dashuria dhe përulësia i tij për Allahun ishte i mendimit se çdo gjë duhej lënë në qendrën e vet, qysh prej asaj dite e këtej përmendet me emrin Merkez Efendi (merkez = qendër). Ai është bërë një nga arkitektët shpirtërorë të Stambollit dhe sot e kësaj dite populli i këtij qyteti vazhdon të ushqejë për të një respekt jashtëzakonisht të madh, pavarësisht se kanë kaluar plot 4 shekuj. Ishin vitet e fundit të shekullit të 15-të... Një djalë i vogël fshati në Denizli kishte filluar t'i çudiste çdo ditë e më shumë mësuesit e tij. Sepse ky fëmijë, që thithte si të ishte sfungjer çdo gjë që i jepej, nuk kishte të ngopur me dituri dhe shkencë. Kur mësuesit e tij arritën të kuptojnë se ky djalë ishte një xhevahir tepër i çmuar, ata vendosën që ta dërgojnë në qytetet e mëdha të perandorisë, në mënyrë që shndrinte më shumë duke marrë një arsim më cilësor. Në moshën 15 vjeç ky djalë mbërrin në Stamboll, ku shkollohet mjaft mirë në fushën e njohurive fetare dhe mjekësi. Dijetarët e asaj kohe e çmojnë pa masë kujtesën e fuqishme, vullnetin për të mësuar dhe karakterin e virtytshëm, që kishte ky djalë i ri, i quajtur Musa. Njëri prej dijetarëve të kohës, ai më i famshmi, Ebu Suud Efendiu, hapi menjëherë krahët për këtë gjeni dhe e mori atë nën mbrojtje, për ta rritur dhe arsimuar xhevahirin e ri me kujdes maksimal dhe disiplinë. Ebu Suud Efendiu nuk druhej aspak ta vinte dorën në zjarr për karakterin dhe bagazhin e diturive, që kishte Musai. *“Në jetën time nuk kam parë kurrë që një njeri të jetë kaq larg dyfytyrësisë”*, thoshte ai për këtë djalë. Rreth të tridhjetave Musa Efendiu ishte bërë tashmë një kanonist, pra një specialist në ligjet e islamit, i ri dhe i njohur thuajse në të katër anët e Stambollit. Ai ishte njëkohësisht edhe një mjek i mirë. Dhe megjithatë thellë në zemër Musa Efendiu ndjente një shqetësim, ndoshta një zbrazëti. Atij nuk i mjaftonin ato që zotëronte. Jo, të mos keqkuptohemi, ai nuk e kishte syrin tek paraja dhe pasuria, por edhe shpirti nuk po i gjente dot qetësi. Çfarë ishte ajo që kërkonte? Cila ishte mangësia, që ai ndjente përbrenda vetes? Ja pra, përgjigjet e këtyre pyetjeve ai arrin t'i kuptojë vetëm pasi të njihet me Zymbyl Efendiun. Musai kishte përvetësuar në mënyrë të përkryer shkencat, që kanë të bëjnë me mendjen dhe logjikën, por zemra e tij kishte mbetur e zbrazët, sepse kishte mangësi në dituritë shpirtërore. Ai nuk e kishte edukuar plotësisht egon dhe epshin e tij. Dhe kështu në jetën e kanonistit të ri, Musa Efendi, do të fillonte një periudhë e re. Zymbyl Efendiu e ngarkon specialistin e ri të jurispundencës islame me një sërë detyrash, të cilat nuk kishin të bënin aspak me shkencat fetare, shoqërore apo ekzakte. Sepse nxënësi i tij ishte tepër i zoti në këto fusha. Mësuesi i kërkoi Musait që të vriste egon, epshin e tij. Dhe për këtë ai e dërgonte kanonistin e Kuranit vazhdimisht në shërbim të njerëzve, duke mundësuar kështu që ai të bëhej një njeri sa më i thjeshtë. Pak kohë më vonë Musa Efendiu merr pëlqimin e mësuesit të tij dhe brenda një kohe të shkurtër bëhet mjeshtër edhe në njohuritë ezoterike. Si rezultat edhe i anekdotës, që treguam në fillim të kësaj pjese të serialit Deti i diturisë së Anadollit, ai tashmë përmendej me emrin Merkez Efendi. Shumë shpejt fama e tij merr dhen dhe pa përjashtim të gjithë, nga shtresa më e ulët e shoqërisë otomane deri tek ajo më e larta, viheshin në garë me njëri-tjetrin për t’u takuar me të. Populli i Stambollit u “dashurua marrëzisht” pas këtij dervishi të sinqertë, modest dhe me fytyrë të pastër, aq sa edhe lagjes në të cilën ai jetonte, i vuri emrin Merkez Efendi. Një nga mrekullitë, që solli me vete një ndikim të jashtëzakonshëm mbi banorët e Stambollit, ishte burimi i ujit me efekt shërues për të sëmurët me malarie, nga një pus që Merkez Efendiu kishte urdhëruar të hapej brenda teqesë së tij. Kurse një tjetër mrekulli e tij është edhe *“Pasta Mesir”*, të cilën ai e përgatiti falë njohurive të thella mjekësore. Kjo pastë e famshme, që në përbërje ka 41 lloje erëzash, njihet edhe sot e kësaj dite si një ushqim dhe njëherësh ilaç për të gjitha të këqijat, shumë i preferuar nga populli. *Dorëzoju teuhidit, zemra e sytë të të hapen,* * Pastrohu nga fajet dhe shko në teqenë e Hakut,* * Më lehtë e kalojnë Urën e Siratit,* * Ata që teuhidin e bëjnë nga më e thella e shpirtit.* Njëlloj si në atë anekdotën e famshme, ku asgjë nuk duhet të lëvizte nga qendra e saj, Merkez Efendiu edhe sekretin e jetës e përmblidhte në qendër të teuhidit, pra të njësimit të Zotit. Sepse në këtë mënyrë njeriu do të eliminojë përçarjen brenda vetes dhe do të integrohet me natyrën. Teuhidi nënkupton ta përjetosh ekzistencën në harmoni të plotë me të gjitha elementet e natyrës. Merkez Efendiu është një shembull unik i kësaj gjendjeje të harmonisë. Ai jetonte në të njëjtin ritëm me njerëzit dhe përbërësit e tjerë të natyrës dhe ushqente një dashuri madhore për njerëzit me esencë teuhidin. Kur Merkez Efendiu mbante vaz i mbyllte përherë sytë, në mënyrë që askush nga dëgjuesit të mos mendonte se ishte në shënjestër të atyre fjalëve. Frika më e madhe e tij ishte të lëndonte njerëzit. Në veçanti ai bënte kujdes që të mos hidhëronte fëmijët. Merkez Efendiu mbante gjithnjë me vete rrush të thatë, lajthi dhe bajame për t’ua dhënë fëmijëve, që i dilnin përpara në rrugë. Ai luante me fëmijët sikur të ishte moshatar i tyre dhe u kërkonte që të luteshin sa më shumë për të. Puhia e mëshirës, që dilte nga zemra e madhe e Merkez Efendiu, frynte edhe në drejtim të kafshëve. Për shembull: Megjithëse i donte shumë, ai nuk mbante mace në shtëpi dhe teqe. Kur të tjerët e pyesnin: “Përse nuk mban mace apo maçok meqenëse i do kaq shumë?” Efendiu u përgjigjej: *“Nuk dua që të lëndohen fqinjët tanë minj.”* Ai gjithashtu i këshillonte njerëzit gjithnjë që të sillen mirë me kafshët e punës dhe të kenë mëshirë për to. Herë pas here ai ushqente vet edhe shpendët e qymezit. *Nga shpirti me zë të lartë gërthas,* * Largoju egos, mos shih më pas,* * Nga dyfytyrësia me ngulm çlirohu,* * Zbulohu, shërohu, qetësohu!* Kjo është një nga vjershat e pakta, që na kanë mbetur trashëgim nga Merkez Efendiu. Siç kuptohet nga këto vargje, edhe vjershat e tij janë në formë përgjërimi e lutje ndaj Allahut. Ai i përgjërohet Krijuesit që të shpëtojë nga kurthet joshëse të egos, epshit dhe të bëhet njësh në sekretin e teuhidit. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-10T23:50:26 Umi Sinan Elmalliut http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14279 <pre>DETI I DITURISË SË ANADOLLIT 13 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=74582c65-b64b-4db9-93ae-3baa18c7dccb Këtë javë do të fokusohemi tek mendimet e Umi Sinan Elmalliut, një poet dhe sufist i papërsëristshëm që zgjodhi misticizmin si udhërrëfyes në jetë. [image: Deti i diturisë së Anadollit 13] Postuar më 09.04.2013 08:21:20 UTC Përditësuar më 09.04.2013 08:21:20 UTC * Blejnë e shesin trëndafila* * Gjejnë terezinë me trëndafila* * Peshojnë trëndafila me trëndafila* * Mbushen treg e çarshi plot trëndafila* * Udhëtimi më çoi në një qytet* * Me trëndafila stolisur saraji i mbret* * Kurora, froni, bastuni, divani i mbret* * Me trëndafila zbukuruar gjithë lezet.* Profeti Muhamed (a.s.) thotë: *“Aroma e trëndafilit mbetet në dorën që e shërben atë.”* Kjo është një thënie e mbushur plot me kuptime pedagogjike. Ndjenjat, fjalët dhe sjelljet pozitive krijojnë gjithnjë efektin domino. Aq më tepër kur kjo atmosferë pozitive përmban një frymë hyjnore; eliminohen egoizmat dhe mbetet vetëm e drejta, esenca. Ja pra, rruga, në të cilën ecnin dijetarët e Anadollit, ishte pikërisht rruga e të drejtës. Udhëtarët e rrugës së hakikatit kanë ecur përherë së bashku në çarshi dhe teqe; pa u lodhur e mërzitur për asnjë çast i kanë këshilluar njëri-tjetrit të vërtetën dhe durimin. Ata u kanë ofruar njerëzve jo ambiciet, epshet dhe mllefet, por mëshirën dhe dashurinë e tyre më të sinqertë. Prandaj paraqitja dhe fjala e tyre është trëndafil. Kur ata ia nisin të flasin, në ajër fluturojnë petale trëndafilash dhe gjithandej ndihet aroma e tyre. Në Detin e diturisë së Anadollit vazhdojmë të mbledhim trëndafilat e urtësisë, misticizmit dhe filozofisë. Këtë javë do të përqendrohemi tek mendimet e Umi Sinan Elmalliut (Elmalılı Ümmî Sinan), do të mbledhim gonxhet e trëndafilave në kopshtin mistik të tij. Gjatë periudhës së lulëzimit otoman, pra kur perandoria ishte në kulmin e saj, në shumë vendbanime të Anadollit ishin ngritur qendra diturie, të vogla e të mëdha. Këto qendra kanë luajtur rol të madh në brofin e madh historik të osmanëve. Nga këto shkolla, që quheshin medrese dhe vlerësoheshin si institucionet arsimore më efektive të kohës, dilnin njerëz jashtëzakonisht të ditur dhe të kulturuar. Këta njerëz, krahas shkollimit në medrese, i shtonin vetes edhe edukatën shpirtërore, që e fitonin duke kaluar një pjesë të rëndësishme të jetës së tyre në teqetë më në zë të vendit, dhe bëheshin opinionistë të pagabueshëm. Andej nga fundi i shekullit të 16-të dhe fillimi i shekullit të 17-të një kasaba e tillë ishte edhe Elmallija, në provincën Antalia të Anadollit Jugor, ku kishte ardhur në jetë Umi Sinan Efendiu. Duke qenë se ishte një qendër e famshme shkencore dhe kulturore, Elmallija ka luajtur një rol me peshë të madhe në arsimimin e Umi Sinanit. Por ai nuk kishte si të mjaftohej me kaq, sepse brenda tij ziente vullneti, dëshira dhe dashuria për dituri, të cilat e nxitën të shkonte në Stamboll, qyteti që asokohe ishte apogje në këtë aspekt. Dhe pa kaluar shumë Umi Sinani u rendit mes dijetarëve më të respektuar të asaj periudhe. Ai u bë i famshëm falë vjershave e bejteve, që derdhi në letër duke ndjekur gjurmët e Jeseviut, Mevlanës dhe Junusit. Më shumë rëndësi ai i kushtoi realizimit të vetes dhe u përpoq me çdo mënyrë për t'u bërë njeri i përkryer. Ashtu si edhe mjeshtrit e tij, Umi Sinani zgjodhi misticizmin si udhërrëfyes, duke u fokusuar në njësimin e ekzistencës. Parimet e jetës së tij Umi Sinani i ndërtoi mbi këtë filozofi njësimi. Dëshira e vetme e tij ishte të shpëtonte nga lojërat, dredhitë e egos dhe t'i përvishej me gjithë ekzistencën e tij kërkimit të hakikatit (e vërteta, e drejta). Sepse egoja e njeriut vendos perde mes tij dhe të vërtetës. Kjo është edhe arsyeja përse Umi Sinani nuk ka neglizhuar kurrë të lutet: *Perëndi! Lutet Umi Sinan* * Flakma perden matanë* * Nga kjo plagë shpëtomë, aman* * Merrma zemrën pranë.* Me rëndësi është veçanërisht fakti që ky dijetar i madh ka zgjedhur për vete epitetin Umi (Ummi), një fjalë arabe kjo që do të thotë “analfabet, pra njeri që nuk di shkrim e këndim”. Dhe qëllimi i dervish Sinanit në zgjedhjen e këtij epiteti ishte të krijonte një ndërgjegjësim lidhur me kufijtë e ngushtë të njohurive, që zotëron njeriu. Një mesazh tjetër të ngjashëm me këtë e vërejmë edhe në një dialog të Umi Sinanit me Ebu Suud Efendiun, një nga liderët fetarët të asaj kohe. Gjatë një bisede, këta dy dijetarë po shprehnin mendimet e tyre lidhur me kufijtë e diturisë. Umi Sinani, i cili kishte shkuar për një vizitë pranë liderit fetar të Perandorisë Osmane, Ebu Suudit, ia prezanton veten këtij të fundit si një fshatar analfabet dhe e pyet: *“Cili është dallimi ndërmjet diturisë së Perëndisë dhe diturës së njeriut?”* Ebu Suud Efendiu merr një letër, vizaton një rreth të madh në mesin e tij vendos një pikë të vogël dhe vijon me këto fjalë: *“E gjithë hapësira e zbrazët në këtë rreth është dituria e Allahut. Ndërsa njohuria e të gjithë dijetarëve, që kanë ardhur deri më sot mbi rruzullin tokësor, është vetëm sa kjo pikë e vogël në mes.”* Duke marrë shkas nga kjo përgjigje, Umi Sinani i drejton bashkëbiseduesit edhe një pyetje tjetër: *“Po mirë bre Ebu Suud Efendi, atëherë sa vend zë dituria juaj në këtë pikë të vogël?”* Siç edhe kuptohet, kjo pyetje mbart në vetvete edhe përgjigjen. Madje vë në pah qartazi pamjaftueshmërinë e diturisë së njeriut përballë asaj të Perëndisë. Në këtë rast e vetmja gjë, që i mbetet njeriut për të bërë, është të zgjedhë dashurinë e Allahut si udhëzues, të renditet përkrah miqve të hakikatit dhe të kërkojë të vërtetën. Mënyra më e drejtë në këtë rrugë është të shpresosh në ndihmën e Allahut. Po ta shikojmë me vëmendje Umi Sinanin, do të vërejmë se ai jetonte gju më gju me popullin dhe kritikonte ashpër gabimet e periudhës. Hulumtimet e fundit tregojnë se ai ishte një nga përfaqësuesit e fundit të urdhrit turko-islam ahi, që mundësonte integrimin e popullit me një koncept solidarizimi. Umi Sinani ishte një nga ata njerëz, që fizikisht qëndronte pranë popullit, ndërsa moralisht pranë Hakut. Ai nuk mund ta mendonte dot veten të shkëputur nga jeta e përditshme. Krahas diturive fetare, ai u ka kushtuar një kohë të madhe edhe shkencave ekzakte, natyrore e shoqërore, duke luajtur një rol të rëndësishëm në arsimimin e një numri të madh nxënësish në medresenë e tij. Më pas, këta nxënës do të përhapnin në të gjithë Anadollin revolucionin shpirtëror, që ai e filloi me përpjekje krejtësisht vetjake. Prandaj Umi Sinani, në një libër që është shkruar në kohë e tij, përmendet si “udhërrëfyesi i rrugës së Hakut dhe të vërtetave”. Një nga nxënësit e tij më të njohur është padyshim Niyazi-i Misri. Fama e Misrit, i cili ishte gjithashtu një dijetar dhe poet i madh, ia ka kaluar edhe mjeshtrit të tij. Megjithatë, në memuarin dhe poezitë e Misriut mund të kuptohet fare lehtë ndjenja e respektit të thellë për mësuesin e tij. Ja se çfarë shkruan ai për Umi Sinanin: *“Më është dhënë rasti të dëgjoj dhe bisedoj me shumë dijetarë në qytetet anadollase dhe arabe. Por shërimin e zemrës dhe shpirtit e gjeta vetëm duke i shërbyer atij, gjë që e kisha dhe kam për nder. Llukman Heqimi i plagëve të mia është Umi Sinan Efendiu. Ai është dermani i dertliut, Lejlaja e Mexhnunit dhe freskia e zemrës.”* Me këto veçori, që shpjegohen edhe nga nxënësi i tij, Umi Sinani është bërë një fanar ndriçues për bashkëkohësit. Ai ua ka mësuar atyre diturinë e hakikatit me të gjitha detajet. Në veçanti ai ngulte këmbë mbi efektin gjallërues të dashurisë hyjnore në këtë aspekt. Dituria është një përfitim i madh më vete, por, sipas tij, vetëm kur bashkohet me dashurinë hyjnore mund të kthehet në mendjehollësi e urtësi. Pra, po të shikojmë në thelbin e filozofisë së Umi Sinanit, do të kuptojmë se përgjigjja e të gjitha pyetjeve, që krijojnë mjegull në mendjet e njerëzve, qëndron tek dashuria hyjnore. Synimi i zemrës dhe shpirtit është Haku, hakitati. Të gjitha lumenjtë e diturisë rrjedhin në atë drejtim. Edhe Umi Sinani është padyshim një nga lumenjtë e mëdhenj të diturisë, që rrjedhin drejt detit të hakikatit. Këtë rrugë ai e ka zgjedhur me dëshirë dhe vetëdije të plotë, vuajtjet e saj i ka ngritur peshë me dashuri. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-10T23:49:00 Dashuria e Esmehan Kaja Sulltanes dhe Melek Ahmet Pashës, http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14278 <pre>DASHURITË E MËDHA NË HISTORI 7 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=46128343-5d58-4a56-9bbf-ee89eb692bad Dashuria e Esmehan Kaja Sulltanes dhe Melek Ahmet Pashës, një shembull i asaj që dashuria vazhdon edhe gjatë martesës. [image: Dashuritë e mëdha në histori 7] Postuar më 10.04.2013 06:41:31 UTC Përditësuar më 10.04.2013 06:54:00 UTC A është dashuria emri i sevdasë, kur të dashuruarit nuk bashkohen me njëri-tjetrin? Apo dashuria vazhdon edhe gjatë martesës? Në përgjithësi historitë e dashurisë flasin për të dashuruarit e ndarë nga njëri-tjetri. Dhimbja që shkakton ndarja, mosbashkimi i tyre, për arsye të pengesave nga më të ndryshmet, pavarësisht se ata e duan marrëzisht njëri-tjetrin, kthehet më vonë në një legjendë. Por historia njeh edhe persona që sevdanë ndaj njëri-tjetrin e përjetojnë me dashuri kur bashkohen. Në mesin e këtyre, që e kanë gjetur dashurinë në martesë, janë edhe sulltanesha Esmehan Kaja dhe Melek Ahmet Pashai. Gjatë martesës 15-vjeçare dashurinë që kishin ndaj njëri-tjetrin ata e jetuan me një sinqeritet dhe pastërti e kthjelltësi si në ditën e parë. Esmehan Kaja sulltania ishte vajza e një sundimtari të pajtuar me fatin e tij, e sovranit me një shpirt të ndjeshëm e elegant. Ishte vajza e Muratit të 4-t, mbesa e Sulltan Ahmetit dhe Sulltaneshës Mahpejker Kësemes. Pjesëtarët e Haremit e donin shumë këtë vajzë kaq të bukur të Padishahut. Por ashtu si femrat e tjera të dinastisë Osmane edhe ajo do të bënte një martesë politike. Dhe kur erdhi në moshën e martesës, Esmehan Kaja u martua me Melek Ahmet Pashain, i cili kishte kryer shumë detyra të rëndësishme në postet shtetërore. Melek Ahmet Pashai dashurinë e Sulltan Ahmetit e kishte fituar që kur ishte fëmijë. Madje edhe emrin Melek ia kishte vendosur sovrani, pasi ishte një nga nxënësit më të zgjuar të Enderunit (shkollë brenda pallatit sulltanor që përgatiste nëpunës e zyrtarë të lartë për administratën osmane). Esmehan Kaja Sulltania për herë të parë Melek Ahmet Pashain e pa natën e dasmës. Kur Pashai në moshën e babait të saj i doli përpara në dhomat e konakut ajo u tremb dhe i tha Pashait të dilte menjëherë jashtë. Sulltanesha zonjushe ishte zhgënjyer me të drejtë si një vajzë e re dhe e bukur, kurse Melek Ahmet Pashai ishte i hutuar përballë rinisë së gruas së tij. Sepse Pashai kërkonte të krijonte një familje të ngrohtë, ku të gjente prehje e qetësi, ashtu siç bënin edhe njerëzit e thjeshtë. Por nga ana tjetër ishte i detyruar të hynte dhëndër në familjen e Sulltanit, pasi kështu e kërkonte politika. Dhe për shkak të kësaj situate nuk ishte aspak i kënaqur. Ndërkohë që kishte sa e sa të tjerë që dëshironin të ishin në vendin e tij për të qenë më afër pallatit sulltanor duke u martuar me një nga vajzat e Dinastisë. Zonjusha sulltaneshë dhe Pashai nuk ushqenin asnjë ndjenjë për njëri-tjetrin dhe për 7 vjet nga nata e martesës së tyre ata nuk i kishin dhënë as dorën njëri-tjetrit. Për 5 vite me radhë ata nuk u panë asnjëherë me njëri-tjetrin. Ndërkohë që Shteti i madh Osman ishte i zënë me problemet e jashtme dhe të brendshme në Harem (pjesa e pallatit sulltanor ku jetonte familja e dinastisë osmane) ndërmjet Sulltaneshës Mahpejker Kësem, gjyshja e Kaja sulltanes së sapomartuar, dhe Sulltaneshës Hatixhe Turhan, nëna e sovranit të ri, Mehmetit të 4-t, kishte një rivalitet aq të madh saqë askush nuk e kuptoi që Kaja Sulltania dhe Melek Ahmet Pashai jetonin të ndarë nga njëri-tjetri, pavarësisht se ishin të martuar. Pasi Melek Ahmet Pashai më shumë jetonte në vilajetet ku ngarkohej me detyrë dhe në Stamboll vinte rrallë. Kurse Kaja Sulltania, e cila nuk dilte dot jashtë Stambollit për arsye se ishte vajzë e Dinastisë Osmane, kur vinte Pashai shkonte e banonte në Haremin e pallatit sulltanor Top Kapi me qëllim për të mos u takuar me burrin e saj, por ja që fatit nuk mund ti shmangesh dot. Pas tërmetit të madh të Stambollit dhe kur ishin mbushur vjet nga martesa e tyre një ditë Ahmet Pashai ndërsa qëndronte përpara pallatit sulltanor Top Kapi rastisi me Kaja Sulltanen. Melek Ahmet Pashai vështronte nga larg Kaja Sulltanen ndërsa ishte duke hipur në araba me shoqet dhe ndihmëset e saj. Nuk u besonte syve që kjo bukuroshe ishte gruaja e tij, pasi në fakt kishte edhe të drejtë, kishte 5 vjet që nuk e kishte parë nga afër. Kur u bë dëshmitarë i dashurisë së madhe që njerëzit përreth tregonin ndaj gruas së tij Pashai u bind që shpirti i saj ishte po aq i bukur sa silueta që shikonte. Dhe që nga ai moment Pashai ra në dashuri dhe filloi të digjej përbrenda me zjarrin e mistershëm të sevdasë. Ndërsa nga njëra anë ishte më se normale që njeriu të binte në dashuri me gruan e tij, nga ana tjetër ishte po aq e çuditshme gjendja që ai ishte i detyruar të jetonte i ndarë nga gruaja e tij, pavarësisht se ushqente një dashuri kaq të thellë për të. Vetëm se Pashai jo vetëm që nuk kishte guximin që të rezistonte ndaj vullnetit të Hanëme Sulltanes, por nuk kishte as fuqitë e duhura për ti dalë asaj përpara dhe të bisedonte me të. Me sa duket Krijuesit do ti kishte ardhur keq për gjendjen shpirtërore të Pashait që pas një kohe e ktheu këtë dashuri në një dashuri reciproke. Esmehan Kaja Sulltania me kërkesë të gjyshes së saj, Sulltaneshës Mahpejker Kësem ndiqte punimet për riparimin e Xhamisë së Sulltan Sulejmanit, e cila ishte dëmtuar nga zjarrit që kishte rënë pas tërmetit të Stambollit. Një ditë ajo pa këtu burrin e saj dhe nga dritarja e vogël e karrocës (arabasë) bisedoi për një copë kohë me Melek Ahmet Pashain. Pas kësaj bisede të shkurtër ajo ra në dashuri me Pashain, që në fakt ishte burri i saj. Por çfarë ti bësh fatit, çifti i martuar vuante duke mos e ditur që dashuria e tyre ishte e ndërsjellët. Dhe ja, aty nga fundi i vitit të 7-të të martesës së tyre Sulltanesha Mahpejker Kësem pas mbledhjes së këshillit sulltanor e thirri Melek Ahmet Pashën dhe e mori në pyetje. Qëllimi ishte të mësonte të vërtetën pse nuk kishte fëmijë mbesa e saj, Kaja Sulltania, të cilën e donte shumë. Kur Melek Ahmet Pashai i trembur nga zemërimi i Sulltaneshës së Madhe (nëna e sulltanit) i tregoi kësaj të fundit se për 7 vjet ata jetonin të ndarë nga njëri-tjetri për shkak të detyrimeve e punëve të shtetit, Sulltanesha Mahpejker Kësem dha urdhër që çifti të jetonte nën një çati. Që nga ajo ditë e mbrapa çifti i dashuruar dhe i martuar filluan të jetonin në një shtëpi, ku dhe ndërtuan parajsa të papara mbi këtë rruzull. A do të zgjaste shumë kjo lumturi? Më vonë Melek Ahmet Pashai u emërua Sadrazam (kryeministër) i Shtetit Osman pas shërbimeve të larta që ai i kishte dhënë deri atëherë shtetit, por duke rënë në kurthin e lojërave të armiqve të tij, ai u vlerësua nga Sulltani si i pasuksesshëm në detyrën e tij. U shkarkua nga detyra me arsyetimin se nuk e kishte drejtuar siç duhej Shtetin, pikërisht në ato vite kur Shteti Osman kishte nisur regresin. Pashai i shkarkuar u emërua si vali (guvernator) në vilajete të ndryshme të Shtetit jashtë Stambollit. Këtë herë dy të dashuruarit u dogjën nga malli për njëri-tjetrin për shkak të distancës gjeografike që kishte hyrë tani mes tyre, në një kohë që nuk kishin shumë që ishin bashkuar me njëri-tjetrin. Nga ana tjetër Kaja Sulltania me zemër të pastër kishte filluar të shikonte ëndrra të njëpasnjëshme me mistere. Në një ëndërr, që e shikonte shpesh; një ditë kur gjyshi i saj, Sulltan Ahmeti e kishte kapur për dore dhe po e shëtiste në parajsë, pranë u vjen Sulltan Mustafai dhe i thotë Sulltan Ahmetit këto fjalë: “Dëgjo vëllai im, Esmehan Kaja është që një vajzë që e meriton lumturinë. Lëre të lirë, ta marrë dashurinë nga bota e rreme dhe të vijë në parajsë”. “Amin” i thotë Sulltan Ibrahimi për këtë lutje dhe pasi këndon me vete duanë e rastit “Fatiha” fshin me dorën e tij fytyrën e Esmehanit, kur ç’të shikojë, dora i lyhet me gjak. Sa herë që e shikonte këtë skenë në ëndërr Esmehania zgjohej e trembur nga gjumi. Melek Ahmet Pashai mundohej ti interpretonte për mirë këto ëndrra që e shqetësonin të dashurën e tij dhe nuk harroi të pyeste as komentuesit e ëndrrave. Por nuk donte t’u besonte atyre që bënin parashikimeve mbi fatin e gruas së tij. Sepse sipas këtyre ëndrrave gruaja e tij, Kaja Sulltania do të sillte në jetë një fëmijë dhe pastaj do të humbiste jetën. Pashai i dashuruar marrëzisht pas bashkëshortes së tij nuk mund t’ia dorëzonte atë vdekjes. Për këtë arsye nuk donte në asnjë mënyrë që të kishte fëmijë. Pas ëndrrave të mistershme që shikonte Kaja Sulltanes, ëndrra të ngjashme filloi të shihte natën edhe Ahmet Pashai. Për këto ëndrra Pashai ishte konsultuar edhe me udhëtarin e mirënjohur Evlija Çelebi, të cilin e kishte kushëri. Sa do që Evlija Çelebiu mundohej ta qetësonte duke i thënë “ëndrra nuk është sipas atij që e shikon, por sipas atij që e interpreton”, fundi i hidhur po afrohej, pasi Kaja Sulltania ishte shtatzënë. Pashai nuk u gëzua shumë kur mori lajmin që gruaja e dashur kishte mbetur shtatzënë. Madje mendonte se shkaku i këtij fati të tmerrshëm ishin gabimet që kishte bërë kur ishte në pushtet (si sadrazam), dhe për të kompensuar sadopak këto gabime nxori në ankand çdo gjë që kishte, me kusht që paratë që do të grumbulloheshin nga shitja e objekteve do të përdoreshin për punë bamirësie. Por ja që tharmi i asaj që do të realizonte ëndrrat ishte ngjizur, dhe nuk mund ta pengonte dot. Kur Kaja Sullatenen e kapën dridhmat dhe të prerat e lindjes të gjithë doktorët dhe mamitë e pallatit sulltanor asistuan në këtë lindje. Pas shumë vuajtjesh Kaja Sulltania solli në jetë një vajzë të bukur, po aq sa dhe vetja. Por kur mamitë vazhduan ndërhyrjen kirurgjikale duke menduar se në mitër kishte diçka të huaj, për Kaja Sulltanen nisën çastet e mbushura plot me dhimbje të padurueshme. Mamitë punuan me aftësitë maksimale të tyre për të hequr edhe pjesën e fundit, por në mënyrë të pavetëdijshme ato ishin duke i çarë Kaja Sulltanes organet e brendshme. Kaja Sulltania vuajti aq shumë sikur të shpaguante të gjitha ato të mira që kishte shijuar sa kishte qenë gjallë dhe vdiq menjëherë pas lindjes së vajzës. Ajo iku nga kjo botë, po ajo që kishte mbetur prapa nga kjo dashuri, po ai që vuante në shpirt! Melek Ahmet Pashai nuk e duronte dot humbjen e bashkëshortes së dashur. Në ceremoninë e varrimit ai nuk u ndruajt aspak nga turma që ndodhej përreth dhe nisi të qante me zë mbi arkivolin e gruas. Në bazë të zakoneve të asaj kohe këtë sjelle të Pashait e dënuan si populli, ashtu edhe Sadrazami Këpryly. “A qan njeriu kaq shumë për një grua? Mos vuaj kaq shumë, unë të jam një zonjë tjetër për grua, të premtoj që do të të martoj” i tha sadrazami pashait. Këtë retorikë Melek Ahmet Pashai e pranoi si ofendim ndaj gruas që sapo ishte ndarë nga kjo botë dhe i drejtua me fjalët “mos arrifsh ta mbash fjalën”. Dhe dy vjet më vonë Melek Ahmet Pashai, kur ishte me detyrë në ekspeditën ushtarake të Erdelit, ishte martuar në mungesë të tij nga sadrazami i kohës, Këpryly, me Fatma Sullanen, edhe kjo një zonjë e dinastisë mbretërore. Por shikoni se sa domethënëse është vdekja e Këprylysë para lidhjes së kësaj martese të detyrueshme. Si përfundim, dashuria jetohet edhe në martesë. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-10T23:46:15 Dashuria që lindi nga përrallat e një mijë e një netëve http://permalink.gmane.org/gmane.politics.region.albania.shqiperia/14277 <pre>DASHURITË E MËDHA NË HISTORI 6 http://www.trtalbanian.com/trtworld/al/newsDetail.aspx?HaberKodu=ec5518d0-5c43-4c9b-a2be-17638359d70b Dashuria që lindi nga përrallat e një mijë e një netëve. [image: Dashuritë e mëdha në histori 6] Postuar më 10.04.2013 06:37:48 UTC Përditësuar më 10.04.2013 06:53:13 UTC Përrallat e një mijë e një netëve kur u çuan dhe u përkthyen në Evropë u bënë brenda një kohe të shkurtër libri më i lexuar pas Biblës. Ky libër përmban edhe përrallat shumë të njohura nga të gjithë ne si “Llamba magjike e Aladinit”, “Sinbadi”. Nga ky libër artistët janë frymëzuar në shumë fusha duke filluar nga letërsia e deri tek muzika, kinemaja, baleti etj. Ndërsa zanafilla e këtyre përrallave orientaliste, të cilat vazhdojnë ta ruajnë popullaritetin edhe në ditët e sotme, sipas disave është e vërtetë, ndërsa sipas dite të tjerëve ajo bazohet më një histori dashurie të kthyer më pas në legjendë. Palët e kësaj dashurie janë Shahu Shehrijar dhe Shehrazat, vajza e bukur dhe po aq e zgjuar e vezirit. Para se të fillojmë të flasim për këtë dashuri, në fillim le të themi “Susam hapu!”, pikërisht ashtu siç ndodh edhe në njërën nga përrallat e një mijë e një netëve. Shehrijari, drejtuesi i një shteti madhështor i ndodhur ndërmjet Indisë dhe Kinës, ishte një sundimtar mizor. Veçanërisht ai ishte pamëshirshëm ndaj të gjitha femrave. Sepse besonte që të gjitha femrat janë mosmirënjohëse dhe jo-besnike. Pasi kur mësoi që bashkëshortja e kishte tradhtuar ishte egërsuar shumë dhe e kishte vrarë atë. Pas kësaj ngjarjeje tradhtie ai vendosi të hakmerret kundër femrave duke e kaluar çdo natë me një femër tjetër, të cilën e vriste në mëngjes urdhëronte vrasjen e saj. Shehrazat, vajza e zgjuar e vezirit të madh të Shehrijarit, kur e pa se si po vriteshin në këtë mënyrë fermat e pafajshme, vendosi të bëjë diçka. Por paria e shtetit, e trembur nga sundimtari, nuk arriti të gjejë një rrugëzgjidhje, atëherë Shehrazat mendon një rrugëdalje për ti dhënë fund kësaj tiranie dhe kërkon që të jetë femra e radhës së kalifit Shehrijar, edhe sikur kjo ti kushtonte asaj jetën. Sa do që babai i saj, që ishte vezir, u mundua ta bindte të hiqte dorë nga ky synim, Shehrazat ishte e vendosur ta çonte deri në fund detyrën që i kishte vendosur vetes. Natën që Shehrazat u martua me kalifin Shehrijar, atyre afër mesnatës fillon e tregon një përrallë interesante. Por gati në të gdhirë e ndërpret përrallën në vendin më interesat. Sa do që sundimtari Shehrijar kërkoi nga Shehrazat që ta vazhdonte rrëfimin e përrallës, Shefrazat i tregon se i duhet të largohet prej tij në agim ashtu si të gjitha femrat e tjera dhe nuk ia thotë përfundimin e përrallës. Shehrijari kurioz për pjesën tjetër të përrallës në fund të asaj nate nuk jep urdhër për vrasjen e Shehrazatit. Sundimtari nuk i lejon ushtarët që vinin në fund të çdo nate për të vrarë femrën që kishte kaluar natën me sovranin. Shehrazatja e zgjuar mbushet me shpresë kur mëson që urdhri për ekzekutimin e saj është shtyrë për natën tjetër dhe vendos që ta vazhdojë këtë lojë të rrezikshme. Që nga ajo natë kur u martua me Shehrijarin, Shehrazat vazhdon ti rrëfejë sovranit të saj çdo natë nga një përrallë të mbushur plot me entuziazëm dhe aventura. Fundin e përrallës së mëparshme Shehrazat e përllogarit që ta tregojë në mesnatë. Ndërsa Shehrijar i dashuruar pas oratorisë së gruas së re të tij pa mbaruar mirë përralla, kërkon nga Shehrazat të fillojë një përrallë të re. Falë kësaj Shehrijar për të dëgjuar vazhdimin e përrallës së re që kishte nisur atë natë në agim detyrohet që ta shtyjë edhe me një ditë tjetër ekzekutimin e Shehrazatit. Pasioni i Shehrijarit dhe Shehrazatit për përrallat vazhdon 1001 net. Gjatë kësaj kohe Shehrazati sjell në jetë 3 djem të sovranit të saj Shehrijar dhe sundimtari tashmë ka rënë në dashuri me Shehrazatin. Nga tjetër sa më shumë që e njihte Shehrazatin bindej për bukurinë shpirtërore dhe besnikërinë e saj, kurse nga ana tjetër tani i ishte shuar zemërimi që kishte ndaj femrave të tjera, mendimet e këqija tani nuk ekzistonin më. Pas 1001 netëve, kur përrallat kishin përfunduar Shehrijari as që e çon në mendje vrasjen e Shehrazatit. Pas kësaj të dy vazhdojnë një jetë të lumtur. Tani pasi mësuam historinë mbi zanafillën e Përrallave të Një Mijë e Një Netëve, kur ta lexojmë edhe një herë këtë libër do të ishte më emocionuese nëse e lexojmë çdo përrallë duke parafytyruar rrëfimin e Shehrazatit. </pre> Hamdi Nuhiju 2013-04-10T23:44:47 Search Engine Search the mailing list at Gmane query http://search.gmane.org/?group=$group=gmane.politics.region.albania.shqiperia